ELEGANT DILETTANT
DE ANATOMISCHE LES IN ORANJEBLOESEM
Jaar van lancering: 2016
Laatst aangepast: 13/06/17
Neus: Hiram Green
Dat was leuk: Hiram Green was onlangs bij mij op bezoek in (het voor hem verre) Drenthe waar Geurengoeroe sinds januari zijn habitat heeft. De reden: praten, lullen, discussiëren, oudehoeren, analyseren over de stand van zaken in parfumland. Dat leverde interessante info op. Voor hem en voor mij.
Voor Hiram: ik kan hem meer de geschiedenis van het moderne parfum toelichten (waar hij zich niet zo mee bezighoudt), kan hem wijzen op linken die klassiekers met elkaar verbinden en samen voor mij het parfum-dna van de twintigste eeuw vormen. Voor Geurengoeroe: Hiram ontrafelt voor mij verhelderend hoe bijvoorbeeld ingrediënten zich tot elkaar verhouden, hoe hij zijn vak als neus als een constant ontwikkelingsproces ziet en wat zijn beperkingen zijn als leverancier van honderd procent puur natuur-geuren.
Met als interessante bijwerking: tussen de regels en de glazen wijn door, kom ik achter zijn drijfveren, zijn ‘ideologie’. Algemeen gesteld: hij vindt dat hij zelf een soort van vintage-kijk op geuren heeft. Zijn favoriete periode in deze: de jaren vijftig van de vorige eeuw. Moet ik in dit licht ook Dilettante aanschouwen?
Ja, dat kan: de geur zou niet misstaan op de kaptafel van Cathy Whitaker (gespeeld door Julienne Moore) uit de film Far from Heaven (2002). Waarop by the way ook een ‘fout’ parfum staat, namelijk een flacon van Annick Goutal – dat kan niet hè. Maar dit terzijde.
Iets anders gezien de opbouw van deze über-oranjebloesemgeur. Zou zo huppeldepup, hoe heet ze ook al weer de Tremouille, ik bedoel dus Anne-Marie Orsini gravin van Braccio en prinses van Nerola geroken hebben? Zij introduceerde in 1670, zo wil het verhaal, oranjebloesemwater aan het hof van Versailles dat haar werd opgestuurd uit Calabrië. Zij besprenkelde zichzelf, haar kleren en handschoenen met deze verkwikkende cologne-noot die op aangename wijze de looigeur van het leer maskeerde. Na verloop van tijd ging ‘iedereen’ deze geur neroli (van Nerola dus) noemen.
En zou dit ook de reden zijn geweest waarom de enorme (nog steeds bestaande) orangerieën werden aangelegd door Lodewijk XIV – in marmer op paard hierboven uitkijkend op de oranjebloesembomen – in de Versaillestuinen?
WAT DILETTANTE IK EIGENLIJK?
Anyway, ik voel me als ik Dilettante draag – doe ik al anderhalve week – een beetje Anne-Marie Orsini wandelend door de gangen en tuinen van Versailles. Logisch, ik ben een echte oranjebloesemliefhebber – love her in al haar verschijningen: als eenvoudige knisperende cologne, als een meer gelaagde groene eau de toilette, als volwaardig zoetgesuikerd bloemig parfum met sensuele nasleep.
Een wonder op zich dat al dit olfactorisch schoons in een piepklein bloemeke – op de foto in gedroogde staat – verscholen zit en dat zelfs de bladeren en de takken een fantastisch fris-houtig-groene geur afleveren (petit grain). En ik ervaar het allemaal. Dilettante is een anatomische les in oranjebloesem.
Eerst de – voor mij – groene verkwikking van petit grain. Alsof je er bijstaat hoe het hout en het groen door de versplinteraar gaat. Dan de frisse ongecompliceerdheid van oranjebloesem, dan de weelde van een bloemige noot, dan het inwerking treden van de indolen die sensuele warmte aan de compositie toevoegt. Dit alles geschraagd door sinaasappel zonder dat het schurende, verkwikkende effect van de opening helemaal verloren gaat.
Als het ‘lekker’ warm is dan voel, ervaar je al deze facetten nog intensiever. En behoorlijk persistent. Ik ben veel gewend, I know, mijn neus werkt soms net gelijk de vernietigende verslaving van een coke-junkie: je moet steeds vaker en steeds meer snuiven om hetzelfde effect als eens ‘debutant’ te ervaren.
Ga maar na: mijn partner vond de geur op een geven moment niet dilettant maar pentrant toen we een keer in de auto zaten en ik’m ophad. Hij neigde voor hem richting stank. Toen ik hem in dit verband vertelde van het effect dat oranjebloesem op mensen kan hebben – ‘Ligt er een dode kat onder de bank?’, ‘Wat is dit voor een pislucht?’ – zei hij dat hij het niet zó bedoelde, maar het nog steeds te overweldigend vond.
