BRANDEND ZAND (ZONDER VAREN)

Jaar van lancering: 2016

Laatst aangepast: 17/03/17

Neus: Olivier Cresp, Fabrice Pellegrin

Zal wel aan mijn liggen, maar Bracken doet me denken aan fracking – een ‘nieuwe’, controversiële manier van aardolie winnen in vooral Amerika met een funeste invloed op de omgeving en de natuur als je de tegenstanders onder aanvoering van Leonardo di Caprio mag geloven.

Fracking kun je eigenlijk ook op de parfumindustrie toepassen, maar dan positief want in laboratoria worden allerlei ‘nieuwe maar vergeten’ grondstoffen bewerkt om te zien of je er geur aan kunt onttrekken. Waar de parfumindustrie nu zijn zinnen heeft op gezet is schimmels. Als het hierin in slaagt betekent dat een nieuwe revolutie na de ontwikkeling van synthetische ingrediënten. We houden u op de hoogte.

Als mijn Engelse kennis iets verder had gereikt had ik deze intro niet hoeven schrijven, want bracken is een ander woord voor varen. Niet bootje varen, theetje drinken, maar de plant. Weet alleen niet of deze naam wel past bij de klassieke, plechtstatige en cliché Oriënt-uitstraling van Amouage.

Moet dan eerder denken aan Andy Tauer, Pierre Guillaume en Byredo. Amouage die normaal grote, meeslepende en ‘maatschappelijk verantwoorde’ verhalen heeft, houdt het dit keer op hun site erg kort: ‘An elegant fougère unveiling an aromatic vibrancy and freshness with an enigmatic signature’. Google translate: ‘Een elegante fougère onthult een aromatische levendigheid en frisheid met een raadselachtige handtekening’.

WAT BRACKEN IK EIGENLIJK?

Interessant om te zien hoe andere kenners de geur ontvangen. Vanuit de verkoophoek gezien door www.luckyscent.com – enkele hoogtepunten: ‘Amouage is never a house to just copy what everyone else is doing, so we went into Bracken expecting greatness’. ‘Our expectations were surpassed; might be destined to become a masculine classic’. ‘Amouage breaks with its oriental tradition, offers something more in line with a Victorian herb garden than an Arabian souk or palace’. ‘Fougere lovers, we know you have a lot to choose from, but set all that aside – your new signature scent has arrived’.

Wat een verschil met de geurprofessor-parfumchemicusanalyticus van www.kafkaesqueblog.com: ‘It’s a pity that the type of lavender used is so rough, but it’s actually not the difficult part the opening. Its combination with the increasingly shrill lemon and the nose-searing wood smoke that is rapidly seeping upwards from the base results in an accord that feels antiseptic and a lot like a smoky version of a toilet bowl cleaner’.

En toen: ‘Bracken shifts after 25-30 minutes. A spicy patchouli awakens in the base, stirring next to expanding ripples of tonka which begin to seep upwards. Up top, the cinnamon becomes a major and lovely presence, but several of the other notes start to overlap, turning blurry, while others fade away, rendering the overall bouquet less complex. The lemon and geranium fuse into one; the sense of ferns and wet earth disappears; and the wood smoke grows stronger’.

En toen: na twee alinea’s haak ik meestal af bij Kafkaesque. Je kunt ook te diep een geur ingaan en daardoor doodpraten. Ik heb in ieder geval geen link met toiletreiniger. Vind ik sowieso altijd erg makkelijk een dergelijke vergelijking en, trouwens, daar zitten geurtechnisch hele aangename tussen. Ik ruik de citrusnoten nauwelijks. Kwestie van even met je ogen knipperen en weg is het. Ik ervaar vanaf de opening iets anders: ik bevind me op een zandpad… en nu wordt het persoonlijk: afgelopen zondag fietste ik dus in de zonovergoten omgeving van Oosterhesselen door de bossen en zei tegen mijn fietspartner dat het onmogelijk is om de natuur te kopiëren. Ik rook namelijk Bracken: ik rook gras, zowel fris, zowel droog, ik rook bladgroen, zowel vers, zowel gedroogd, ik rook dennenhars, ik rook hout, ik rook door zon verwarmd zand – kon je dit maar olfactorisch vastleggen met je smartphone en forwarden.

