Kun je depressief worden van een geur of een merk? Of op zijn minst teleurgesteld raken door? Ik heb het, het zal je niet verbazen, met héél véél huizen, maar met Prada in het bijzonder. I know, Miuccia zal er niet wakker van liggen. Maar toch: van de bewust elitair The Exclusive Collection (vanaf 2003), via het overtuigende, maar geflopte Prada Parfum (2004), via de soms prachtige, soms ‘gaat wel’ Les Infusions (vanaf 2007), naar voorspelbare middelmaat (laten we haar absurd vernieuwde nichelijn Olfactories uit 2015 even buiten beschouwing).
Begonnen met L’Homme en La Femme (2016), voortkabbelend met Paradoxe (2022) en Paradigme (2022) voor de vrouw, nu aangevuld met de mannelijke versie. Laatste twee zijn interessante namen, maar om de betekenis en de invulling ervan door Miuccia uit te zoeken en toe te lichten…. Ik kan het niet meer, het interesseert me niet meer. Ik denk dat het haar ook niet echt meer boeit dat ze helemaal niet meer betrokken is bij haar geuren. Maar dat haar licentiehouder (Puig) een paar jaar geleden heeft gezegd: ‘Het gaat niet zo lekker, zullen we een doorstart maken en gewoon voor de big bucks gaan, net zoals je directe concurrenten?’ Zou ze geantwoord hebben, gelijk Giorgio Armani’s topseller, ‘Sì!’
Wat ik jammer vind: Miuccia is al tig keer miljardair, waarom dan niet een paar parfums presenteren die écht afwijken, zowel qua prijs als olfactorisch. Genoeg geurgezeurd, maar toch: Paradigme is vraiment een brave invuloefening van een beproefd recept dat voor mijn gevoel in no time door AI voorgesteld had kunnen worden. Maar nee hoor, maar liefst (dat zeg je als je iets enige importantie wil geven) door drie neuzen: Marie Salamagne, Bruno Jovanovic en Nicolas Bonneville.
Bij de opening word je overvallen door een wolk van ambroxan en musk die zoveel (tax free)parfumerieën kenmerkt, waar iets te kwistig met geuren van diverse pluimage wordt gespoten. Hier doorheen ruik je geleidelijk een injectie van bergamot die – dat is dan wel weer grappig en verklaart misschien de wolkbreuk bij de opening – wordt gekoppeld aan musk.
Vervolgens een zoetbloemige noot opgeroepen met twee geraniumvariëteiten, geliefd om hun stoer-frisse rozengeur met stevige groene ondertoon. De afronding, we hebben te maken met een oriëntaalse geur, is een melange van benzoïne en guaiac. Denk lichtjes zwoel, denk hout. Wat de geur onderscheidt is het gebruik van Perusbalsem, dat zorgt voor een ‘kaneelkruidig’ accent, maar dat maakt de geur niet echt onderscheidend. Misschien verwacht ik te veel van Prada, maar Paradigme valt voor mij in de categorie veilige Vaderdaggeur en dat heeft Prada al in het assortiment: zie de talloze variaties op Luna Rossa.
Prada denkt er natuurlijk anders over: ‘Sinds 1913 daagt Prada voortdurend conventies uit en creëert nieuwe ideeën door middel van creativiteit en experimenten. Met Prada Paradigme krijgt die erfenis een gedurfde nieuwe vorm: een geur die ons uitnodigt om te heroverwegen wat we weten en identiteit vanuit een ander perspectief te verkennen. Paradigme is meer dan alleen een geur; het is een vraag: wat als er een andere manier is? Geworteld in individualiteit en beweging, spreekt het degenen aan die hun verhaal vormgeven door middel van verkenning’.
Leuke geurgewaarwordingen begin deze week in Amsterdam. Drie keer ongevraagd oudh op een rij. Maandagavond: in de Albert Heijn rond een uur of acht laat ik me leiden door een sterk spoor in de winkel: achtergelaten door een dertignogwat-man. Paf! Dat komt binnen (in je neusgaten). Volgende dag word ik ’s ochtends fietsend ingehaald door een fatbike: alsof aangedreven door oudh. Third time lucky: ’s middags een stevig gezette man met ‘slick appearance’ stapt uit zijn vette BMW. Oink! Wou bijna vragen: ‘Loopt uw auto op oudh?’ Overeenkomst tussen de mannen: in Opsporing Verzocht zouden deze medelanders karakteristiek worden gelabeld met: ‘met een getinte huidskleur’.
Ik was dus op weg naar mijn ‘perfume pal’ die me telefonisch al enthousiast had verteld over een geur van Rochas die hij bij een tweedehands had gekocht. Ik zag de flacon en dacht: ‘Ik wist dat Rochas ver is afgegleden, maar zo ver?’ Wat een parfumprullaria. Het bleek dus een Yves Rocher: Pur Désir de Lilas. Yves Rocher was niet te zien op de flacon, alleen op de onderkant in miniscule letters. En dan begrijp ik wel dat je zonder bril Rochas leest.
