NEUSWIJZER, GEURATLAS VAN DE LAGE LANDEN

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op november 19, 2023
Geplaatst in: ACHTERGROND, EDUCATIE, ENTERTAINMENT. Een reactie plaatsen

NEDERLAND OH NEDERLAND GEBUNDELD

OMZIEN EN OMRUIKEN IN VERLANGEN

Van de ene kant omarmen we het mondiale – hoe verder van huis op vakantie hoe indrukwekkender en interessanter. Van de andere kant: in gedachten tuffen we in Nederland al een tijdje terug naar Dorpstraat ons Dorp. Hopeloos ons verlangen naar een wereld die er nooit is geweest.

Omroep Max voert de boventoon in deze weemoed. Aanschouwt daarnaast het mateloos populaire Boer zoekt Vrouw en Ik hou van Holland. Beide gezellig-begripvol gepresenteerd door doodgewoon gebleven Nederlanders die geen achternaam meer nodig hebben: Linda, Chantal en Rob. Ik ga het niet hebben over Sweet Caroline in deze.

Wel glunderen van trots als een Hollander het over de grens verdomde goed doet: Max Verstappen wint het fonkelnieuwe Grand Prix van Las Vegas. Maar gelukkig moet hij daar niets van hebben: het draait hem te veel om de show, te weinig om het racen. Humble! Respect! Proud!

In hem herkennen we weer die heerlijke Hollandse deugd: doe maar gewoon dan doe je al… Deze nuchterheid zie je ook terug in een reclamespot van telefoonaanbieder Ben die zich hiermee zo te zien tegen de Randstedelijke havermelkelite richt.

Dat Holland achter de dijken-gevoel, wordt de laatste tijd ook gebundeld. Dit jaar verschenen meer dan tien boeken waarin onze ontstaansgeschiedenis centraal staat. Geur zal hierin ‘her en der’ waarschijnlijk als detail optreden, centraal staat hij in Neuswijzer, Geuratlas van de Lage Landen. 

Een boek door de uitgeverij omschreven als ‘een kleur- én geurrijk geïllustreerd standaardwerk met ons reukorgaan als absolute held. Deze primeur geeft geur de hoofdrol in (streek)taal en cultuur, evolutie en biologie, geschiedenis en psychologie in de Lage Landen. Lezers ontdekken de spannende wereld van moleculen en receptoren, ontwaren de geuren die zorgen voor afkeer en opwinding, en maken kennis met Boldoot en meurmuren. Dit en meer verpakt in een aroma van rozen tot urine, en alles daartussenin’.

Ik lees ook dat – nu volgen een aantal clichés – ‘geuren onze levens kleuren. Ze geven smaak en brengen herinneringen tot leven. Geuren verleiden, brengen verlangens teweeg, roepen op tot walging of angst. Geuren hebben en geven betekenis’. 

Ik lees ook: ‘parfumeurs, kunstenaars, wetenschappers en andere kenners werkten samen om hun inzichten te delen’. Een ‘odoresque’-boekenlegger, van geurkunstenaar Frank Bloem, geeft lezers de mogelijkheid om NeusWijzer ook grondig te besnuffelen’. 

Een paar dingen: de neus (geur) een held noemen, dat vind ik zo… als je een fysiek uitgedaagd persoon helpt de straat over te komen, ben je het tegenwoordig ook al. Woordimplosie. Hou daar eens mee op. En ik heb iets tegen het woord besnuffelen, én ben ik benieuwd wanneer je wordt opgeroepen tot walging. 

Voor als je in taal bent geïnteresseerd: het Meertens Instituut zette voor dit boek een enquête uit over ‘geurwoorden’ en ‘geurervaringen’ in de Nederlandse taal en dialecten (en daaraan verwante talen en culturen). Er werden ten behoeve hiervan colleges en workshops gegeven om zoveel mogelijk ‘geur-gerelateerde’ woorden te verzamelen ‘waarmee de reukzin van ons taalgebied wordt opgehaald en vastgelegd’.

Als informant kon je een digitale vragenlijst (breder verspreid in Nederland en België) beantwoorden. 1850 reacties – lang leve de participatiemaatschappij! Dat leverde onder meer jirre of jarre op – in Noord-Nederland gebruikt voor modder of modderlaarzen. ‘In Brabant zijn ‘ze dan weer dol’ op meuren en alle varianten daarop’ – ook in Twente by the way waar ik ben geboren en getogen: ‘Wie zit hier zo te meur’n?’ Een speciale geurherinnering in deze: een echte boerendochter uit de buurt van Losser, vroeg altijd in de klas van de Lonneker lagere school als ze naar de wc moest: ‘Meneer, mak ‘em’n noar den ton hên?’

Eveneens verdwenen volgens het Meertens Instituut woorden. We hadden 28 varianten voor muf, zoals duftig (komt dit uit het Duits – Duft?), verdolsemd, eumig. Komt door technologische ontwikkelingen. We hebben overal verwarming, dus is het veel minder vochtig. De technologie neemt daarnaast de neus over: ‘Apparatuur meet geuroverlast en op levensmiddelen staat een houdbaarheidsdatum. We zijn minder afhankelijk van onze neus, we staan niet altijd stil bij de impact van geur. Daar wil het boek verandering in brengen’.

Eerlijkheid gebied: heb het boek niet gelezen. De reden: de laatste twee boeken met geur als hoofdonderwerp, daar kwam ik niet doorheen (titels opvraagbaar). Het eerste omdat het teveel het persoonlijke verbond aan het technische aspect zonder enige noodzakelijkheid te bespeuren, het tweede omdat het te bloemrijk-aanstellerig was geschreven en ‘vanzelfsprekende’ productieprocessen van parfumingrediënten overdreven ingewikkeld omschreef. 

Dus weet ik ook niet of uitgelegd wordt dat het in Noord-Brabant gebezigde meuren – volgens mij – afkomstig is van het Franse mourir: sterven. Ook niet of melding wordt gemaakt van de nummer 1 van de Nederlandse Canon van de Nederlandse Natuur: de geur van regen. En of de niet te harden stankoverlast van varkensboerderijen in Noord-Brabant door lokale belanghebbende bestuurders eufemistisch geurhinder wordt genoemd.

Laten we sentimenteel en heel Hollands eindigen: geur en herinnering. In de eerste geur – The Mind Vaccine – van avantgardistisch upcycle-modeontwerper Ronald van de Kemp ruik je ook kruidnagel. Hij vertelt hierover in de Volkskrant: ‘Dat hebben we pas op het laatste moment toegevoegd. Ik wilde iets prikkelends toevoegen en de geur van kruidnagel is een specifieke jeugdherinnering, het doet me denken aan de rode kool van mijn moeder’.

Ik had het persoonlijk spannender gevonden als Van der Kemp ook de geur van gekookte rode kool had toegevoegd – zoet-fluwelig, een soort van ‘hartige’ pruim, beetje glühwein-achtig qua geur. Grote kans dat dan The Mind Vaccine nog eigenzinniger was geweest, want een specifieke kruidnagelnoot is een redelijke bekende in geuren.

I CAN STAND RAIN, WE CAN STAND THE RAIN

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op november 5, 2023
Geplaatst in: ACHTERGROND, ENTERTAINMENT. Een reactie plaatsen

DE GEUR VAN REGEN OP NUMMER 1

IN DE CANON VAN DE NEDERLANDSE NATUUR

Nou ja, dat is leuk en fijn, of toch niet? De geur van regen, ofwel ‘grondgeur’ staat op nummer 1 van de Canon – ja hoor, we hadden’m nog niet – van de Nederlandse natuur. Geschreven door Dick de Vos, natuurjournalist en -gids. Uitverkorenen op de lijst zijn soorten kenmerkend voor onze leefomgeving. De regengeur wordt gevolgd door – niet in orde van populariteit/importantie – onder meer de merel, de brandnetel, de vliegenzwam, eikenmos, de aardhommel, de grutto, de dodemansduim, de haring, de knotwilg. En ook – merkwaardigerwijze – de inmiddels uitgestorven maashagedis (in 1778 opgegraven in Limburg).

