BOODSCHAP V/S GEUR
CROWDPLEASER VOOR EEN FEMINISTISCH STATEMENT?
Jaar van lancering: 2016
Laatst aangepast: 17/10/16
Neus: Francis Kurkdian
Model: Margaret Qualley
Visualisatie: Spike Jonze
Concept & realisatie: Carol Lim en Humberto Leon
Opvallend: parfum haalt over het algemeen de pers niet vanwege de compositie, de inhoud. Wel door het ‘lifestylegedoe’ en de miljoenen-hurlyburly er omheen. Een greep: Dior huurt Versailles af voor promotieclip van J’adore. Lady Gaga die in de aanloop naar Fame bekent dat haar eerste geur naar een chique hoer moet ruiken (en niet wist waar te maken met haar pruttelparfummetje). Brad Pitt model van voor N° 5 (afgebrand maar ik vond het slim). Guerlain onderneemt voor zijn nieuwe parfumclip van Shalimar een reis van twee weken naar India (zonde van het geld). Dochter van Johnny Depp en Vanessa Paradis het nieuwe model van de nieuwe variatie van Chanel N° 5 (it runs in the family). Victoria Beckham tekent contract met Estée Lauder (ben benieuwd hoe anorexia-slank de flacons zullen zijn).
En bijna aan de lopende band wordt bekend gemaakt welke wereldberoemde regisseur een parfumpromoclip gaat verfilmen. De verrassing is inmiddels weg. David Lynch maakte ooit voor Yves Saint Laurent en Dior prachtige, mysterieuze clips, maar inmiddels zit hij gevangen in zijn eigen beeldtaal. Een al cliché. Het recent meest teleurstellende resultaat kwam uit de koker van Paolo Sorrentino, ja die van La Grande Belleza (2012). Hij deed het letterlijk nog eens heel dunnetjes over met een geur voor Missoni. Een erg povere interpretatie van deze inmiddels klassieke film: de overeenkomsten met de filmfeeststemming zijn talrijk, alleen de uitwerking erg pover en inspiratieloos.
Kenzo probeert met een spectaculaire promofilm de aandacht te vestigen op zijn nieuwe geur – World. En het feit dat het huis een creatieve transformatie heeft ondergaan. En dat terwijl vorig jaar nog door ‘hem’ Bennetons ‘après-la-lettre-united-colors-of-the-world’-concept de parfumerie in werd gestuurd: Totem, een trio voor millennials. Plus zes andere geuren. Plus Kenzo Wild – alleen verkrijgbaar in het taxfreecircuit.
En nààst World kun je dit jaar bij de Kenzo-counter of ketenparfumerie ook terecht voor de nouveautés Jeu d’Amour L’Elixir, Flower Eau Florale, L’Eau Kenzo Electric Wave en Flower in the Air Eau Florale. Ga er maar eens aan staan als beauty-advisor, als klant.
Dat regisseur, producer, scenarioschrijver en acteur Spike Jonze – bij het grote publiek vooral bekend van de films Being John Malkovich en Adaption – de geur World zou gaan ‘verfilmen’, ging wereldwijd niet ongemerkt voorbij. Inmiddels bijna vier keer miljoen gezien op Youtube. Inmiddels ook te bezichtigen als parodie. Ook het Parool (http://www.parool.nl/kunst-en-media/spike-jonze-maakt-parfumreclame-zoals-je-hem-nooit-zag~a4367929/) besteedde er aandacht aan. De krant schrijft ‘de film blijkt een regelrechte hit’ en ‘de reacties waren direct lyrisch. Hij werd door sommigen direct bestempeld als de beste parfumreclame ooit en ‘fantastisch’, ‘te gek’ en ‘geweldig; klinkt het op Twitter. Maar ook ‘verfrissend’, want dit is geen parfumreclame zoals we die gewend zijn’.
Is dat zo? Ja, het model speelt inderdaad geen ‘bevrijde’ vrouw (Heidi Klum voor Chanel N° 5), geen chique, verveelde prostitute partygirl (Camille Row voor Diors Poison Girl), geen goddess on a mountaintop (Charlize Théron voor Diors J’adore), geen vrouw die de aan haar vastgeroeste ketens breekt (Julia Roberts voor La vie est belle van Lancôme), geen… ik stop nu. Het Parool: ‘Doordat de eigenzinnige vrouw zo afwijkt van het stereotype parfummeisje wordt hier en daar gehint op feminisme. Zo plaatste ook het Berlin Feminist Film Week de film op haar Facebookpagina’.