Rochas of Rocher, maakt niet uit: het is een goede geur (gelanceerd in 2002). Zoals bijna alle Rochergeuren dat zijn (heb ze niet allemaal geroken), behalve de flacons dan, die hebben vaak een dumpstore-allure. Het grappige: als ik een bepaald soort solifleur een tijdje niet heb geroken, dan word ik altijd blij bij een onverwachte ontmoeting. Nou, en dat word ik van Pur Désir de Lilas. Zo moet sering ruiken.
Diffuus-bloemig geschakeerd (alsof je verschillende bloemen tegelijkertijd ruikt) met een groene ondertoon die geleidelijk poederiger wordt, zonder richtig boudoir af te glijden. Blind geroken zou ik’m als niche inschalen. De reden: de ondertoon is zo goed, geraffineerd en houdt verdomde lang aan: houtig, poederig, ‘streng’ en zonder ‘tuttig vrouwelijk’ te worden.
Nadat de sering lang gebloeid heeft op de huid, ruik je subtiele kruidige noten die mooi verstrengelen met amandel. Nog wat: ik vind’m beter dan de laatste solofleur-sering die ik heb besproken: Lilas Exquis van Fath. Die is koud en kaal vergeleken met Pur Désir de Lilas.
Pur Désir blijkt de naam van een lijn, waarin mimosa en gardenia eveneens tegen het licht werden gehouden. Die had ik ook graag een keer willen ruiken, zijn me toen (begin nieuwe millennium) helemaal ontgaan.
Ik lees dat de neus Annick Ménardo is. Verbaast me eigenlijk niet. Die heeft bijna een patent op dit soort ‘andere’ basissen in geuren. Ruik je ook zo goed en mooi in haar Bulgari Black (eerste versie), Diors Hypnotic Poison (eerste versie) en natuurlijk de vele geuren die ze voor Lolita Lempicka samenstelde. Ik ging trouwens de deur uit met een mix die mijn ‘perfume bro’ als een tijdje bezighoudt: Yves Saint Laurents Rive Gauche (vintageversie) gelayerd met een pure patchoeli. Not bad, not bad at all.
KRACHTIG-SIERLIJKE OOSTERSE FOUGÈRE ZONDER TESTOSTERON
Je moet bij het ouder worden oppassen dat je niet ‘transitioneert’ naar een grumpy old man die roeptoetert dat vroeger alles beter was. Na zoveel jaren weer ruikende aan de eerste geur van Alain Delon uit 1980, kom ik in verleiding het toch te beweren.
Sterker, de geur die inmiddels Classic heet (ik kocht onlangs een aftershave-versie bij een tweedehands), zou bij een blindtest zo maar door velen als niche worden geclassificeerd.
De vorig jaar overleden acteur (waarmee ik, by the way, ooit een glas whisky heb gedronken in de business lounge van KLM op Schiphol) is een van de eerste ‘echte’ celebrities die zijn naam aan geuren verbond (geproduceerd door de Lalique-groep). Ongeveer gelijktijdig met het parfum-charmeoffensief voor de gewone burgerman door luxemerken. Denk aan: Van Cleef & Arpels Pour Homme en Azzaro Pour Homme (beide 1978). Verder: Cartier (Santos), Chanel (Antaeus), Yves Saint Laurent (Kouros) en Oscar de la Renta (Pour Lui). Alle vier 1981. Laten we die andere kassakraker niet vergeten: Drakkar Noir (1982) van Guy Laroche. Nu we het er toch over hebben: de eerste geuren voor de man van Gianni Versace en Giorgio Armani rondom dezelfde tijd.
Delon heeft zich een aantal jaren goed staande weten te houden tussen deze merken en werd serieus genomen. Wil zeggen: hij stond qua ‘beleving’ bijna op een lijn met de bovengenoemde prestigemerken (al was hij iets goedkoper). En hij nam zichzelf als zodanig als parfumnaam ook een aantal jaren serieus, waarvan getuigen Le Temps d’Aimer (voor de vrouw uit 1981), Iquitos (uit 1987 in lijn met Antaeus, Kouros én Xeryus – klinkt als Kouros – van Givenchy (1986), Lyra (voor de vrouw uit 1991) en Samouraï (1995).
Donder maar op Delon…
Met Shogun (2001) dacht ik: laat maar. Donder maar op met geuren die te cliché voor woorden zijn, en eigenlijk niet in het prestigesegment thuishoren: Champion, Hommage, Rendez-Vous sur la Seine (‘oh-la-la’… echt iets voor Celine Dion of Lancôme) en Séducteur (geen zin de jaartallen op te zoeken). En daar hoort Alain Delon – over de doden niets dan goeds – inmiddels ook niet meer thuis; hij is verworden tot massmarket, parfumoutlets. Een lot dat vele parfummerken treft, of moedwillig met zich laten gebeuren.
Terug naar Classic. Wat een lekkere, ingewikkelde geur is dat toch. Minder overrompelend en minder dierlijk als Antaeus en Kouros, maar toch gebeurt er veel. Doet me denken aan de klassieke vintage mannenfougères van Clive Christian, Le Gallion en Nina Ricci. Toch is Classic een echt een kind van zijn tijd, vooral door het gebruik van aldehyden, wat de geur ietwat wazig en iriserend maakt mooi samengaand met de lavendel en de ‘medicinale’ jeneverbes en dennenhars. Vervolgens iets fruitigs-bloemigs, als een snoepachtige zoetheid, als een soort ‘zij-noot’ in het hart van geranium, anjer en kaneel.