De kenmerkende geur van regen, of beter gezegd van grondgeur dat is – ik citeer – ‘de fijne aardse lucht na een flinke regenbui die je ‘s zomers kunt opsnuiven. De zware, zoete geur wordt ook wel petrichor genoemd veroorzaakt door geosmine; een soort alcohol afgescheiden door micro-organismen die op en in de bodem leven’.

Ik vraag me alleen af of de geur van een regenbui, typisch Nederlands is. Deze geur kun je in alle noordelijke contreien op dezelfde manier ervaren lijkt me. Een plensbui in Hamburg, zal qua geursensatie niet veel verschillen van een plensbui in Amsterdam, Brussel ‘en regen zo maar door’. 

De parfumindustrie slaagde er midden jaren zestig in om deze natuurlijke, kortstondige olfactorische ervaring te consolideren via het synthetische molecuul calone – een watergeur die doet denken aan gejodeerde lucht met hints van groen, anijs en meloen – in de loop van de jaren uitgebreid met andere, langer houdende waterachtige sensaties met ozonachtige nuances zoals azuzone, evernyl, oceanol en algenone.

De geur van regen in ‘echte’ geuren, was een tijdje populair. Maar dan meer als begeleider en sfeermaker in een geur dan als hoofdcomponent. Meer om bloemen een water-, dauw-  en orangerie-achtige sensatie te geven – zoals Antonia’s Flowers, Calyx van (nu) Clinique en de Jardin-geuren van Hermès – dan om het pure ‘plensgevoel’. Goed voorbeeld: Rain van Marc Jacobs.

Regen letterlijk opgevat: Demeters Petrichor, en in Demeters’ bibliotheek zit ook nog Rain en Thunderstorm. En als je beetje gaat googelen naar water- en regenachtige geuren – denk ook aan zeeën, rivieren, beekjes, meertjes – kom je van de regen – so to speak – in de drup.

Het kan natuurlijk ook chic, kom je ‘toch weer’ bij Guerlain terecht. Vintage, tijdloos en zoals parfum eigenlijk hoort te zijn, sprak de ouwe geurzeur: Après l’Ondée (1906) en Quand vient la Pluie (2007). Ik heb ze alle twee en ruik af en toe aan ze om in mijn gelijk bevestigd te worden. 

Wat ik me tenslotte afvraag: zou Dick de Vos op de hoogte zijn van attar mitti uit India? Ofwel, ‘gebakken aarde’ die de geur van vallende regen weet te vangen, zoals je kunt lezen in mijn Ici India XL-verhaal. Nog iets: als de inmiddels uitgestorven maashagedis tot de canon van de Nederlandse natuur wordt gerekend, dan weet ik ook nog wel een bijna uitgestorven ‘typische Hollandse glorie-sensatie’: de geur van gemaaid gras, gemaaid hooi op een zomerse dag, meegenomen door een briesje over een zandweg, dat zowel zoete, groene, kruidige en weeïge noten in zich heeft.

Hoewel het golvend koren en gras is verdrongen door mais, zie (en ruik je dus) tegenwoordig voorzichtig de geur van hooi weer terug. Van een echte comeback is alleen nog geen sprake. 

MYSLF YVES SAINT LAURENT

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op september 25, 2023
Geplaatst in: GEURENALFABET Y, Uncategorized. Een reactie plaatsen

ME MYSELF, I & SAINT LAURENT

NIET VOOR DE YSL-MODEFOLLOWER – DIE DRAAGT ‘LE VESTIAIRE’

Er mag dan veel geklaagd én gepositivoot worden over kunstmatige intelligentie, voor veel pr-medewerkers in de beautybranche lijkt me het een zegen. Hoef je je zelf als parfumpromotor niet meer te verantwoorden waarom er – wéér – een nieuwe geur van ‘je’ merk is die je – wéér – tijdens een lunch wilt presenteren waarbij – wéér – de ingrediënten van de nieuwe creatie inspiratiebron vormen voor de chef-kok. Laat je toch lekker ChatOpenAI doen!

Vraag aan deze door databases en algoritmes aangedreven slimmerd: presenteer aan de pers de nieuwe geur voor mannen van Yves Saint Laurent. ChatOpenAI antwoordt: Bedankt dat je vandaag bij ons bent gekomen voor deze opwindende en exclusieve onthulling van de nieuwste geur van Yves Saint Laurent, een iconische naam die synoniem staat voor luxe, elegantie en innovatie in de wereld van mode en beauty. Vandaag stellen we u graag het nieuwste olfactorische meesterwerk voor: de herengeur Yves Saint Laurent.

En toen: Yves Saint Laurent heeft altijd vooropgelopen bij het creëren van uitzonderlijke geuren die de essentie van moderne mannelijkheid vastleggen, en deze nieuwe creatie is daarop geen uitzondering. Deze geur is met de grootst mogelijke precisie en passie vervaardigd door onze meester parfumeurs en belichaamt de geest van verfijning en allure die synoniem is met het merk YSL.

Bij de les blijven: Zoals je kunt zien, is de fles zelf een kunstwerk. Het strakke, minimalistische ontwerp weerspiegelt de tijdloze elegantie waar YSL bekend om staat. De fles is versierd met het iconische Yves Saint Laurent-logo, een symbool van luxe en verfijning.

Concluderend: De herengeur Yves Saint Laurent is ontworpen voor de moderne man die de fijnere dingen in het leven waardeert. Hij is zelfverzekerd, verfijnd en moeiteloos stijlvol. Of hij nu een maatpak of casual kleding draagt, deze geur is zijn perfecte accessoire, versterkt zijn charme en laat een blijvende indruk achter, waar hij ook gaat.

Enzovoort, enzovoort. Wat kan Geurengoeroe nog toevoegen? Nou, dat de geur nu heel veel te zien is op televisie (met vele andere terwijl Moederdag- en Vaderdag nog niet in de lucht hangen). Maar daarnaast: reflecteert de naam bevestigend de hedonistische egocentrische selfie-cultuur waaronder de samenleving onder gebukt schijnt te gaan as we speak? Belangrijker: Yves Saint Laurent weet dat hij MYSLF zo precies/voorzichtig mogelijk met zijn mannenmode moet verenigen.

Kort door de bocht: de getatoeëerde stoere rock & roll, living down the fast lane man – door Yves Saint Laurent verbeeldt met Lanny Kravitz voor zijn eennalaatste geur Y (2017) – is hopeloos passé. Ja, jullie getrainde work out-mannen die baarden dragen, van top tot teen ge-inktprikt zijn met tattoos, op stijgerhoutkrukken bier drinken en misschien overwegen een eigen whiskymerk te brouwen, ja hipsters jullie, jullie zijn in Saint Laurents beleving hopeloos ouderwets. 

Sinds een paar jaar flaneren over zijn catwalk modellen waarvan je bij sommige kunt afvragen of het wel ‘echte’ mannen zijn. Zou zo maar een vrouw of trans tussen kunnen zitten. Wat zeg je me nu? Nou, laat ik het gewoon ouderwets androgyn noemen. Ze komen deze winter in een kuitlang zwart silhouet, met af en toe witte accenten en half ontblote, graatmagere, afgetrainde bovenlijven verborgen door transparante blouse met sjaalkraag hooggehakt voorbijgelopen. Personen die deze kleren in het echt dragen en willen veroorloven, horen in de categorie ‘lifestyle’, ‘artist’, en ‘super rich’. 

Het laatste waar je aan moet denken is gemiddeld, burgerlijk, doorsnee. Laten dat nu juist de kwalificaties zijn die matchen met de man die een Yves Saint Laurent bij de parfumerie koopt of krijgt van voor zijn verjaardag of andere feestdag. Dan kies je natuurlijk niet een ‘extreem’ model uit zijn recente shows als ambassadeur (die tussen ons gesproken gezwegen, nevernooitniet MYSLF gaat dragen, wél een geur uit zijn Vestiaire-collectie). 