Vanochtend had-ie het weer toen ik de geur weer droeg: ‘Wat ruikt er hier zo sterk?’, wijzende op de bos bloemen die we net gekregen hadden. ‘Nee-hee ik ben het!’ Terwijl wat mij betreft: ik zit maar ‘op’ Dilettante door te snuiven hopende op nog een keer zo’n ouderwetse indolenkick die ik het begin van neuscarrière had met het vintage-parfumextract van Diorissiomo (1957).
Anders knap: ik heb een heel licht, maar ‘houtgevoel’, dan doel ik niet op petit grain maar op echt hout – iets tussen patchoeli en cederhout. Maar dat zit er niet in en dat is dus knap.
Vergeet ik helemaal te vermelden dat deze full blown oranjebloesemgeur is geïnspireerd op ‘het eenvoudige genoegen van een wandeling door een tuin na een regenbui. Dilettante viert de betovering en de lichthartigheid van de zomer’. Om dit gevoel nog beter op te roepen, verwijst Hiram Green naar het boek The Secret Garden van Frances Hodgson Burnett(1849-1924): ‘It is the sun shining on the rain and the rain falling on the sunshine…’
Alleen waar de naam nu echt opslaat? Gewoon dat Green van de gewone oranjebloesem gewoon een hele gewone geur maakt. Ik bedoel zonder de lifestyletoeters en -bellen die concurrentie eraan vastplakt? Soort van bewust onhip?
Ken je dat nummer I want to break free van Queen? Freddy Mercury als besnorde, stofzuigende desperate housewife die de ketens van haar beknellende burgertruttige suburbia wil verlaten om verkleed als faun spelend op een fluit door de bossen te huppelen. Hieraan moet ik weleens denken wanneer een nieuw nichemerk blijkt te zijn opgericht door ontgoochelde marketeers die genoeg hebben om aan de lopende band geurente maken voor de big boys van de parfumindustrie: de oprichters van Atelier Cologne, Le Labo waren het, zelfs By Kilian.
Zoals Geza Schoen, Mark Buxton en Bertrand Duchaufour. Die hebben vorig jaar hun neuzen gebundeld onder de naam Project Renegades. Renegade betekent: iemand die deserteert uit zijn organisatie, zijn land en zijn principes verraadt. Heftig man! Maar met knipoog want het doel is: samen iets geks doen, iets heel geks.
Ik zeg: ‘Bingo!’, ik zeg: ‘Kon het begin maar langer duren’. Want niet weirdo, maar juist heeeeeeerlijk deze spetterende mix. En toch eigenlijk zo klassiek de verhouding tussen de overgedoseerde roze peper en kardemon, de ‘relatie’ tussen bergamot en ‘gin’ (ik denk jeneverbes). Gaan parallel op (effect: ijl, spicy, groen) om vervolgens samen te eindigen in een galbanum-essence beplakt met zwarte bes (foto).
Man en cologne. Moeilijk. Nog steeds. Vooral in de noordelijke contreien van de wereld. De nicheman uitgezonderd dan. Zou het zijn dat die andere mannen vinden dat ze te weinig waar voor hun geld krijgen, want eau de cologne – gemaakt om de instantverkoeling die het schenkt – vervliegt snel, je kunt er nauwelijks van genieten. Je stond erbij en keek ernaar…
Patrick Munsters, oprichter van het modemerk Scotch & Soda, kiest met zijn nieuwe label voor een hoger niveau. Salle Privée is voor mannen op zoek naar de elegantie en tijdloze waarden van de klassieke herenkleding.
De eerste geur van Salle Privée, samen met parfumontwerper Tanja Deurloo ontwikkeld, huldigt dezelfde ‘waarden’ zoals je dat tegenwoordig in luxe jargon noemt. Naam: Le Temps Perdu. Maar, jeetjeohjehemeltjemarialief, die naam kan echt niet meer anno 2017. Zoveel mensen in parfumland die ernaar gezocht hebben en maar naar blijven zoeken. Maar de volledige romancyclus waaraan gerefereerd wordt lezen, ho maar!
Zal wel aan mijn liggen, maar Bracken doet me denken aan fracking – een ‘nieuwe’, controversiële manier van aardolie winnen in vooral Amerika met een funeste invloed op de omgeving en de natuur als je de tegenstanders onder aanvoering van Leonardo di Caprio mag geloven.
Wat een verschil met de geurprofessor-parfumchemicusanalyticus van 
Ander onderwerp: ik weet niet of Wolfgang Joop zijn naam volledig heeft verkocht aan Coty en dus wel of niets meer in zijn parfums te brokkelen heeft. Hoe het ook zij Coty spreekt van ‘een echt verbazingwekkende geur. Joop! neemt ons mee op een reis van verandering: een die leidt van een fundamentele gemoedstoestand naar een krachtige, zelfverzekerde zelfverwezenlijking’. Is dus gemaakt ‘voor een wilskrachtige, vrijgevochten man die niets meer hoeft te bewijzen, niet voor zichzelf of voor anderen’.