De basis is droog-mossig-kruidig, nijgend naar een chypre met cederhout, ‘droge’ amber en hooiachtige tonkaboon, maar overtreft in deze niet de bovengenoemde concurrenten. Wel leuk: ondanks die complexiteit tijdens het verloop van de geur, heeft de geur een mooie, duidelijke cleane, zeepachtige finish.
Niet overdreven macho, dus perfect passend bij de zacht-verfijnde, gentleman-uitstraling van Alain Delon als acteur. Grappig: Delon begon met zijn geuren toen hij carrièretechnisch over zijn hoogtepunt heen was, en dat hij voornamelijk wordt herinnerd om zijn jonge brutale bravoure. Iets waar Dior dankbaar gebruik van maakte toen het creatief gezien geen ‘modern’ imago wist te verzinnen voor Eau Sauvage: het gebruikte diverse ‘iconische’ foto’s van de acteur uit zijn golden years-periode ter promotie van deze Diorklassieker.
Een van mijn vreemdste ontdekkingen van de laatste tijd: de couturelijn ‘in geuren’ van Daniël Hechter – gelanceerd tussen 2013 en 2018. Wie of wat was hij ook alweer? Een bedachte naam of een real life person? Het laatste. Hij was ooit invloedrijk, want met zijn sportieve casual wear geldt hij – inmiddels 87 – in de jaren zestig als de uitvinder (nee, niet Pierre Cardin, nee, niet Yves Saint Laurent) van de prêt-â-porter uiteindelijk bij hem uitmondend in oerdegelijke, slaapverwekkende confectie in de jaren zeventig, tachtig, negentig en ga zo maar door. You want proof. Zie: www.hechter.com.
Terzijde: hij was eveneens president van Paris Saint-Germain (1974-1978) waarvoor hij eveneens het beroemde thuisshirt ontwierp.
In parfumkringen kan hij zich op een ander wapenfeit roemen: leverancier van, volgens mij de eerste, chique designer ‘Vaderdagsgeur’ voor een spotprijs: Caractère. Gelanceerd in een tijd – 1989 – toen de ‘verluxing’ van parfum nog in de kinderschoenen stond. In ieder geval bij producent L’Oréal. Sloeg in als een bom. Drie jaar later deed L’Oréal het dunnetjes over, maar dan voor vrouwen met Maroussia (gemaakt door de Nederlandse neus Martin Gras die ook verantwoordelijk was voor Vivienne Westwoods Boudoir) van die ‘vage’ couturier uit Rusland: Slava Zaitsev.
Maar hoe kom ik anno nu bij Hechter terecht? Zal wel te maken hebben met mijn groeiende weerstand tegen de overproductie van geuren in alle denkbare categorieën (met name niche). Deze frustratie voert me de laatste tijd naar ‘dump’-verkoopsites waar eens met veel bombast geïntroduceerde geuren, uit de gratie geraakte ‘dromen in flacon’, creaties die niet aan de verwachtingen konden voldoen of geuren gewoon zonder al te veel verwachtingen gelanceerd (ofwel, de we-zien-wel-categorie) spotgoedkoop worden aangeboden.
Enter de couture-lijn van Daniel Hechter. Ik kon mijn ogen eerst niet geloven, moest lachen. Helemaal toen ik de ramsjprijzen op www.parfumcenter.nl zag. Met name Cuir Sensuel (niet te verwarren met de gelijknamige geur van The Merchant of Venice) trok mijn aandacht gezien leer mijn favoriete tak aan de parfumboom is: 100 ml van € 19,95 voor € 14,95. Gemaakt voor niemand minder dan Francis Kurkdjian. In dezelfde lijn: Indigo Blue (neus: Bruno Jovanovic), Sport (een duo-performance van niet de minsten: Mark Buxton en Olivier Cresp), Black (heb je hem weer: Francis Kurkdjian nu in samenwerking met Jérôme di Marino) en Cotton Chic (leuke, slimme naam by the way en bedacht door, heb je’m nog één keer, Francis Kurkdjian).
De eerste drie besteld plus 30 ml Green Tea Scent van Elizabeth Arden (alsof de duvel ermee speelt, want ook made by Francis Kurkdjian) ook voor een weggeefprijs, plus wat afgeprijsde douchegels.
Vreemd alleen is dat ik geen info van de ‘officiële’ presentatie kan vinden. Niet in woord, niet in beeld. Misschien viel het samen met de Hechter Premium Line die – aldus www.worthpoint.com – ‘haute couture met bijpassende prijskaartjes aanbood’.
Wat geeft het. Wel misschien hoe je deze couturelijn moet classificeren. Niche, net-echt-niche, net-niet-niche, instapniche, maakt-niet-uit-niche? Hoe het ook zij: de geuren zijn goed, zeker met de prijs in gedachten, en daarvoor zijn nog steeds heel veel Nederlanders te porren. Ben trouwens wel benieuwd wat de prijzen waren bij de lancering óf ze dat direct tegen deze bodemprijs werden aangeboden (de we-zien-wel-categorie dus).