Dat is net iets te veel van het goede, te veel van het nieuwe. Weten ze bij Saint Laurent Parfums ook, dus hebben de marketeers gekozen voor een ‘gewoon’ model dat ze volgens de huidige Saint Laurent-moderichtlijnen ook in het zwart of het wit kleden. Maar dan héél basic – T-shirt, singlet, overhemd, broek, kostuum. 

Zou ook een Hugo Boss-model kunnen zijn voor een nieuwe Hugo-geur. Vooral als die uit het beeld van de commercial loopt – zo gewoon, zou zo maar je buurjongen kunnen zijn, maar dan wel een heel leuke, hele knappe. Schrikt in ieder geval niet af. En de goed gevonden, erg actuele ‘social media’-naam geeft de koper een ‘ik-ben-op-de-hoogte-hoor’-gevoel.

Dan de geur. Tja, www.watzalikzeggen.nl? Een rondom oranjebloesem gecomponeerde geur op intense houtbasis. Ik ga er niet voor naar de winkel – de naam was reden van mijn nieuwsgierigheid. Maar ik durf er gif op in te nemen: de geur zal in the end gezellig clean eindigen en niet, zoals ik het liever had gezien, als een Vestiaire-geur. 

Oranjebloesem op hout kan lekker zinderen. Met name als je de indolen in de oranjebloesem er niet uit zeeft. Dan gaat de geur broeien, richting zweten. Feux d’Orange (2008) van L’Occitane gaat in mijn herinnering wat dat betreft een beetje in die richting. Guerlain had ook een geflopte Aqua Allegoria – Néroli nog wat; rond 20004 volgens mij en ooit onderdeel van een Les Quatre Saisons-editie, maar kan’m niet meer terugvinden in mijn database terwijl ik de geur heb gehad – die lekker zwoel en warm was. Ik heb nog nooit echt een zweterige oranjebloesem doordrenkt met patchoeli geroken – misschien over het hoofd gezien. Vindt het wel iets voor Cartier voor zijn Les Heures de Parfum-collectie. 

Correctie: het gewoon ogende model blijkt Austin Robert te zijn. Hij speelde Elvis Presley in de biopic Elvis, waarvoor hij naast een Golden Globe en BAFTA, genomineerd werd voor de Academy Award voor Best Actor. Ook lekker: Time Magazine noemde hem een van ’s werelds 100 meest invloedrijke mensen dit jaar. Niet verkeerd: hij gaat met Kaia Gerber, model én onderdeel van de social media en influencers-royalty. Dan ben je natuurlijk dubbel invloedrijk. 

CONCRETE COMME DES GARÇONS

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op september 10, 2023
Geplaatst in: GEURENALFABET C, NICHE. Een reactie plaatsen

NIETS IS WAT HET LIJKT

ZACHTER DAN ZACHT SANDELHOUT

KEER WAT ANDERS DAN LE LABO’S SANTAL 33

Was eergister mijn parfumatelier aan het opkuisen en dacht: ‘Hoe oud moet ik worden, om alle geuren hoogstpersoonlijk te hebben leeggespoten?’ 867? 1233? 2167? In ieder geval een soort van onsterfelijk. Kwam ik vervolgens ‘zo maar’ Concrete tegen. En dacht: ‘Hoe oud zou die Rei Kawakubo de oprichtster van Comme des Garçons inmiddels zijn? 867? 1233? 2167? In ieder geval soort van onsterfelijk. 80 blijkt, zo zie ik net.

Ik heb haar hoog zitten. Haar kleding begrijp ik niet (altijd). Of laat ik het zo zeggen: wat voor een ‘soort’ vrouw koopt en draagt deze museum-voor-moderne-kunst-mode. Nu zou je daar haar parfums ook onder kunnen scharen – ‘moderne kunstgeuren’. Niet dus. Ik kan me indenken dat anderen dat wel vinden omdat veel van haar geuren als moeilijk, te experimenteel worden gezien en dus, net zoals haar mode, niet echt draagbaar zijn.

Dat laatste is onzin. Álle geuren zijn draagbaar, hoe vreemd ze in eerste instantie ook moge klinken, hoe vergezocht de inspiratiebron ook moge zijn. Want in the end heeft een parfumeur – hoe weirdo zijn visie ook is – zijn beperkingen aangezien zijn palet niet een immer uitdijend olfactief universum is. Er worden natuurlijk nieuwe ingrediënten ontwikkeld maar die zijn allemaal gebaseerd op wat we kennen, wat de natuur en wat de cultuur aan olfactiefs schoons en/of vies in zich heeft. 

In welke categorie valt Kawakubo eigenlijk? Moeilijk. Niche, experimentele niche, arti-farti, conceptueel, ‘draagbaar’. Voor mij is ze het allemaal gezien haar geuren in feite ook het hele spectrum beslaan. 101 inmiddels. 

Concrete (2017) is typisch ‘des Garçons’, want de geur moet je op het verkeerde been zetten, ‘speelt’ met betekenissen om die vervolgens op te blazen. Hoewel je met een ervaren parfumeur de geur van beton zou kunnen vertalen (wat vervolgens een experimentele geur oplevert), doet Kawakubo het tegenovergestelde van wat ‘wij’ ons erbij voorstellen. Dus geen harde, grijzige en ‘kale’ geur met aqua-accenten, maar een geur gelijk een kasjmiersjaal. Sandelhout dus, dat je met een beetje fantasie als ‘vloeibaar kasjmier’ kunt beschouwen. 

In het parfumvocabulaire heet een dergelijke benadering: destructie, constructie en creatie. En in interessant-onbegrijpelijk marketingtaal zeg je dan: ‘Concrete is een geur waar materiële preconcepties vernietigd worden om de weg vrij te maken voor iets nieuws’. Niet echt dus, gezien sandelhout al millennia-lang wordt gebruikt om zijn geruststellende, genot schenkende capaciteiten.

Dit klinkt ook lekker: ‘In een wereld waar beton alomtegenwoordig is, het alledaagse weefsel van stedelijke stadsgezichten, krijgt het nu een ongelijksoortige context: het uniek verfijnde rijk van de parfumerie; het prozaïsche als kostbaar behandeld; stereotypen ondermijnd’. Je hoort het de parfumeriemedewerker in de Bijenkorf tegen een potentiële koper zeggen.

Die Bijenkorf kan er trouwens wat van. Dit lees ik op de site over Concrete. Heerlijk die nalatigheid, onzorgvuldigheid en ‘zal wel’-houding die zoveel online-winkels kenmerkt. Degene verantwoordelijk voor de content, weet duidelijk niet waar hij/zij/hen het over heeft. Bij het opsommen van de Concrete-ingrediënten, meldt de dombo (of zou het – een slecht gevoede kunstmatige intelligentie zijn?) dat het hart naast roos-oxide ook jasmijn en sambak bevat. Is het werkelijk? Geen sambacjasmijn?

Maar wat is nu typisch ‘des Garçons’? Een nadruk op donkere specerijen, warmte – komijn, kardemom en kruidnagel in dit geval. Altijd prettig om deze stoffige, pittige en beetje broeierige sfeer te ruiken. Ik herken hierin haar eerste geuren voor een groter publiek, zoals 2 (1999) en 2 Man (2004). Al door ruikend valt op hoe ‘niche-klassiek’ de compositie is. En hoe lekker. Het bloemige hart van rozen-oxide (perfume-dummies: geurstof voorkomend in rozen en rozenolie. Draagt ook bij aan de smaak van sommige fruitsoorten, zoals lychee, en wijnen, zoals gewürztraminer).

Dus een ‘roodzoete’ sensatie vermengd met de helderheid van jasmijn (hoe klassiek wil je het hebben?) die de kruiden mooi in zich opzuigt en even elegant weer doorgeeft aan de basis. Veel sandelhout (ik vermoed Australische) en veel warm-droog cederhout vermengd met volgens mij een aantal niet genoemde zachtmakers (cashemeran?) en een poederige musk om het fluweelhouten-effect te versterken. Mooi, zacht, elegant om concreet te zijn.