Dan valt de echte Bracken natuurlijk tegen. Wat ik me tegenstaat is de droogte – Amouage mag dan dit keer zijn wierookstokje niet berijden, maar ik krijg toch een rokerig gevoel. Het lijkt wel of alles verschroeid is – de citrusnoten, de lavendel. Liggen kapotgetrapt langs het bospad, af en toe krijgt het een laag warm zand over zich (gevuld met nootmuskaat en kruidnagel) van passerende wandelaars. Het omringende hout (patchoeli en ceder) is erg droog, zonder leven.

Het lekkere van een varengeur is toch eerste het frisgroene gevoel, dan het lichtbloemige gevoel, dan het hooiachtige en/of vochtige gevoel in the end. Ervaar ik dus niet. Voor mij is Bracken lopen over een zandpad met blote voeten. Een lekker gevoel, maar ik verwacht iets anders, zeker als je alle ingrediënten bekijkt: bergamot, citroen, cipres, lavendel, kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, geranium, sandel- en cederhout, patchoeli en musk.

Ik ben eigenlijk meer benieuwd naar de vrouwelijke versie. Geïnspireerd op de flower power-beweging van the sixties en wat bloemenkeuze betreft much interessanter – ook voor de man: lelie, narcis en kamille ondergedompeld in patchoeli, beplakt met leer.

BOYISH CHARM

GERANIUM IN THE SPOTLIGHTS

NIET DE BLOEM, MAAR HET BLAD

Jaar van herlancering: 2016

Laatst aangepast: 28/05/16

Neus: Olivier Polge

‘Model’: Boy Capel

Hij was haar lover, ‘muse’ en sponsor. Boy Capel (op de foto in het midden) geboren 1881 in Brighton, Sussex. Zij was zijn ‘irrégulière’: naam voor een vrouw uit de mindere kringen (zoals dat toen niet zo heette) die een relatie onderhield met iemand uit de betere kringen (tegenwoordig nog nauwelijks gebruikt). Gezien zijn upper class afkomst trouwde hij braaf gelijkstandig met Diana Wyndham, maar de affaire met Chanel eindigde hierdoor niet. Chanel (op de foto rechts) had hem leren kennen via weer een andere lover van haar: Etienne Balsan (1878-1953) – op de foto links.

Het verschil tussen Balsan en Capel: de laatste zag wel de originaliteit, creativiteit en andere kijk op luxe en rijkdom van Gabrielle Chanel. Hij financierde haar eerste boetieks in Parijs, Deauville en Biarritz. Zijn met flair gedragen kleding, waaronder de klassieke Engelse blazer, zou Chanel hebben geïnspireerd tot de Chanel-look (toen anders zoals we die nu kennen).

Ook wordt beweerd dat Boys’ reisnecessaire Chanel het idee gaf voor de flacon (eerste versie) van N° 5 (1921). Maar het noodlot sloeg toe: op 22 december 1918 kwam hij op tragische wijze om het leven tijdens een auto-ongeluk. Chanel over Boy 25 jaar na zijn dood, opgetekend door Paul Morand: ‘Zijn dood was een verschrikkelijke klap voor me. Door hem te verliezen, verloor ik alles. Wat volgde was niet een gelukkig leven, moet ik zeggen’.

Leuk dat de huidige eigenaren van Chanel Boy en Coco nu eren met een parfum – will Etienne be the next? ‘Chanel’ is sowieso in een boyish mood gezien de namen van diverse producten die refereren aan de voor Chanel belangrijke mannen in haar leven. Lees in deze ook mijn droomverhaal naar aanleiding van Misia (2015). Enne, wie zou toen niet verliefd worden op deze dandy, deze man met good en ambigue looks, flair en geld.

Wat Olivier Polge aantrok was Capels’ onweerstaanbare elegantie: de manier waarop hij zijn haren kamde, aandacht had voor de kragen van zijn overhemden, hoe hij zij sports- en nightwear met panache droeg. In feite is Boy een fusie van de ‘mannelijke kant’ van Chanel en de ‘vrouwelijke kant’ van Capel. Of zoals het persbericht meedeelt: ‘Een olfactorische huldeblijk voor een verslindende passie en het eindeloze spel tussen mannelijk-vrouwelijk’.

WHAT BOY IK EIGENLIJK?

Mijn ‘Boy’-gevoel: op bezoek bij de klassieke barbershop (die steeds meer populair wordt door baarddragende hipsters en ‘gentrificators’0. Zou Chanel dit in gedachten hebben meegenomen?