Grappig, of hoe je het ook wel noemen, de dop van de couture-lijn zat ook al op de geur XXL (1997). En die vond ik toen eigenlijk niet passen. Te chic voor mijn gevoel met zijn Brancusi-achtige vorm. Op de Couture-lijn past hij beter.
Nu de geuren. Cuir Sensuel. Een eau de toilette. Elegant en robuust tegelijkertijd. Niet echt heavy leer, meer – inderdaad zoals de naam het al zegt – sensueel leer. Zéér klassiek in opbouw: dus bergamot in de opening vermengd met citroen, sinaasappel en petitgrain. Lekker dat vleugje lavendel erbij. Vervolgens komt het leer, op de achtergrond sterk begeleid door patchoeli, voorzichtig op gang. Hat gaat vervolgens niet roken en ronken. Ik vermoed ook cistus labdanum in de basis maar die wordt niet vermeld.
Indigo Blue (eau de parfum) lijkt wel een klassieke Kenzo-mannengeur. Eerste indruk: een aquatische en spetterende golf op fougère-basis waarin citroen, munt, bloemen en kruiden aan het jongleren zijn. Gevoel: groenig-blauw, algachtig, onder water. Niet makkelijk om de bloemen er specifiek uit te plukken, zal wel weer zo’n totale bloemenformule zijn geleverd door de ingrediëntenproducent.
Geldt idem voor de kruiden (ik meen een vleug van rozemarijn te bespeuren). Geeft een fris na-douche-effect zonder dat de cleane witte musk het wint van het warme hout. De geur doet op een bepaalde manier vintage aan, want sterk leunend sterk op de aquagolf uit de jaren negentig onder aanvoering van Davidoffs Cool Water (1988) die onlangs ook met een indigo-variant (2025) werd uitgebreid.
Sport (eau de parfum) is volgens mij een oude formule uit 1999 gepromoveerd tot ‘couture-geur’. Heeft in ieder geval, iets wat je niet zou verwachten, meer diepgang dan Indigo Blue. En is eigenlijk geen sportgeur voor mijn gevoel. Komt door a: een opvallende lactone-noot die de geur een sluier van zachtheid geeft en b: het bredere van palet aan ingrediënten. Meer extra’s in alle lagen. Dus in de verplichte opening van citroen, bergamot en munt, ruik je ook de kamferachtige, licht zoet-groenige noot van alsem. In het hart geeft een specerijeninjectie van kruidnagel en peper de bekende bloemencombi jasmijn en roos een pittige opwaardering die in basis naast sandelhout en patchoeli extra accenten krijgt door leer, eikenmos, patchouli en vetiver. Maar alles in bescheiden verhoudingen. Geen niche, maar wel verrassend.
Ik ben zelf uitgekeken op dit soort geuren, maar de gemiddelde ‘Vaderdagman’ zal het weten te waarderen, vooral ook omdat de geur Sport heet en dat geeft het iets casuals, maakt het minder ‘arrogant’ dan bijvoorbeeld een oudh-elixer. In de Couture-collectie verder nog Jeans Brut (inderdaad door Francis Kurkdjian) en Velours Intense (neus onbekend), maar ik vermoed…
Hiermee eindigde ik mijn laatste post: ‘Hoe mainstream zich nu in deze ‘best wel’ verwarrende tijden verhoudt tot niche, hoe ze elkaar wel of niet beïnvloeden, lees je in een volgende post’.
Hier een poging. Ervan uitgaande dat de niet afhoudende stroom aan nieuwkomers feitelijk niets meer dan oude wijn in nieuwe zakken is – ondanks hun beloften – blijft het voor de gemiddelde consument en zelfs voor Geurengoeroe nauwelijks te bevatten. Waarvan mijn recente bezoek aan de site van Pitti-parfumbeurs (vond drie weken geleden plaats) getuigt. Ik was benieuwd naar de exposanten. Zoals de Duitsers zeggen: Qual der Wahl, ofwel, ‘keuzekwaal’. Ofwel, mag het ietsje minder?
Van de 100 nogwat merken, kende ik alleen ‘maar’ (dit zegt natuurlijk meer over mij): Aether Parfums, The Different Company, Frapin, Hiram Green, Obvious, Molinard Parfums, Les Bains Guerbois, Floris, Comptoir Sud Pacifique, Caron, Teo Cabanel, Lorenzo Villoressi, Maison Incens, Rook, Jovoy, Eau d’Italie, Tauer, Olfactive Studio, Miller et Bertaux, Santi Burgas, Aedes de Venustas, Jacques Fath, Hunq, Pierre Guillaume, Ella K, Miller Harris, L. T. Piver, Farmacia SS Annunziata dal 1561 en Atelier des Ors.
Ook bij de overige participanten constateer ik al scrollende: in al hun verschillende creativiteit toch meestal ‘van hetzelfde laken een pak’. Dit is niet vanuit een negatief perspectief genoteerd; ik heb feitelijk bewondering voor mensen die het proberen met een nieuw parfumhuis. Terwijl ik tegelijkertijd denk: ‘Moet dit nu?’ De wereld gaat aan vlijt ten onder. En er zitten weinig merken bij waarvan je kunt zeggen: ‘Écht een andere kijk op het metier’. Gevaar daarvan is wel dat een dergelijk merk het moeilijk zal krijgen, want de gemiddelde consument, ook de niche, koopt wat het al kent, koopt wat in de algemene smaakbeleving als lekker wordt ervaren.