Dus op zoek naar een aangename warm-kruidige houtgeur? Neem Concrete. Keer wat anders dan Santal 33 van Le Labo. 

GODDESS BURBERRY

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op september 3, 2023
Geplaatst in: GEURENALFABET A. Een reactie plaatsen

A GODDESS ON A VANILLE TOP AND BURBERRY WAS HER NAME

BLURRING BURBERRY

NIET MAKKELIJK OM EEN ‘SPANNENDE’ VANILLEGEUR TE MAKEN

Dat mode inmiddels verworden is tot een grote blur moge overduidelijk zijn. Haal een label weg van een luxelabel en het wordt al snel gissen. Gucci, Dior? Prada, Vuitton? Versace, Burberry? Dat laatste heb ik bij de nieuwste geur van Burberry. Is de marketingman/vrouw (of – trending topic – welke variatie op het mannelijke en vrouwelijke geslacht dan ook) verantwoordelijk voor de Versace-parfums ‘overgelopen’ naar Burberry? Goddess ademt voor mij Versace: naam, flacon en ‘zegel’ op de flacon.

De geur, is ook inwisselbaar, maar dat geldt tegenwoordig voor bijna alle geuren. De campagne is dan weer Burberry meets Chloé’s Nomade. In plaats van paarden zijn het nu leeuwen die in een woeste, woestijnachtige setting de protagonist begeleiden naar ‘de godin in haarzelf’. Anders gezegd en tevens de slogan: ‘embrace the goddess within’ (aan de buitenkant is het goddelijke in ieder geval niet te zien, het model kijkt een beetje boos, of is ze moe van running up that hill?). Doen we. Want het wordt de hoogst tijd dat de man ook op zoek gaat naar de ‘godin in hemzelf’. Gaat wat dat betreft de goede kant op – neem alleen al Harry Styles. Maar dat is een ander onderwerp.

Nog even wat de naam betreft: ik dacht dat na Hero (voor de man), Burberry ‘logischerwijze’ zou kiezen voor Heroin. Zouden ze dat op de Burberry-burelen niet aangedurfd hebben omdat je het als onnozele klant zou kunnen verwarren met dat goedje waardoor je dingen gaat zien die je nog nooit eerder hebt waargenomen – heroine.

Dan de geur die – nu ‘verplicht’, maar niet nodig, want alle geuren zijn het – vegan wordt genoemd. Inderdaad: één en al vanille – drie soorten, er is zelfs sprake van vanillekaviaar – met hier en daar een ander zoet nootje dan vanille. Ik moest in eerste instantie aan een hint van rood fruit denken, maar langer op de huid nijgt die naar – inderdaad zoals opgegeven – lavendel.

Maar dan nog: iets wat zoveel vanillegeuren en dus ook Goddess kenmerkt: hoeveel soorten vanille je ook verwerkt het blijft toch vaak vanille, vanille, vanille. Soms gaat het richting keuken, soms richting whisky, soms ruik je vanille wiegend in een houten rumvat – en dat heb ik een beetje bij Goddess met name door de houtachtige nuances. Maar het blijft toch vanille, vanille, vanille. Beetje blurring, beetje boring Burberry. 

Volgens mij had een shot wierook of een volle laag patchoeli de geur meer pit, kracht en eigenheid gegeven. Nu is het een eendimensionale crowdpleaser. Je beledigt er niemand mee, behalve vanille-haters. Zijn er meer van dan je denkt. 

Goddess heeft dan wel weer een voordeel, maar dan meer door toeval: op dit moment zijn er volgens mij in de masstige-sector niet veel pure vanillegeuren te koop. Ben je echt Goddess-gek geworden, Burberry levert conform de huidige ecologische marktvoorwaarden ook een refill van 150ml die – vraagje – wel of niet zonder lege Goddess-flacon gebruikt kan worden? 

BOIS IMPÉRIAL / ORANGE X SANTAL ESSENTIAL PARFUMS 

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op augustus 8, 2023
Geplaatst in: GEURENALFABET B, GEURENALFABET O, MASSNICHE. Een reactie plaatsen

ONGECOMPLICEERD. RELAXED LEKKER.

‘ZE KIJKEN JE AAN ALSOF JE EEN ARME SLOEBER BENT ALS JE DIT MERK KOOPT’ 

Come what may zoals ik in de vorige post meldde. Nou deze dus: Bois Impérial en Orange X (geen Twitter-logo in transitie) Santal van Essential Parfums (Parijs). Staan beide bescheiden-nonchalant op een vintagedressoir in de slaapkamer op een prachtige woonboot aan de rand van de Jordaan. Van vrienden op verwegwerkvakantie. Here we go.  

Ben een beetje uitgekeizerd, -gekoninkt en uitgeëdeld wat parfumnamen betreft. Deze veronderstelde chique adjectieven hebben inmiddels een race to the bottom-devaluatie ondergaan. Als Rituals een niet goed werkende geurkaars omringd met keizerlijke allure, dan… 

Nog iets, zie je steeds vaker: namen van de neuzen vermeld op het etiket. Geeft dit aan dat die inmiddels belangrijker zijn dan de merken zelf of worden ze als extra lokmiddel ingezet? Het geeft die merken én die neuzen in ieder geval ook een soort van inwisselbaarheid en alledaagsheid. 

Daar denkt dit merk vanzelfsprekend anders over: ‘Met meer dan 25 jaar ervaring hebben we Essential Parfums opgericht met een rebelse geest en de missie om de essentie van haute parfumerie te herstellen. We zijn gegroeid vanuit een simpele aanpak: parfumeurs carte blanche geven om te creëren, zonder beperkingen of limieten’. 

Waar hebben we deze restauratie-aspiraties eerder gehoord… Bijna elk nieuw of ‘oud’ niche parfumhuis propageert deze kijk op het métier. Nu gebeurt er iets vreemds: ik wil de naam van Quention Bisch (neus van Bois Impérial), googelen, verschijnt die al bij de eerste letter… indrukwekkende collectie heeft hij inmiddels opgebouwd: van treurigmakende middle of the road-onzin (de übercliché en zonder humor gepresenteerde Good Girl– en Bad Boy-collectie van Carolina Herrera), via kassakrakers (1 Million Paco Rabanne) naar prachtige niche-excercities: Querca (Bottega Veneta). 

En Bisch (40) heeft het druk: sinds 2020 59 geuren geleverd voor de nichesector. Waaronder Bois Impérial (2020). Beetje veel naar mijn gevoel, maar hij moet nog heel hard werken – hij heeft nog even de tijd – om in de buurt te komen van de eminence grise onder de parfumeurs Alberto Morillas (73): meer dan 2500.

Er zit meer in Bois Impérial dan ik kan ruiken. De eerste indruk: cederhout infused. Licht, zonnig en strak (eigen aan cederhout). Dit blijf ik ook ruiken. Met de toegevoegde mooimakers heb ik meer moeite, maar komen geleidelijk goed op gang. Lekker: gepeperd basilicum, sprankelend pompelmoes en Nepalees timut-peperabsoluut in de opening. Doet denken aan Mandarin Basalic, een van mijn favoriete Guerlain Aqua Allegoria’s, maar dan gelaagder. 

Essential Parfums’ oordeel: ‘Een briljante combinatie perfect contrasterend met de gedurfde houtachtige signatuur van de geur’. Dan: Haïtiaanse vetiver (‘groen, rijk en aards’) en georgy-hout (molecuul met krachtige cederhouttoon) ‘verlicht door het bloemige aspect van petalia’. 

Maar dan: ‘Het majestueuze akigala-hout (via een biotechnologisch proces uit patchoeli gerecycled) tekent het parfum. Het unieke kruidige, houtachtige karakter wordt versterkt door een rijke essentie van Indonesische patchoeli en een krachtige en langdurige noot van ambrofix’.

Terzijde: wel akigala uitleggen en ervanuit gaand dat consumenten weten wat petalia en ambrofix is.