Gôh, en wat wil dat zeggen? Uiteindelijk wordt het niet-stereotype parfummeisje ook gewoon neergezet als aspiratiemodel, als ‘droom’, als ‘verlangen’ met als doel: omzet. Niets mis mee. Alleen, bij een dergelijke ‘overdonderende’ clip leg je de lat wel hoog. Je verwacht dan dat de compositie ook iets van dit ‘feminisme’ in zich draagt. En dag gebeurt dus niet. Zeker niet als je de filosofie ‘achter’ World erop naleest. Dat is nogal wat.
Eerst krijg je te lezen dat het sinds 2011 door Kenzo ingehuurde creatieve duo – Carol Lim en Humberto Leon – de Kenzomode koppelt aan een community gevormd door filmmakers, musici, kunstenaars en acteurs. Het effect aldus het huis: het werd ontdekt door de millennials, de social media-generatie. Als symbool hiervoor gebruikt het duo ‘het nieuwe, inmiddels iconische Kenzo-motief’ het alziende oog. Staat voor spirituele bescherming die ‘van boven’ komt. Zie je direct aan de flacon. Een gestyleerd oog – ontworpen door Patrick Lee – samengesteld uit diverse materialen en kleuren die herinneren aan de mix & match-mode van Kenzo.
WAT WORLD IK EIGENLIJK?
Positieve draai: de geur roept herinneringen aan Kenzo’s beroemde, xxl-exotische bloemenprints. Het idee: een bloemeneuforie die steeds sterker wordt: van handgeplukt, naar een armvol tot een vol boeket dat luchthartig zoet, bloemen en sensualiteit verwerkt. Met andere woorden: een ‘rock nectar’ van pioenroos, Egyptische jasmijn omringd met rode bes-accenten ondergedompeld in ambroxan – goed te ruiken in the end by the way – die de bloemen hult in een fijnzinnige mist. Het eindeffect: ‘World is voluptueus en sensueel, ontstijgt het klassieke, stereotype vrouwenparfum’.
Was het maar waar. De compositie is niet meer en niet minder dan een bekende variatie op de populaire ‘girly geur’. Dus rood fruit, transparante bloemen verweven met sensuele noten met gourmandaccent. Voor mij: Angel (1992) van Thierry Mugler die een dagje ‘gezelli’ met vriendinnen naar een biologisch gedreven spa gaat.
Wat je misschien zou verwachten, hopen: een feministische boodschap olfactorisch vertaald. Kan dat? Ja. Dus op z’n minst een accent dat in eerste instantie bevreemdt, je direct duidelijk maakt dat je met een andere geur, en dus met een andere vrouw vandoen hebt. Gewoonlijk wordt dat gedaan door een stevig houtaccent in de basis. Maar dat blijkt toch niet zo lekker te liggen – zie het niet-succes van Sensuous (2011) van Estée Lauder.
Deze lijn doortrekkend: een geur die androgyn is maar meer naar mannelijk neigt (uitgaande van de klassieke sekse-ingrediëntindeling in parfumland). Maar dat is te moeilijk: Kenzo wil een miljoenenpubliek bereiken, zoekt niet ècht eigenzinnige vrouwen die, by the way, Kenzo echt niet nodig hebben om hun feministische boodschap – als ze dat al willen – via een geur uit te dragen.
Sommige daarvan gebruiken trouwens een geur die voor mij wèl Kenzo’s ‘empowerment-filosofie’ naar de letter interpreteert: Afrika Olifant (2015) van Nishane. Geen flowerbomb, maar een ‘stink-bomb’ waar mannen – denk Donald Trump – van zullen opkijken als die proberen ‘even gezelli’ in haar hals en nog verder te verdwijnen. Nee, dat ruikt niet naar onschuldige, versgeplukte bloemetjes of een cliché-verleidelijk oriëntaals elixir. De geur is een waarschuwing. Als hij die begrijpt, begrijpt hij de draagster ook: don’t mess around with me mister! Is er daarna sprak van een klik, dan kan er iets heel moois ontstaan. Trouwens, Kenzo heeft een geur in zijn collectie die dit emancipatorische verlangen beter vertaald: Jungle (1996) – toeval of niet ook gesymboliseerd door een olifant.
Ach ja, die goede oude tijd toen een chypre nog een chypre was. Je nog zeker wist dat bergamot in de opening die vanzelfsprekende connectie zocht met eikenmos, patchoeli en cistus labdanum in de basis zocht, opgefleurd met bloemen in het hart en her en der in de compositie voorzien van accenten die elke chypre, nèt even een anders maakte.