Dat bewijzen de Nederlandse standhouders op de Pitti: Atelier Vesper, Blndr Grphy, Hunq en MMoire. Ik lees over Vesper: ‘We vertalen herinneringen, emoties en ervaringen in onze geuren. We hebben de ambitie om de markt positief te verstoren door betekenisvoller, inspirerender en waardevoller te zijn in het leven van mensen’. Eerder gehoord?
Dan de eerste woorden van Blndr Grphy op hun site: ‘Overstijgt de traditionele parfumerie door geur, visie en herinneringen te combineren en geuren te transformeren tot levende, ademende kunstwerken. Elk parfum is een ambachtelijke mix van emoties, plaatsen en connecties, geïnspireerd door cocktails die de essentie van unieke ervaringen en momenten vastleggen’. Eerder gehoord? Grappig in dit geval: de vermelding van ambachtelijk.
Ligt het aan mij, maar Hunq heeft een behoorlijk gay-gehalte. Of ben ik nu ouderwets? Of doet het merk aan ‘queerbaiting’? Wil zeggen: de marketingtechniek waarbij wordt gehint op relaties van hetzelfde geslacht of andere vormen van LGBTQ+-representatie, maar dit niet uitbeelden (geldt dit ook voor Atelier Vesper? – zie foto). Echt geur-geil word ik er niet van want: kennen we nu wel de verheerlijking van het mannelijke lichaam in beeldtaal van geuren. MMoire heb ik al besproken in mijn post Gaap & Gaap.
Zou er iemand van LVMH hebben rondgelopen op de beurs om nieuw parfumpotentieel te spotten? Iets wat natuurlijk de uiteindelijke droom van veel starters is, al zullen ze dat nooit hardop zeggen. Is het niet LVMH dan wel een van de andere giganten. Ze doen het af en toe wel maar alleen dan wanneer het merk een veelbelovende groeipotentie heeft en het zonder support van een geurgigant ook wel gered zou hebben, zij het minder snel.
Queerbaiting by Hunq?
Let wel: LVMH (lees: oprichter Bernard Arnault) is, contrary to popular belief en zoals al eerder vermeld, erg conservatief in zijn aankoopbeleid, ook op parfumgebied. Zijn meest recente aankopen: Maison Francis Kurkdjian (die nu ook de Diorparfums erbij doet) en Officine Universelle Buly (een soort ‘après la lettre’ Santa Maria Novella).
Ooit verraste Arnault de couturewereld door Christian Lacroix’ huis in 1987 te backen, juist in een periode toen haute couture met uitsterven werd bedreigd. Maar directe winst was in geen velden of wegen te bekennen. Het beproefde antwoord bij korte termijnpolitiek: een (snel in elkaar geflanst) parfum. C’est la Vie, gelanceerd in 1990, flopperdeflopte en lag in no time bij de Etos als afdankertje omdat Madame Tout le Monde (in Nederland ook wel bekend als Jannie met de Pet) nog nooit van hem had gehoord. Kortom, Lacroix werd door LVMH verkocht (verliezen waren opgelopen boven veertig miljoen). En meneer Lacroix himself doet sindsdien allerlei vage opdrachten en wist Avon (!) te verleiden geuren onder zijn naam op de markt te zetten.
Als ik Arnaults adviseur was, zou ik hem twee voorstellen doen. Uit de Pitti-participanten die ik ken zou ik Pierre Guillaume kiezen. Gaat als ‘levende’ parfumeur – hij is geen gereanimeerd vintage parfumhuis – al een tijdje mee en maakt in ieder geval uitdagender geuren dan Francis Kurkdjian. Daarnaast (klasssiek-veiliger wordt het niet): Jacques Fath.
Dat begrijpt Arnault. Want Fath was ooit een, zoals dat heet, legendarisch couturehuis met dito geuren (ik bezat een vintage Canasta, en natuurlijk het parfum omringd met zoveel mysterie: Iris Gris). Na een tournee langs diverse eigenaren is www.panouge.com nu de licentiehouder, en de nieuwe geuren schijnen het redelijk te doen.
Alleen kan de presentatie prestigieuzer (ik heb Lilas Exquis besproken). Als Arnault echt slim is heropent hij Jacques Fath ook als couturehuis onder auspiciën van LVMH naturellement. As we speak, LVMH is nu aan het oefenen met Jean Patou. Eveneens een legendarisch couturehuis met dito geuren.
Wat zal het uiteindelijke creatieve resultaat zijn? Ik denk inwisselbare couture- en parfumchic die je inmiddels op elk legendarisch wakker gekust couturehuis kunt plakken. Want dat is de modus operandi van LVMH: aangekochte celebrities, mode- en couturemerken in een luxeblender stoppen, met als uitkomst: niet helemaal hetzelfde, niet helemaal anders, maar perfect passend wat op een bepaald moment als chic en modieus wordt gezien (hoewel dat bij Rihanna’s fashion brand Fenty niet helemaal is gelukt).