Petalia: frisse bloemengeur van pioenroos, lelietje-van-dalen, roos met een fruitige ondertoon. Zeer fris, licht en diffuus.

Ambrofix: zeer krachtige en zeer stabiele amberachtige noot. Meest geschikt om een authentieke ambregris-noot af te leveren.

Alleen wil de patchoeli niet indalen, is er wel maar blijft zuinig gedoseerd. Er is zeker een warme houtsensatie maar keizerlijk in de zin van diep, krachtig en intens die het predicaat niche rechtvaardigt, wil het niet echt worden. Daarvoor blijft de geur te licht. 

Bij deze ingrediëntenopsomming ruik ik in gedachten Amouage, LM Parfums, Bruno Acampora en Maison Incens. En moet eerder denken aan een eau de toilette dan aan een eau de parfum concentrée. 

Orange X Santal heeft ook een hoog Aqua Allegoria-gehalte. De sinaasappel spettert je tegemoet, ondergedompeld in een waterbad met op de bodem aangename houtsensaties. Ik lees: ‘Fris en sensueel parfum met weelderige facetten van sinaasappel uit Italië en Australisch sandelhout. Het is de alchemie van lichtheid en diepte – nu komt die – het contrast tussen theoretische strengheid en poëzie. Afgerond met basilicum uit Egypte. Franse cipres en Australisch sandelhout zorgen voor houtachtige topnoten’. 

Ik zou zeggen basisnoten. En sensueel vind ik de geur ook niet echt – sandelhout wordt dat pas echt als je het impregneert met intense bloemen – roos of jasmijn bijvoorbeeld. Dan treedt er een wonderlijke alchemie op, vaak ondoorgrondelijke diepte die je het mooist in the real stuff ervaart: attars uit Ici India XL. In Orange X Santal is het niet meer dan een mooie, zachte afgeronde houtnoot. 

De prijs valt mee. Tenminste als je € 78,00 voor 100 ml niet veel vindt. Bij Skins, merkte de vriendin trouwens op, toen ik haar appte hoe ze geur had ontdekt (eerst in Parijs), ‘kijken ze je aan alsof je een arme sloeber bent als je dit merk koopt’.

RÊVE INDIEN FRAGONARD

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op juli 24, 2023
Geplaatst in: ENTERTAINMENT, GEURENALFABET R. Een reactie plaatsen

BESCHAAFDE VERLEIDING

SHALIMAR KOMT LATER WEL EN DAARNA MISSCHIEN WEL EEN NICHEPARFUM

Omdat het aantal nieuwe geuren niet meer bij te houden is, vind ik het grappig om recensies over te laten aan het toeval. Come what may. Zo sprak ik onlangs een kennis (woonachtig in de buurt bij me in Drenthe) en kregen we het niet geheel ontoevallig over geuren. Het ging onder meer over oudh en haar all time favorite: Rêve Indien van Fragonard – ze toverde me in no time een metalen fles tevoorschijn van 600 ml. Mocht ik meenemen om te testen.

Tijdens mijn research (had er niet echt zin in, omdat Fragonard voor mij in de categorie ‘zal wel’ valt), werd ik evenwel geconfronteerd met mijn vooringenomenheid en mijn achterhaaldheid (in de zin van niet meer op de hoogte zijn). Want ik herinner me Fragonard als een slecht parfummuseum in Parijs met een ontzettend ongezellige entrée dat voornamelijk dient als een verkoopfuik voor onwetende toeristen. 

Fout! Is dus verleden tijd; het huis heeft een restyling ondergaan, opent wereldwijd boetieks en als je de moeite neemt, dan blijkt de handelsgeschiedenis in eerste instantie minder commercieel en money driven dan gedacht. In tweede instantie meer. 

Mijn initiële associatie/gevoel met het merk blijkt te kloppen: want de naam suggereert ‘oud dus vertrouwd’. Fragonard klinkt chic en als je de naam analyseert, kun je er fragrance en art in lezen – marketingtechnisch zit je dan goed. En voor mensen nèt iets meer op de hoogte van de Franse kunstgeschiedenis, weten dat Jean-Honoré Fragonard een, en een van mijn geliefdste, rococoschilders is. 

Nu blijkt dat de oprichter Eugène Fuchs, deze voorliefde deelde (hij bezat enkele doeken) en daarom zijn huis (anno 1926) ernaar vernoemde. Zo zit dat dus. Zijn nazaten, derde generatie, openden in 2011 zelfs een Fragonardmuseum in Grasse (tevens geboorteplaats van de schilder). Wil je meer weten – er is ook nog een leuke link tussen Fragonard en Elizabeth Arden – zie www.usines-parfum.fragonard.com.

Nu de geur Rêve Indien. Afgaande op het overige online-aanbod, blijkt dat mijn vooroordeel ten aanzien van Fragonard niet onterecht is. De winkel heeft een Yves Rocher-uitstraling en de accessoires die het naast de geuren verkoopt hebben een hoog toeristisch trekpleister-gehalte. En het assortiment is ook niet bepaald uitgebreid: er is een lijn die heet, heel origineel, The Irisistibles en die is weer onderverdeeld in The Florals – blijkt maar één geur te bevatten: Lavande. 

In ieder geval: Rêve Indien ruikt precies zoals ‘hoort’ te ruiken – zeer zacht, zeer beschaafd met een petit-petit toefje sensualiteit… pas op, niet te veel hoor! De opkomst van ingrediënten presenteert zich ook zoals het hoort bij een oosterse geur. Eerst citrusfris: bergamot en sinaasappel, dan de klassieke jasmijn-rooscombinatie onderbouwd door iris vlot gevolgd door een nogal platte vanille-injectie vermengd met een beetje patchoeli en amberachtige noten… Echt vol, gul en overdadig wil het maar niet worden – je wilt toeristen niet afschrikken na de prachtige en instructieve rondleiding in het parfummuseum. 

Dat zijn er inmiddels drie: Parijs, Grasse en Arles. Fragonard is daarnaast samenwerkingen aangegaan met le Musée du Parfum Haussmann (2015) en le Musée du Parfum Scribe (2019) in Parijs. En als je daar dan als toerist het echte ‘oosterse werk’ wilt ontdekken, dan is er in de buurt vast wel een Guerlain-boetiek of warenhuis met Guerlain-eiland waar zij/hij/hen de standaard van het oriëntaalse parfum kan ontdekken: yep, Shalimar. En daarna misschien wel – let’s go crazy het is per slotte van rekening vakantie – een nicheparfum.

MOUSSE ARASHIYAMA LE JARDIN RETROUVÉ 

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op juli 19, 2023
Geplaatst in: GEURENALFABET M, NICHE. 2 reacties

FASCINERENDE ONTMOETING TUSSEN GROEN EN WIEROOK

Als je naar deze geur googelt dan verschijnt die al na de tiende letter: Mousse Aras… hiyama van Le Jardin Retrouvé. Heb natuurlijk al vaker over dit in 1975 opgerichte en zich als ‘first niche’ manifesterende merk gehoord. Alleen de naam hield me tegen: ben een beetje heel veel moe van al die geuren die de geheime deur/opening zijn naar wat voor een tuin dan ook.

En dan als mérk je naam/lot er helemaal aan verbinden… weet het niet, maar ik vergeef het ‘de hervonden tuin’ gezien de oprichtingsdatum. Toen had je nog niet zoveel geparfumeerde tuinen. Toch even checken op mijn overzichtslijst. Klopt dus. De meest vintage in deze: Dans le Jardin de mon Curé van Guerlain. 1895. Daarna: Un Jardin de Nuit van Arys. 1919. En toen: Chèvrefeuille en Jasmin van – inderdaad – Le Jardin Retrouvé. 1977.                       

Ik kreeg een ruime sample van Mary ter Heege toegestuurd. Misschien wel of niet bekend: ze is een fanatiek (in de goede zin van het woord) en verbazend goed op de hoogte zijn amateur-parfumkenner. Ze was een tijdje geleden bij mij op bezoek in mijn Geeser parfumatelier om te praten over een parfumpraatje dat ik binnenkort ga houden in het openbaar (we houden u op de hoogte).