To name a few: Sonia Rykiel met haar Le Septième Sens (1979), Jean Louis Scherrer met zijn Scherrer (idem), Armani met zijn Giorgio (1982), Niki de Saint Phalle met haar gelijknamige geur (idem), Paco Rabanne met zijn La Nuit (1985), Catherine Deneuve met haar gelijknamige geur (1986). Alleen werden die nogal behoorlijk überpowered door heftige bloemenparfums. Men ruike: Giorgio of Beverly Hills (1982) en Poison van Dior (1985) en Beautiful (1986) van Estée Lauder. Not forget de zwaar-oosterse melanges zoals Coco (1984) van Chanel, Obsession (1985) van Calvin Klein, Roma (1987) van Laura Biagiotti en Byzance van Rochas (idem).
Dankzij de fresia dus, die nu gezelschap krijgt van de luchtige waterlelie (een fantasie-ingrediënt by the way). Gaat allemaal mooi over in de basis – zonder eikenmos en cistus labdanum. En toch denk je die te ruiken. Heel slim: de combi patchoeli en perzik – is bijna chypre. Warme aardheids gecombineerd met fruitige sensualiteit. Tenminste als je uitgaat van twee klassiekers. Mitsouko van Guerlain (1919) en Rochas’ Femme (1945). De eerste met zijn beroemde perziknoot, de tweede met zijn beroemde perzik- en pruimtoevoeging. Musk geeft een zwoel, warm behaaglijk randje. Maar ik drink de hele flacon van Avenue Montaigne leeg (100ml in dit geval, zoveel goedkoper in vergelijk met 50ml) als er niet meer ingrediënten in Avenue Montaigne zitten. En is de jasmijn geen hedione? Ik ben geen chemicus – word ik in een volgende leven. Tanja Deurloo even bellen.
Voor millennials die dit lezen en horen: decennia, decennia geleden in de tijd dat jullie (groot)ouders de discovloer onveilig maakten – ja, dat heette toen zo – deden ze dat ook regelmatig uit meligheid op de maten van Miggy’s eendagsvlieg-hit in 1981: ‘Annie, hou je me tassie effe vast want die gozer wil met me danse, Annie geef jij me tassie maar weer terug… ’. Nu is Decadence (2015) en de eerste inhoudelijke variatie Divine Decadence niet bepaald een geur waarmee je op een dance-event uit je dak gaat. Misschien alleen door de geur, maar dan wel zonder tassie. Want dat is toch wel het nadeel van beide en de nieuwernieuwste glitteringgolden limited edition-uitvoering Decadence Gold: de flacon ligt nogal zwaar op de hand en – mocht je het daadwerkelijk doen – om de schouder. ‘Marcie, hou jij je me luchie verpakt als tassie effe vast, want die…’.
Alleen een echt ploppend, bubbles ‘AbFab’-champagnegevoel in de opening, dat niet. Dat ruik je trouwens ook niet echt in 
Waar of niet? Niche blijft, ondanks verwoede pogingen het zo genderfree mogelijk in de etalage te zetten, grotendeels toch een ‘vrouwending’. In presentatie, in benadering, in woordgebruik, in connectie met de – hier volgt een lekker dom woord – eindgebruiker. Eindgebruikster dus.
Altijd gevaarlijk een gourmandnoot toe te voegen aan een ‘serieuze’ nichegeur, want het gevaar om het als ‘tijdelijk trendy’ te ervaren ligt op de loer. Wordt voorkomen door de kokospopcorn-noot te verwarmen met een van de gourmandingrediënten van het allereerste uur: strobloem. Hierdoor wordt het ‘snoepgoed’ meer een corsage in plaats van een echte versierder. Daarnaast is er de diep-aardse noot die het nodige tegenspel levert. Lekker hoor: een beetje oudh, een beetje leer, een beetje guaiac op ‘hun beurt’ verwarmd door amber. Opvallend eindresultaat: Iris Harmonique is hierdoor minder vrouwelijk, eerder ‘stoer vrouwelijk’ richting mannelijk.
Nu we toch bezig zijn: Dahlia Divin Le Nectar de Parfum is ook nieuw. Heel merkwaardig, en misschien wil ik het graag zo zien, maar het lijkt of Givenchy Dahlia Divin aan het witwassen is. Ik bedoel deze goddelijke creatie werd eerst ‘geambassadriest’ door Alicia Keys en nu door de blanker dan blank Candice Swanepoel. Zou het dan zo zijn dat black beauties als uithangbord voor parfums nog steeds niet werken – of ze moeten hun eigen lijn promoten, zoals Naomi Campbell, Mary J. Blige, Beyoncé – ook niet bij de zwarte gemeenschappen wereldwijd?