Zo kun je de parfumadvertenties van Dior zo een, twee, drie ook op die van Fath en Patou plakken. En Arnault weet dat zijn powerhouse Dior – waarmee het voor hem allemaal begon en hem multi-miljardair maakte – als merk niet het eeuwige leven heeft, en zo maar uit de gratie kan raken. Bernard Arnault en zijn kinderen (opvolgers) reageerden in ieder geval niet zichtbaar enthousiast op de eerste show van de net aangestelde Jonathan Anderson (voormalig ontwerper voor Loewe, ook onderdeel van LVMH).
Van links naar rechts: vrouw (ex-model) van zoon Arnault, Arnault, Brigitte Macron, dochter Arnault, Johnny Depptijdens Jonathan Andersons Diorpremière
En dat Parfums Dior op marketinggebied alleen nog maar kan grossieren in clichés, bewijzen de nieuwe commercials. Voor de man: stoer, mannelijk, ruig, ontheemde omgeving. Voor de vrouw, of zullen schrijven, voor het vrouwtje kinderdachtige, uitgekouwde Parijs-romantiek. Zie Johnny Depp – waarschijnlijk verplicht present bij de Andersons prêt-a-porterpremière – voor de nieuwe Sauvage Elixir-reclame.
Op de eerste plaats, hij bewijst dat veel celebs een parodie van zichzelf worden. My God, wat een treurnis. Doodserieus zonder een greintje zelfspot. In een desolaat Amerikaans decor – ik hoef de ‘making of’ niet te zien en het prijskaartje idem – zegt hij met een met liters alcohol doorwrochte stem dat ‘in the wild everything is in front of you’. Come again? And what’s behind? Vervolgens zoekt een puma (?) of een soort van wilde kat (lynx?) rust aan zijn voet – de woestheid getemd? Blablabla.
Nog meer blablabla presenteert tuthola Nathalie Portman met ‘haar’ nieuwe Miss Dior Essence. In een wervelend decor – lachend door een straat, duikend in het water, bibliotheekbezoekend, lekker rennend en vooral veel achteromkijkend over trappen en op het strand, want achtervolgt door een lover – word je geleid naar een dak (in Parijs natuurlijk) waar ze verliefd in de camera kijkt en aan de kijker vraagt ‘And you? What would you do for love?’
Mijn advies als je wilt dat je relatie niet aan een couture zijden draad komt te hangen: koop deze middelmaat niet. Misschien, als het echt niet anders kan, een geur uit La Collection, maar voor hetzelfde geld koop je een mooiere, lekkere en meer verfijnde geur bij een nichemerk. Happy hunting!
Delphine en Alexandre Arnault met vader (fluisterend tegen zoon) bij de inauguratie president Trump
Soms vallen dingen decennia later op zijn plaats. Zoals deze – voorafgegaan door wat privé-opschepperij: Geurengoeroe heeft onder zijn ware naam – Erik Zwaga – in 1998 Bernard Arnault voor het eerst aan het Nederlandse volk gepresenteerd met een portret van hem in HP/De Tijd. Titel: Wolf in Kasjmier.
Uit mijn research, kan ik me nog herinneren, bleek dat monsieur Arnault toen al behoorlijk rechts van het politieke midden stond. Dus toen François Mitterand in 1981 president werd, besloot Arnault te emigreren naar de Verenigde Staten omdat hij daar als beginnend zakenman niet gedwarsboomd zou worden door allerlei veronderstelde antikapitalistische maatregelen geïnitieerd door de nieuwe socialistische regering in Frankrijk.
Een taxichauffeur in New York deed hem van mening veranderen – zo gaat het verhaal. Op Arnaults vraag: ‘Waar denk je aan bij Frankrijk?’, antwoordde die: ‘Dior!’ Als zo’n eenvoudige man deze naam – nog – kent, dat betekent dat het nog potentie heeft. Dacht Arnault. De rest is geschiedenis: Arnault is inmiddels algemeen directeur van LVMH, een jaarlijks te veel miljarden omzettend conglomeraat van luxebedrijven waaronder Dior. Terzijde: is Dior nog wel een luxemerk te noemen ondanks zijn haute couture, maar dat is een ander onderwerp.
Nu door naar de inauguratie van Donald Trump in 2025. Wie was een van de genodigden? Yep, Bernard Arnault, die en passant de Europese staats- en regeringsleiders opriep – nadat Trump zijn protectionistisch tariefoffensief was begonnen – de handelsspanningen met de Verenigde Staten op een ‘vriendschappelijke’ manier op te lossen. Niet zo vreemd dit verzoek: LVMH genereert 25 procent van zijn omzet in de Verenigde Staten en die zit behoorlijk in een neerwaartse spiraal, ondanks de overname van de juwelier Tiffany’s uit New York.