De reden van het verzenden: tijdens ons geanimeerde gesprek liet ik ontvallen dat ik ooit zelf parfums ben gaan mengen omdat ik me soms afvroeg waarom bepaalde ingrediënten nog niet samen gebruikt zijn. Zoals wat me de laatste tijd bezighoudt: wierook en vijg – in combinatie met galbanum en nog meer (mos)groen. Zegt Ter Heege dat zoiets sort of al is gebeurd, en wel met, inderdaad: Mousse Arashiyama. Gelanceerd in 2019.

Opvallend, en dit gebeurt niet echt vaak: geur in combinatie met storytelling klopt. Ik wist het niet, want heb het land van de rijzende zon nog nooit bezocht, maar met Arashiyama wordt verwezen naar – met dank aan Wikipedia – ‘een natuurlijk bamboebos in Kyoto voornamelijk bestaand uit mōsō-bamboe toegankelijk voor publiek’. Helemaal hip: het ministerie van Milieu beschouwt het bos als een onderdeel van het geluidslandschap van Japan. 

Zoals wellicht bekend: bamboe ruikt niet, maar het olfactorisch oproepen spreekt als het ware voor zichzelf: groen, fris, teder en sterk. Dat gaat dan zo. Eerst de inspiratie. Le Jardin Retrouvé vertelt: ‘Een uitnodiging tot contemplatie, sereniteit, spiritualiteit. Maxence Moutte (de parfumeur) geeft ons in deze creatie zijn poëtische visie van het bemoste kreupelhout van een Japans bamboebos, we raden groene tonen van mastiek, rijpe vijg, dauwparels’. Nu zij we echt in Japan: ‘Uit een tempel ontsnappen slierten van wierook en heilige houtsoorten worden versterkt door de frisheid van bergamot’.

En toen sloegen ze een beetje door – eigen aan parfumhuizen en parfumeurs: ‘Je wandelt in dit bos als ware het een heilige plaats. Gesust door de zachtheid van het mos, gehoorzamen je stappen aan een oeroud instinct, een diepe intuïtie. Bij de bocht in het pad vallen je ogen uiteindelijk op deze machtige boom waarvan je de naam niet kent maar wel weet. Je ziel, bevrijd van zwaarte, maakt zich subtiel los van de grond en blijft hangen om te genieten van eikenmos, patchoeli, mastiek en wierook’. Lijkt Rituals wel. 

Mooi is de verstrengeling van groen en gerookt hout. Zonder al te diepzinnig te worden; Mousse Arashiyama gaat voorbij de oppervlakte, maar dat gebeurt al snel volgens mij als je geen bloemen toelaat: die maken geuren namelijk toegankelijker en ‘begrijpelijker’. Zulke zonderbloemencomposities vallen dan al snel in de categorie moeilijk/niche. 

Ik moet trouwens eerder aan een beekje/stroompje denken dat zich door een bamboebos slingert (door de opvallende aquanoot) dan aan de omringende groene vegetatie. Want het is alsof deze groene smaakmakers door het water worden gewiegd – viooltjesblad, gras en groen-kruidige noten.  Wel lekker hoor die vijg die ‘uit het water springt’ en geleidelijk door mastiek houtachtiger en door de wierook ingetogener, sereen wordt. 

Al dieper ruikende moet ik denken aan een mist van Kenzo die – ooit – in de KenzoKi-lijn zat/zit: ook toen was bij mij de verwondering groot dat hoewel bamboe niet ruikt, je toch het ‘geurgevoel’ ervan mooi kunt vertalen. Het volgende ervaar ik niet; vraag me af of dit niet een geval van ‘wishful thinking, wishful smelling’ is: ‘Door jarenlang wetenschappelijk onderzoek (in samenwerking met Givaudan) geeft dit eau de parfum een energieboost’. Dat doen groene en citrusgeuren al ‘uit zichzelf’ vind ik.

DIORIVIERA CHRISTIAN DIOR 

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op juni 20, 2023
Geplaatst in: GEURENALFABET D, MASSNICHE. Een reactie plaatsen

FIG YOU VERY MUCH, FRANCIS!

MOOI, ELEGANT MAAR VOORSPELBAAR

Mijn eigen vijg

Terwijl ik deze post eindredigeer, zit ik onder mijn eigen inmiddels zwaarbeladen vijgenboom… here we go: lang, lang geleden toen ik voor het eerst veelbelovend talent Francis Kurkdjian interviewde – naar aanleiding van een Armanimannengeur – zei hij dat hij later liever herinnerd zou willen worden door twee of drie geuren, dan als een ‘u vraagt wij draaien’-parfumeur. 

Hij heeft zijn visie inmiddels bijgesteld en dat is maar goed ook gezien de enorme veranderingen die de parfumindustrie de laatste twee decennia heeft ondergaan: van een ‘voor de speciale gelegenheden’ luxecadeautje voor de massa naar een ‘any time, any place’-gebruiksartikel voor de massa – sinds enige tijd wereldwijd massaal op social media soms kritisch becommentarieerd maar meestal de hemel ingeprezen met ‘the unboxing’ als onverklaarbaar hoogtepunt/dieptepunt.  

Kurkdjian is volgens mij de eerste die – in navolging van sterrenkoks – zich als celeb-neus heeft gepositioneerd: waarvan bijvoorbeeld zijn fleur d’oranger-installaties in Versailles getuigen. De lijst voor wie hij geuren heeft geleverd is lang – my all time favorite: Rose Barbare (2004) van Guerlain -, waaronder huisparfumeur voor Burberry gedurende een aantal jaren. Logischerwijs dat hij ook een eigen brand zou opzetten.

Ook gelukt. Was ik niet echt van onder de indruk – uitgezonderd Cologne pou le Soir (2009) en Oud Satin Mood(2015). Inmiddels is Maison Francis Kurkdjian onderdeel van het LVMH-concern, dus was hij het gezien zijn status vanzelfsprekend dat hij door Dior gevraagd werd om de François Demachy op te volgen. Zelf had ik een vrouwelijke neus logischer gevonden, gezien het huidige tijdsbeeld en de ‘feminisering’ bij Dior in 2016 in gang gezet met Maria Grazja Chiuri als eerste vrouw hoofd haute couture. 

Of is dit een meiroos?

In ieder geval – nu volgt een cliché – de verwachtingen waren ‘best wel’ hoog gespannen. Wat zou hij leveren? Ik had zelf meer gehoopt op een lancering van een Grote Geur (gelijk Poison, gelijk Dune) waarmee hij en Dior een artistiek (maar commercieel haalbaar) statement kon maken en waarmee hij mij (en andere kritische volgers) in respect zou laten buigen en verwonderd zeggen: ‘Het is nog mogelijk, een revolutionaire geur in de ware zin van het woord’. 

Nog een cliché: heeft niet zo mogen zijn. De storytelling – ‘het liefdesverhaal tussen Christian Dior en de zonnige schoonheid van de Franse Rivièra’, ‘een zomerse ontsnapping’, ‘de belichaming van de lifestyle van zij die genieten van het leven’ en meer van dit soort clichés – is voorspelbaar en braaf. 

Ook als je de geur olfactorisch in context plaatst. Denk je 1: vijg, 2 Méditerranée en 3: ‘le premier’, dan ruik je ‘per direct’ Un Jardin en Méditerranée Hermès (2003) die op zijn beurt dankbaar gebruik heeft gemaakt van de ‘oervijg-geur’: Philosykos Diptyque (1996). De alle op vijg geïnspireerde geuren daargelaten (met name in de opening) die daarna volgden en de ‘soli-figs’: onder meer Fig Amalfi Aqua di Parma (2006), Fig Marc Jacobs (2008) en meer recent Fig Extasy Mancera (2021), Fig Infusion Essential Perfumes (2022), Fig Infusion Prada (2023) en vijg zo maar door. Speciale vermelding in dit geval: Nimfeo Mio Annick Goutal (2010).