Wow! is back to serious business in de zin van dat je de geur als een volwassen versie van Homme! kunt interpreteren. Met andere woorden: de vaste Homme!-gebruiker moet kennismaken met Wow! Met andere woorden: de nieuwste is een volwassen versie van de eerste. Om te stellen dat de Wow! niche is, is wellicht overdreven maar toch hangt er een meer dan gemiddeld chic aura om de compositie
Préparation Parfumée (2001) is waarschijnlijk een van de eerste ‘arti-farty’-parfums. Hiermee bedoel ik mee: geuren van mensen die beroepsmatig weinig tot niets met geuren te maken hebben, maar juist in de loop der decennia door hun werk een vanzelfsprekende status – ook buiten hun vakgebied – hebben gekregen, en waarvan sommige lucky devils al tijdens hun leven met het etiket icoon zijn onderscheiden. Eén ding zijn ze niet: celebs in de parfumerie. Voor eendagvliegprutparfums – gedenk Lady Gaga’s 
Door haar werk voor hotels in Amerika, werd ze vanaf de jaren tachtig door iedereen in Parijs gevraagd die hielden van minimal chic of vonden dat het tijdelijk goed was voor hun naam: Karl Lagerfeld, Guerlain, Alaïa, Balenciaga, Bally – zelfs mocht ze enkele musea verbouwen in Parijs. Dat deed ze vanuit haar Studio Putman.
Erg leuk en voor velen wellicht vreemd aandoend: de opening van Formidable Man. Ik ruik geen citroen, geen bergamot, en als daar al sprake van is dan hebben die een tijdje liggen weken in de terpentijn. Scherp, medicinaal, etherisch waar je neus een beetje scheef van gaat staan. Dat is wat ik ruik, en dat vind ik aangenaam – deze natuurlijke hars (afkomstig van de conifeer) ruik je tegenwoordig nog maar zelden. En dan gebeurt er iets wonderlijks – deze etherisch-frisse noot wordt doorgegeven aan de osmanthus die hierdoor niet lieflijk, maar eerder een karaktervolle, pittige uitstraling krijgt.
WAT TAN D’ÉPICES IK EIGENLIJK?
Vreemd of niet: de inspiratie voor nieuwe geuren wordt bij Dior nu niet gehaald bij de oprichter van het huis (zijn leven is bijna op alle parfumfacetten gescand), maar bij François Demachy. Een erg opwindend leven heeft deze neus niet – afgaande op de braaf-verplichte gaapgaap-interviews die ik met hem gehad – meer ambtenaar dan kunstenaar zullen we maar zeggen. Of beledig ik nu iemand, je moet tegenwoordig zo oppassen in deze ‘eigen (beroeps)groep eerst’-tijden.
WAT EAU SAUVAGE PARFUM IK EIGENLIJK?
De originele versie bespeur ik met name in de opening: een verkwikkende wind van citrusnoten – citroen, cederappel, bergamot. Dan – helemaal terug van weg geweest in geurenland – lavendel. Die pikken de bloemige noten van bergamot op, maken haar rond, bloemiger zonder in truttigheid te vervallen. Dat komt natuurlijk door de wilde bloemen.
Vooropgesteld: ik vind Le Vestiaire een originele en clean-mooie invulling van (mass)niche door een – voormalig – couturehuis. Kledingstukken die Yves Saint Laurent zelf niet heeft bedacht, maar wel een nieuwe draai heeft gegeven en hierdoor inmiddels tot de ‘canon’ van de haute couture worden gerekend honoreren met geuren. En die inmiddels – sprak de oude zeur – een genot zijn om naar (terug) te kijken in vergelijk wat de nieuwe ontwerper (kan niet op de naam komen, geen zin om te zoeken) aan depri, skinny-punky jaren tachtig, gratekutcreaties op het plankier blaast… zijn de modellen wel gewogen voor ze…
Laatste zin is leuk in de zin van dat het een pakkende omschrijving is van een smoking gedragen door een vrouw. Alleen dat vind ik niet voor de compositie gelden. Impertinente verleiding + Yves Saint Laurent = u raadde het al: de originele, maar niet meer verkrijgbare Opium (1977). Tuxedo is een aangename patchoeli, maar niet shocking en zeker niet gerookt. Zoals Opium symbool staat voor parfumoverdaad van de jaren tachtig, zo staat Reminiscence’s 
‘Altijd’ moeilijk met een naam. Laat je je erdoor leiden, afleiden of verleiden? Brengt een naam treffend de boodschap van de geur over? Difficult. Difficult. Toen ik van Jardin Secret hoorde, begon ik te lijden, dacht geen aandacht aan besteden, gewoon vermijden. Want kan het truttiger en jeetjeminahalelujahupsakee dit is wel een van de meest gebezigde clichés in lalalaparfumland.
Is het nu een poederregen of een bloemenregen? Wat in ieder geval opvalt: als de bloemen in de wind zijn verdwenen, resteert een guirlande van diverse soorten musk die samen een warm gevoel oproepen. Want de witte musk is slim ingepakt met een ‘warme’ variant plus sandelhout en ambrette – versterken samen het poederige karakter van de iris in het hart. Kan er niets aan doen: Lorenzo Villoresi’s 
GEURENGOEROE 