Lang verhaal kort: Arnault is al sinds de eerste ambtstermijn van Trump very intensief rubbing shoulders met hem – dochterlief Ivanka bedankte op haar socials Dior voor haar nieuwgemaakte fifties vintage haute couture deux pièces voor pappa’s tweede inauguratie-feestje. En monsieur Arnault blijft er alles aan doen om maar niet in ongenade te vallen. Zoals, een klein detail, maar toch: tijdens de renovatie van Louis Vuittons flagshipstore in New York huurde het een pand van de Trump Organization aan de overkant van 57th Street voor de tijdelijke winkel.
Daarnaast belooft Arnault flink te investeren in de Verenigde Staten. Dit weer tot ongenoegen van de Franse president Macron, dit sinds de tweede verkiezing van Trump tot president heeft opgeroepen tot een stop op Amerikaanse investeringen door Franse en Europese bedrijven.
Waarom schrijf ik dit allemaal? Om een kwestie voor te leggen. Kan een parfum kopen een politieke of principiële keuze worden? Ik ga ervan uit – excusez volgend arrogante vermoeden – dat de meeste consumenten hier niet bij stilstaan (hoeven dat natuurlijk ook niet). Ik bedoel: ben je niet bepaald gecharmeerd van wat Tariff Trump allemaal al zo doet, dan kun je bijvoorbeeld stoppen – als symbool – met het kopen van producten – in ‘ons’ geval – parfums van Amerikaanse makelij.
Bijvoorbeeld de merken die onder The Estée Lauder Companies vallen. Inmiddels meer dan je denkt: naast haar ‘eigen’ geuren ook Aerin (supertut-hola geuren van Estée’s kleindochter), Aramis (nieuwste geur, over creatieve armoede gesproken, Intuition, was dat ooit ook niet een geur van…?), By Kilian, Tom Ford, Le Labo, Frédéric Malle, en Jo Malone. Nieuwste acquisitie: Balmain Parfums.
In plaats van America Fragrance First, ‘dan maar’ overstappen op geuren van Europese snit? Men neme die van Kenzo, Guerlain, Dior, Francis Kurkdjian, Givenchy, Bulgari, Celine, Officine Universelle Buly, Fresh, Marc Jacobs, Loewe en Acqua di Parma. Maar die vallen allemaal nou nèt weer onder LVMH, dus Bernard Arnault. Als SuperTrumper geraak je in ieder geval niet in gewetensnood: keuze te over.
Wat ik me ondertussen wel afvraag: wat vinden de LVMH-labels met al die hippe, ‘inclusieve’ en ‘woke’ ontwerpers aan het hoofd zelf van deze hielenlikkerij, het belangen behartigen van hun baas der bazen? Men neme ‘celeb designer’ Pharell Williams voor Louis Vuitton. Heeft die een zwijgplicht, mag die geen politieke statements – meer – maken of interesseert het deze Afro American allemaal niet?
Iets anders: als je alleen de parfummerken van LVMH en The Estée Lauder Companies optelt, dan heb je al een groot deel van de cake te pakken. Neem daarbij L’Oréal – heeft u even: Aesop, Giorgio Armani, Azzaro, Cacharel, Diesel, Kiehl’s, Lancôme, Ralph Lauren, Yves Saint Laurent, Maison Margiela, MiuMiu, Mugler, Prada, Valentino, Viktor & Rolf plus Atelier Cologne.
Neem daarbij Puig met kassakrakers als Gaultier en Rabanne. Met klassiekers als Nina Ricci, Carolina Herrera (wat een baggergeuren lanceren die as we write), Alfredo Dominguez. Met nieuwkomers Dries van Noten en Christian Louboutin. Met nichers als L’Artisan Parfumeur en Byredo.
Neem daarbij Coty. Neem gerust de tijd, ik noem alleen de high end-merken: Burberry, Calvin Klein, Chloé, Dolce & Gabbana, Gucci, Hugo Boss, Lacoste, Marc Jacobs, Tiffany & Co. Opvallend: inmiddels verdwenen uit deze portfolio: Alexander McQueen, Stella McCartney, Bottega Veneta – waar zijn die gebleven?
Nog een kleintje, maar toch: EuroItalia. Produceert de geuren van Cavalli, Dsquared, Michael Kors, Missoni, Moschino, Elie Saab, Trussardi, Versace en – grappig! – Atkinsons.
Bijna vergeten Interparfums. Denk aan Boucheron, Ferragamo, Guess, Jimmy Choo, Donna Karan, Lagerfeld, Lacoste, Lanvin, MCM, Montblanc, Rochas, Van Cleef & Arpels en Oscar de la Rente.
Helemaal vergeten: Shiseido en zijn ‘subsidaries’ Issey Miyake, Narciso Rodriguez, Serge Lutens, Tory Burch en Zadig & Voltaire. En daarnaast nog zoveel kleinere producenten van mainstreamparfums over het hoofd gezien.
Maar bij elkaar opgeteld, kun je stellen dat deze Big Five, Six, Seven of Eight, The Big Perf vormen. En Chanel natuurlijk! In hun wereld zijn ze even machtig als The Big Tech. Mocht je je wel eens vragen waarom het aanbod in de ketenparfumerie zo monotoon en slaapverwekkend voorspelbaar is en weinig aandacht heeft voor nieuwkomers? En als het nieuwkomers zijn, dan voornamelijk geleverd door merken onderdeel van de Big Perf?