U had het al geraden: ik ben een beetje uitgevijgd. Iets anders: het persbericht vertelt dat Dioriviera ‘het liefdesverhaal tussen Christian Dior en de Franse Rivièra vertelt’. Ik heb heel wat boeken over le maître gelezen, maar zijn onvoorwaardelijke band met deze streek is me niet bijgebleven.

Wel dat de naam Dior zijn oorsprong in het gebied heeft waar de Franse kust aan de Middellandse Zee overloopt in de Italiaanse kustlijn (Riviera is een Italiaans woord) en waar bijvoorbeeld ook de naam Mona di Orio van getuigt: plak je di en Orio aan elkaar dan krijg je, inderdaad, Dior – ‘di Oro; van goud’.

Nu de geur: lekker; ik zou een zure parfummiep zijn als ik het tegendeel wil bewijzen, alleen: is het niche? Dus draai ik het om: ben je gek op vijg dan heb je het met Dioriviera getroffen: de opening is een en al vijg zwevend tussen het fruit, het blad en het hout van de vrucht die samen een fris-fruitig oproepen.

Ook voordelig in deze: de vijg wordt niet geflankeerd door citrus-frismakers wat het idee van de Méditerranée / de Provence versterkt – zomer, droog, warm, zand, denk aan de Mistral. En in die ‘droogte’ ruik je kruidachtige sensaties – ik althans bespeur een soort van ‘bouquet garni’- tijm, rozemarijn, oregano. Maar met een andere blik, met een andere neus kun deze droge groenheid ook interpreteren als dennenhars. 

De drydown is eveneens interessant: alle noten van vijg komen samen in wat wel vijgenmelk wordt genoemd dat je krijgt als je prikt in een de huid van een (bijna) rijpe vijg. Vergeet niet: de diverse geurnuances van vijg kun je niet aan de struik onttrekken; het is een synthetisch component – voor de vijgenmelk wordt dus een lactonemolecuul-gebruikt in dit geval besprenkeld met iets zoets neigend naar honing.

En het mooie: ondanks deze melkachtige zoetheid, blijft de ‘droge zomer’ van de Méditerranée / de Provence op de achtergrond aangenaam ‘plakken’. Denk het tevreden geluid van krekels erbij en je zit er middenin. Ook goed gedaan, ik zou het bijna vergeten, maar door deze zomerse zoetheid van vijg slingert zich de meiroos sierlijk. 

We eindigen met een aantal ‘bezwaren’. Het persbericht meldt dat ‘de feestelijke geur het hele jaar door gedragen kan worden’ – geldt dat niet voor alle geuren? En dan de sfeerfoto: wat voor een bloem moet ik zien? Een kruising tussen een lelie en een klaproos? Dit heeft niets met de geur Dioriviera vandoen. Is er niemand bij Dior geweest die tijdens de talloze marketing-evaluaties dit aanhangig heeft gemaakt, durfde te maken?

Lekker doorzagen: ik zie dat Dioriviera ook de naam is van een ‘huis-, tuin- en keukenlijn’ van Dior inclusief placemats, kussens, shorts, gympen, sokken, handdoeken, strandstoelen en wat niet al meer – tja, dan had ik styling-technisch de geur in oud roze met toile de jouy-motief gestoken. 

SKETCH (MAISON) VIOLET

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op juni 11, 2023
Geplaatst in: ACHTERGROND, GEURENALFABET S, NEO NICHE, VINTAGE. Een reactie plaatsen

MAG HET IETSJE MEER ZIJN?

INTERPRETATIE NAUWELIJKS INSPIRATIE

WEL: HEERLIJKE SPICY MILKY AMBER-TUBEROOS

Dat de inhoud van een flacon er steeds minder toedoet, kom je te weten als je deze long read tot het einde leest. In de geur die ik bespreek, komt veel samen: de geschiedenis, de geschiedenis van een parfumhuis, het ermee pronken en tegelijkertijd het niet respecteren ervan door de ‘opkopers’. En dan alle clichés gepaard gaand rondom het herontdekken van een voor eeuwig gesloten gewaand huis. Plus: een onverwachte kennismaking met een verrassende geur – meer door de geschiedenis, dan de compositie.

Ik ontdekte Sketch ongeveer een jaar geleden op een, voor mijn gevoel, erg ‘jaren tachtig/negentig klassieke parfumreclame’-manier. Wil zeggen: had het idee alsof ik in een commercial terecht was gekomen. Denk: Estée Lauder, denk Yves Saint Laurent. Denk: upcoming old grey man verward door een parfum dat hij ruikt. Wie is die vrouw? Waar komt deze ‘belle of the ball’ vandaan? Hoezo alweer verdwenen in het niets, iedereen verwarrend achterlatend, gelijk het parfum… dat vervolgens in beeld verschijnt met een outro: ‘For the woman who thought she had everything’. Zoiets.

Zat zo: was uitgenodigd voor een verjaardagsboottochtje over de Amstel en zat met een aantal mensen benedendeks te keuvelen, toen mijn neus richting wenteltrap ging. Concentratie in optima – parfum – forma, want ik ervaarde een klassiek-heerlijk geval van ‘parfum snelt draagster vooruit’. Ik nam een enorme wolk waar ‘gedragen door twee benen’ die sierlijk de trap afkwamen.

Wie is dat? Toen herkende ik haar – ik wist dat ze erg van parfums hield. Een zakenpartner van de jarige jet. Wou in haar nek verdwijnen – mocht ik, deed ik. Jeetje, wat is dat toch lekker die intieme combinatie van huid en haar ‘gelardeerd’ met in dit geval een parfum van oosterse allure. Bekend, vertrouwd en toch weer niet – flarden van Shalimar en Musc Ravageur. Aangezien ik de naam had onthouden – Sketch klinkt origineel én zo voor de hand; nog niet zo heel lang geleden de eerste twee voorwaarden voor commercieel succes – ging ik googelen en werd overvallen door een sombere bui. Waarover later meer. 

Een jaar later: spreek de draagster weer. Ik geef haar een proefje van Musc Ravageur – dit verhaal wordt nu onderbroken door een commerciële boodschap – en een 20ml flacon van Vanille Vilaine, een geur uit mijn nieuwe upcycle parfumlijn Re-Arrange. Een melange van niche, weliswaar monotone vanillegeuren met een über-injectie aan korianderolie plus patchoeli- en jasmijnolie (op de kop getikt op een rommelmarkt). Vol, zwoel en stoer-kruidig. Drie jaar gerijpt en – grappig – onlangs in mijn WeekendWinkel gekocht door een jonge zeer parfum-kritische vrouw uit Bahrein. Einde commercial. 

De oprichters

De draagster in kwestie geeft mij ‘in ruil’ een proefje van De Geur. Hoe ontdekt? Bij Skins. Waarom? Deed haar denken aan Shalimar dat haar moeder altijd gebruikte. Inmiddels heeft ze Musc Ravageur gekocht en heb ik haar een proefje gegeven van Bal à Versailles – want als je van diep-sensuele parfums met animale nasleep houdt, dan moet je die ook ontdekken.

Los van de geur, viel ik met Sketch in een andere verbazing: wéér een vergeten parfumhuis uit de mottenballen gehaald. In dit geval door drie jonge mannen – Anthony, Paul, Victorien; kan geen achternamen vinden – die elkaar ontmoeten op de École Supérieure du parfum en in al het eerste studiejaar – ‘gepassioneerd, onbevreesd en vooral heel zorgeloos’ – besluiten een eigen parfummerk te creëren. Lang verhaal kort: hun ‘niet aflatende liefde voor parfums begin 20ste eeuw en interesse in vintagegeuren dreef ze, zonder het te weten, naar de Reine des Abeilles-parfumerie die ze tijdens hun onderzoek waren tegengekomen’. Et voilà: ‘De restauratie van Maison Violet leek ons voor de hand liggend’. Zelf noemen ze Reine des Abeilles (bijenkoningin) op hun site Queen Bee – nou dat zal Beyoncé zeker ter ore zijn gekomen. 