Bvlgari presenteerde in 2014 zijn langverwachte nichelijn: Le Gemme. Een sextet. Tegen mijn verwachting in werd de consument niet echt tijd gegund zich hierin te verdiepen, want een jaar later werd de lijn uitgebreid met een trio, die me eerlijk gezegd is ontsnapt: Lazulia, Zahira en Selima. Afgaande op deze namen, weet je bijna zeker waar Bvlgari met Le Gemme zijn pijlen op richt: het Midden-Oosten. Heb ze geroken in de Bijenkorf. De eerste is oudh-geïnspireerd, de tweede een kruidige floriental met ylang-ylang omringd door een krans van kruiden. De derde een door saffraan gedreven kruidige infusie. En ze vielen me eigenlijk mee, stelden me niet teleur omdat de algemene boodschap van Le Gemme gewaarborgd bleef: niet overrompelend en zwaar – ‘zoals ze het daar willen’ – maar luchtig en transparant zoals het licht speelt met gefacetteerde edelstenen.
Splendia – naam behoeft geen uitleg dunkt me – wordt omschreven als een ‘lichte delicate bloemengeur met groene noten van narcis, iris, magnolia en mos’. Voor mij geschilderd als een pastel. Een tedere omhelzing. Magnolia geeft de zachte bloementoets met een frisse ondertoon die wordt voortgezet met iris.
Via K & Co had ook een nieuw huis meegenomen waarvan ik weleens gehoord had. Werd me een tijdje geleden gepresenteerd door een parfumerie die het overwoog te verkopen: La Parfumerie Moderne. Waar ik het merk toen bij de eerste kennismaking totaal nevernooitjamaisniet mee associeerde was de wereld die ‘ons’ als zó begerenswaardig wordt voorgeschoteld, en waarvan ‘we’ weten dat die voor weinig mensen is weggelegd: de met vijf, soms wel met zes sterren gedoteerde hotels met legendarische status. Of zoals La Parfumerie Moderne het zelf omschrijft: ‘Het tijdperk van glamour, de legendarische hotels met hun tijdloze elegantie en hun chique reizigers uit heel de wereld’. Wat kenmerkt deze – tijdelijke – vijfsterrenverblijven? La Parfumerie Moderne: ‘Sommige oorden hebben een ziel, alsof ze verlicht worden door een onzichtbare maar sterk voelbare aanwezigheid’. Wordt vervolgd met: ‘Dat geldt ook voor de parfums van La Parfumerie Moderne. Met heldere lijnen en mooi getekende vormen onthult elke creatie andere texturen van grondstoffen, die de sfeer aankleden en vullen. Een elegante structuur en speelse verwijzingen naar de grote klassiekers van het begin van de twintigste eeuw. Ook dat is La Parfumerie Moderne’.
Désarmant is een ode op een bloem die al een tijdje uit de gratie is: sering. De bedoeling van deze ontwapende geur wordt mooi omschreven: ‘Schenkt de sering haar adelbrieven en haar raffinement terug’. Ook hier: elegantie ten volle uit. Je ziet de volle trossen van de sering zachtjes in de wind bewegen. Maar wel geplaatst in een verwilderde tuin omdat de sering niet lieflijk is, maar een onstuimig randje vertoont door styrax en enorm verrijkt wordt door een boeket weelderige noten opgebouwd uit ylang-ylang, roos en osmanthus. Niet als zodanig stuk voor stuk te ruiken. Het is meer de totaalimpressie.
Bestaat toeval? In mijn behoefte aan een andere interpretatie van het vermaledijde story telling in de parfumerie en lifestylekringen, stuitte ik tijdens een avondje Wikipediaën – hobby van me: tik een naam in die je interesseert en kijk waar je drie uur later terechtkomt – op Liberace. Zoals bekend verondersteld: een van de meest flamboyante entertainers die de wereld ooit heeft gekend. Volgens mij is Lady Gaga zijn geestelijk – uitgedaagde – kleinkind, maar dat is een ander verhaal.
Was ik dus onlangs bij 
Maar dit gezever van mijn kant kan ook een luchtweerspiegeling zijn in mijn gedachten. Zie ik het verkeerd? Ja, het is waar, ik moet oppassen dat ik niet cynisch word. Niet makkelijk als je een persbericht te lezen krijgt waarin staat vermeld dat de nieuwe geur is bestemd ‘voor de vrouw die niet bang is om haar vrouwelijke en sensuele kant te tonen’. Cliché van het zuiverste water.
Wat vond ze ervan? Lekker fris en pittig in de opening. Maar het was vooral de zacht-bloemige noot die haar beviel. En het allerlekkerste: het idee dat Bottega Veneta’s eerste geur erin viel te bespeuren. There you have de compositie in a nutshell.
GEURENGOEROE 