Nieuwe doelgroep? Slim. Wat erg ‘verhelderend’is: je ruikt in Boy goed waarom geranium de mannelijke roos wordt genoemd. Zoet-bloemig (benadrukt door een toegevoegde echte roos) plus haar kenmerkende munt-toets. Met andere woorden een frisgroen roosgevoel, komt honderd procent binnen na de scherp-frisse opening van citroen en grapefruit. We hebben het met een klassieke fougère te maken, dus – met name – lavendel en oranjebloesem verplichte kost. Ruik je goed tussen de gerenaium door. Omringt ze met een zonnig en clean aura. Tegelijkertijd heeft deze geranium ook iets zurigs, die reminiscenties – we houden het chic – oproept met uit de grond getrokken rabarber.

In de basis wordt niet het barber-gevoel compleet. Niet zozeer door sandelhout, heliotroop, vanille en ‘katoenmusk’ – zorgen samen voor een warm ‘huidzoetig’ gevoel – wel door coumarine met zijn typische hooi-effect. Heel fijn: de toevoeging van eikenmos. Geeft het geheel – tijdens de ‘indaling’ van de compositie – een duidelijke, aardse en dus voor mij chique structuur. Alleen, rechtvaardigt dit de compositie onderdeel te zijn van Les Exclusifs? Ik weet het niet.

In vergelijk met andere uit de serie is Boy erg makkelijk en erg duidelijk in zijn intenties – geen verrassende omwegen, geen diep weg duiken in. Ik mis een ‘verslindende passie’. Het is net zoals de lavandelgeur Jersey (2011) : het is de eenvoud die siert. Maar zou Boy als compositie in de ketenparfumerie onder een andere naam begrepen worden door ‘monsieur tout le monde? Ik weet het niet.

Nog iets: ik ‘ervaar’ Boy eerder als mannelijk dan vrouwelijk. Is voor mij ook niet echt ambigu. Daarvoor ontbreekt iets – verrassende omwegen, diep weg duiken in. Ben benieuwd wat de geur gaat doen. En of die het meest gekocht wordt door mannen of vrouwen.

EEN NICHE-ELEGANTE DUIK IN DE BOSPORUS

Jaar van lancering: 2015

Laatst aangepast: 11/02/16

Neus: Jorge Lee

Concept & realisatie: Mert Güzel & Murat Katran

Je weet tegenwoordig niet meer of mensen door gebrek aan of juist door het teveel hebben van een algemene ontwikkeling, de algemeen geaccepteerde schrijf- en spellingswijze niet meer machtig – willen – zijn. Of bewust – als simpel protest, als slim geintje – negeren. Neem Boszporusz dat schrijf je officieel als Bosporus.

Naam van de zeestraat in Turkije die de Zee van Marmara verbindt met de Zwarte Zee met in het zuiden aan weerszijden Istanboel. Doordat deze stad aan de westkant tot Europa en aan de oostkant tot Azië behoort, heeft de naam ook vaak een symbolisch-strategische betekenis: overgang en scheidslijn tussen de Europese en Arabische cultuur. Dat ruik je dus niet in de geur, terwijl dat wel de bedoeling is (waar over later meer). Dat had dus wel voor de hand gelegen, want Nishane (anno 2012) laat zich er op voorstaan dat het ‘de gewortelde tradities, de moderne visie en de kosmopolitische structuur van Istanboel’ stevig omarmt’.

En: ‘Met Nishane wordt iedereen uitgenodigd Istanboels eigen mix van culturen op te snuiven’ met geuren die ook nog eens gebaseerd zijn op ‘sterke olfactieve herinneringen’. Schrijven de in Istanboel geboren oprichters – Mert Güzel & Murat Katran – op hun site. De geur, sorry het parfumextract, is onderdeel van de Extrait de Parfum Collection. Zestien stuks. Hupsakee! Het beoogde effect: ‘Om de zo gekoesterde waardevolle herinneringen met verlichte gevoelens te ervaren’. Niet bepaald origineel. Hoeft ook niet. En ze kunnen waarschijnlijk niet anders: op rare, te arty-farty parfumfilosofietjes zitten de gemiddelde geurengek niet te wachten. Ook niet de nichers, ook niet de snobs.