Het trio blaast nogal hoog van de toren met de bewering dat ‘door klassieke schema’s te moderniseren, hebben we het neoklassieke genre opnieuw uitgevonden, een parfumerie afgestoft die nooit meer verouderd zal zijn. Het bewijs dat vintageparfumerie het modernisme is dat de industrie ontbeert’. Het is wel GoogleTranslate, maar toch: weer die opgeblazen overdrijving – laten we het typisch Frans luxe vocabulaire noemen.

Interessant en verrassend: de overeenkomsten tussen Violet en Guerlain. De bij als logo (had Guerlain die ook vanaf het begin?). Nog een: hetzelfde oprichtingsjaar: 1828. Nog een: het pleasen van de nieuwe elite door net gestarte parfumhuizen. In dit geval van de door een staatsgreep (1853) aan de macht gekomen Napoleon III en zijn vrouw keizerin Eugénie. Zowel Guerlain als Violet eerden haar. De eerste met het nu ‘legendarische’ Eau de Cologne Impériale (1853) en Violet met Eau de Beauté de Sa Majesté L’Impératrice en Fleur de Riz Rosée (een anti-alle-huidaandoeningen-rijstpoeder).

Maar het smeichelen bij de ‘nieuwe wereldorde’ door Maison Violet begon al eerder. Namelijk bij de oom van Napoléon III, de echte Napoléon. Want het eerste parfum – sommige historici noemen 1806 als oprichtingsdatum van Maison Violet in plaats van 1828 – dat het presenteerde, heette Joséphine, vernoemd naar de eerste vrouw van Napoléon Bonaparte. Van wie Violet trouwens het symbool van de bij had overgenomen (Guerlain wellicht ook). De toen nog jonge keizer, koos dit insect vanwege de associatie met onsterfelijkheid en wederopstanding, en het voor de usurpator een manier was om te breken met de lelie, sinds de Merovingers (de eerste Franse koninklijke dynastie) symbool van het Franse koningshuis.

Het inlikken moet hebben gewerkt, want niet lang daarna kreeg Violet goedkeuring van keizerin Joséphine elle-même en werd het huis uitgeroepen tot hofleverancier. Vanaf 1828 gebruikte het parfumerie Violet als bedrijfsnaam (vandaar de verwarring wellicht betreffende oprichtingsjaar) met als ondertitel A la Reine des Abeilles.

Er zijn ook historici die beweren dat voor de naam Violet werd gekozen omdat het de favoriete parfumbloem van de keizerin was – als een verhuld bedankje. Is volgens mij klinkklare onzin omdat Napoléon I na de slag van Waterloo in 1815 voorgoed was verbannen naar St Helena en daar in 1828 overleed (Joséphine ‘al’ in 1814 in Rueil-Malmaison). Nog zoiets: volgens overlevering was Joséphine’s lievelingsgeur musk: nog jaren naar haar dood zouden haar vertrekken in het Louvre, Versailles en Malmaison ernaar hebben geroken.

In ieder geval, als je denkt dat alleen Creed en Guerlain de Europese hoven voorzagen van reukwaters, weet dan dat Violet voor de Russische keizerin (heel onzorgvuldig: welke wordt niet vermeld) Brises de Mai creëerde, Gouttes de Violette voor koningin Victoria, Champaka voor haar oudste zoon Edward en door koningin Isabella II van Spanje werd aangesteld als hofleverancier.

Nu dan de geur Sketch. De compositie is gebaseerd op een formule uit 1900 (heette Ambre Royal) en de naam op de gelijknamige geur uit 1924. Klinkt in eerste instantie verwarrend, ongeveer hetzelfde wanneer in 2123 bij het herontdekken van Yves Saint Laurent als parfumhuis ze de formule Opium stoppen in de flacon van Paris.

Hoe zien de ‘re-oprichters’ Anthony, Paul en Victorien de creatie? Ta-da: ‘De rijkdom wordt slechts geëvenaard door de elegantie van zijn ontwaken. Het is de schets van een potloodstreep op bladgoud. Diep, sensueel en geruststellend, het is het theater van alle mogelijkheden. Aan het einde van de show, verbluft het door zijn nederige dwaasheid. Een juweel, een bijzondere versiering, een stralende halsketting voor de ziel’. 

Ze gaan nog even door: ‘Sketch is mysterie, een woody amber, spelend met de codes en zijn olfactorische familie herinterpreteert. Zijn mix van chypre en patchoeli met zijn vluchtige nootmuskaat en overvloedige tuberoos zijn de definitie van moderniteit en erfgoed. Deze cult-paradox (come again?) wordt gestreeld door pittige bergamot en peper. Alles verpakt in een muskachtige cocon. Een historisch-eigentijdse geur’. Zo nu jullie weer.

Maar toch, door deze zelfverheerlijking heen ruik je toch een bijzondere geur – heb inmiddels een royale proef van een parfumfan toegestuurd gekregen – gemaakt door alles-kunner Nathalie Lorson. In a nutshell: top – nootmuskaat, roze peper, bergamot; hart – tuberoos, roos; basis – vanille, patchoeli en tonkaboon. Maar er gebeurt zoveel meer. 

Mooi om te ruiken, dat een neus een keer een duidelijk nootmuskaat-noot durft te gebruiken, want als je je neus dieper in de specerij steekt, neem je meer waar dat alleen het bekende kruidige aspect; wordt ‘een beetje grijs’ en krijgt een zoetige ondertoon. Dan ruik je door de nootmuskaat even een frisse whiff van bergamot en roze peper om vervolgens ruim baan te geven aan – in dit geval – een erg milky-creamy tuberoos die de nootmuskaat mooi in zich opzuigt. En op een bepaalde manier ook spettert – Tubéreuse Criminelle spookt door mijn hoofd door een mentholachtige noot. De tuberoos begint vervolgens warm te worden, te smeulen zoals je wilt, begint zich op te maken voor de amberbasis. 

En die is ever so chic. Komt door de patchoeli die door zijn houtachtige ‘vochtigheid’ garandeert dat de oosterse ambiance niet plat en eendimensionaal blijft – vaak het geval bij vanille en tonkaboon (die zijn van een topkwaliteit en ook verantwoordelijk voor de poederachtige en lichte gourmand-cocon op het eind). Mooi is ook de roos die subtiel naast de tuberoos bloeit – geeft een extra bloemige zoetheid, rijkdom én tegelijkertijd zo’n lekker tut-gevoel (positief bedoeld). Klassiek, degelijk, veilig – moet denken aan operabezoek. Sketch is van nu maar heeft voor mij een retro-vintage vibe – zwevend tussen (niet schrikken) Yves Rocher en Chanel. Dat komt omdat ik ook sliert aldehyden ‘met anijs’ waarneem (denk in dit geval haarlak) die voor mij het veilige chic-gevoel oproept.

Het venijn zit’m in de staart. Niet in de geur, maar in mijn kritiek. Want, jongens wat is de presentatie toch pover in vergelijk met het oorspronkelijk vormgegeven Sketch. Wat een subtiliteit in de advertentie en flacon – met de judaspenning als uitgangspunt. En dan het lettertype! Écht over nagedacht. Vergeet niet dat in die tijd (les années folles de la jeunesse dorée) de concurrentie in de parfumindustrie even moordend was als nu en dat dat juist een aanzet was om met gedurfde en onderscheidende esthetiek je handtekening onder een product te zetten. 

Daar is weinig van terug te zien in de slaapverwekkende standaardflacon en dito dop. Alleen de verpakking komt petite, petite, ietsiepietsie in de buurt van wat Violet ooit uitstraalde. Mag het ietsje meer zijn? En dat Violet goed naar de concurrentie (of eigenlijk het belangrijkste merk in de luxe parfumindustrie) heeft gekeken, zie je bij de teaser op Youtube (nog niet eens 600 views): wel heel erg geënt op de promofilmpjes van Chanel.