Wat wel leuk is: nog een land dat zich op de nicheglobe zet. Het geeft weer eens aan hoe de hegemonie van Parijs op parfumgebied behoorlijk aan het verwateren is. Het zal niet meer lang duren voor alle bij de Verenigde Naties aangesloten landen een of meer eigen home made-nichelabel hebben. Behoort Noord Korea ook eigenlijk tot deze club… ?

Ik kan niet anders zeggen: de kwaliteit van Boszporusz is onberispelijk. De compositie is rijk met een zalvende onderlaag. Alleen ik associeer het niet met de Bosporus. Kan ook aan mijn westers-superieure vooringenomenheid liggen. Door de vanzelfsprekende acceptatie dat Parijs ‘het Mekka van de geuren’ is, ga je bijna vergeten dat de wortels van de Europese parfumcultuur in het Midden Oosten liggen – vlakbij Turkije dus. Misschien is wat je in Boszporusz ruikt – een zeer aangename warm-groene geur – typisch voor dit gebied. Maar voor ‘hetzelfde geld’ vaar je met je zeiljacht verder om aan te meren in Griekenland, Italië, of aan de Côte d’Azur en de Andalusische kust.

Wat ik eigenlijk nog leuker aan Nishane vindt: de manier waarop het Turkije verbindt met het land waar de grootste groep ‘overzeese’ Turken ‘wohnhaftig ist’: Duitsland. Zal zeker met de achtergrond van Mert Güzel te maken hebben. Ik bedoel: in de Collection Blossom zit een geur met de prachtige naam Duftblüten. Klinkt in het Nederlands weer zo gewoon: geurende bloemen.

Ik ben ook erg benieuwd naar Afrika-Olifant (2015). Niet alleen door de naam, maar ook door de compositie: ambergris, wierook, mirre, cistus labdanum, castoreum, civet, leer, oud. Met name omdat ook Maria Candida Gentile deze, met uitsterven bedreigde diersoort geïnspireerd heeft tot Elephant & Roses uit 2015 – met een eveneens animaal eindspoor. Snel naar www.parfumaria.com – ze verkoopt ook beide merken (in Nederland).

Dit vind ik dan wel weer een beetje overdreven wat flaconbeschrijving betreft: ‘Specifiek ontworpen om de goddelijke belangrijkheid te reflecteren van de zo gekoesterde momenten die worden gecreëerd en herinnerd met een boeiende druppel van elk Nishane-parfum’. Oordeel zelf.

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Een ‘bos’(zporusz)-parfum. Ik had nog nooit van Jorge Lee gehoord. Afgezien van Maya (2009) van Scents of Time, lijkt deze Columbiaanse neus de ‘in house nose’ te zijn van Nishane. Afgaande op Boszporusz heeft hij verstand van zaken. Het parfum-extract in sprayvorm voldoet aan alle niche-eisen. Rijk, vol en met geen zweem van een ‘iets synthetisch’.

De geur opent lichtjes groen: een hars (galbanum), een kruid (salie) en hout (cipres) die wiegen in de zee gecombineerd met een plant die ‘echt’ er echt in groeit: zeegras (zostera – zie foto). Ik ga er vanuit dat dit een fantasie-ingrediënt is, want Wikipedia maakt geen melding van het feit het ook een geur verspreidt. Het verklaart in ieder geval de licht-ziltige toets. Met de name de bittergroene salie springt er uit, die drukt de galbanum als het ware opzij.

Al snel neem je een licht-bloemig, beetje zoet aandoende geur waar: een aangename vervlechting van een door indolen bezwangerde jasmijn met de kruidige bloemigheid van gardenia – die wiegen op hun beurt in zeewier. Hier hetzelfde ‘probleem’ als met zeegras: wordt bij mijn weten alleen gebruikt als voedsel, medicijn en mest. De basis zorgt ervoor dat Boszporusz een mooie, warme ‘groen-bruine’ onderstroom krijgt: amber, musk, patchoeli en… eikenmos.

Lang geleden dat ik deze ‘inkt-achtige’ en vochtig-bosrijke sensatie zo duidelijk heb waargenomen waardoor een chypre zich kenmerkt. Niet zo full blown als old school-chypres, maar meer naar marine neigend. Hoogste tijd om binnenkort af te reizen naar de Bosporus, een duik nemen om te achterhalen of het zeewater daar zo anders ruikt dan in de Mediterannée. En ondertussen ben ik er niet achtergekomen wat Nishan(e) betekent, al www-ende alleen dat het een van oorsprong Armeense jongensnaam is.