‘Maar Geurengoeroe, naast deze ‘hofleveranciers’ van de (inter)nationale parfumketens, heb je toch ook al sinds, pak’m beet, midden jaren negentig nichegeuren? En die hebben inmiddels toch een groot deel van de koek te pakken?’
Even wat cijfers – als je AI moet geloven: ‘Hoewel de specifieke marktomvang per rapport en tijdsbestek varieert, werd de wereldwijde nichemarkt in 2025 geschat op ongeveer 2,74 miljard dollar en zal naar verwachting in 2034 5,73 miljard dollar bereiken met een jaarlijks groeipercentage van 8,54 procent. Dat is dus nog steeds peanuts – AI wederom dank u wel – vergeleken met de globale markt van mainstreamparfums: in 2024 bij benadering 50,46 miljard dollar.
Maar hoe mainstream zich nu in deze ‘best wel’ verwarrende tijden verhoudt tot niche, hoe ze elkaar wel of niet beïnvloeden, lees je in een volgende post.
In mijn recente Facebookpost vergis ik me: ik dacht namelijk dat met de Big Smell de grote (mode)namen in de parfumwereld werden bedoeld, maar het blijkt te gaan om de producenten van de ingrediënten. The Economist meldde dat terwijl tijdens de Simppar-beurs – waar parfumeurs en ingrediëntenleveranciers topics behandelden zoals weersinvloeden en strengere regelgeving – er een ander onheil in de lucht hangt. Namelijk het antitrustonderzoek naar de vier wereldwijde parfumgiganten: IFF, Symrise, Givaudan en DSM-firmenich.
Samen domineren ze 58 procent van de wereldwijde parfum- en smaakstoffenmarkt (die zowel leveren aan de luxe- als massamerken) met een gemiddelde jaaromzet van $ 60 miljard. Maar hun dominantie staat nu onder druk: de autoriteiten van de EU, Zwitserland, VK en de VS onderzoeken vermeende prijsafspraken en marktverdeling, wat kan leiden tot civiele en collectieve rechtszaken.
Er zijn vermoedens dat deze bedrijven ‘hun prijsbeleid hebben gecoördineerd, hun concurrenten hebben verboden om aan bepaalde klanten te leveren en de productie van bepaalde geuren hebben beperkt’. Er is dan sprake van oligopolie.
Daarnaast wordt deze geurgiganten verweten dat ze niet als partners opereren – wel als poortwachters. Wanneer je aan hen ‘uitlevert’, koop je geen geur – je huurt toegang tot een black box die je nooit kunt openen. Onmogelijk bijvoorbeeld om te controleren of veranderingen in regelgeving worden nageleefd. Denk aan nieuwe gegevens wat betreft ingrediëntenveiligheid.
Grappig: zo kijk je toch anders naar de Instagram-pagina van Givaudan (die ik volg): wat hebben ze het toch allemaal leuk met elkaar bij de presentatie van de ‘teveelste’ flanker van Narciso Rodriquez.
Het tumult heeft inmiddels gevolgen: één invloedrijke CPG (Consumer Packaged Goods)-klant, Unilever, heeft drie van de giganten aangeklaagd en investeert tegelijkertijd € 100 miljoen in de ontwikkeling van eigen parfums. Dat laatste op zich is interessant: Unilever bezat ooit een bloeiende parfumtak (Calvin Klein, Nino Cerruti, Karl Lagerfeld, Elizabeth Taylor) maar verkocht die rond de millenniumwissel. Altijd een voorbeeld van kortetermijnpolitiek gevonden.
Los van de financiële consequenties, is er volgens The Economist ook sprake van reputatieschade: ‘De juridische problemen kunnen het merkvertrouwen schaden vooral omdat Generatie Z de vraag naar parfum aanwakkert’. Dat laatste snap ik niet. Hoe moet die generatie daar dan op reageren? Door geuren te kopen samengesteld door kleine onafhankelijke ingrediëntproducenten terwijl Generation Z over het algemeen gaat voor de grote namen – de Diors, de Chanels, de Gucci’s.
Gelukkig komt The Economist met een oplossing: steek als producent meer energie in customer experience-programma’s, implementeer NetPromoter-statistieken (maatstaf voor klantloyaliteit gebaseerd op ‘hoe waarschijnlijk is het dat u dit bedrijf aanbeveelt aan een vriend of collega?’ op een schaal van 0 tot 10), vergroot de transparantie en streef meer ethische innovatie na (iets wat merken/personen in gewetensnood wel vaker doen). Zal allemaal wel, want je vraagt je af of mensen (consumenten en opdrachtverleners) hierin echt geïnteresseerd zijn).
Wat The Economist niet vermeldt: het landschap verandert al. Transparantie wordt een concurrentievoordeel voor producenten die prioriteit geven aan gelijkgestemde partners, hun veiligheidsclaims valideren en parfum behandelen als een strategische asset – niet als een leveranciersrelatie. Veel nichemerken betrekken trouwens hun ingrediënten al van kleinere producenten en sommigen beginnen al hun eigen ingrediënten te kweken.
Trouwens, ik ben me ook in het verdiepen in de Big Frag – want je kunt je inmiddels afvragen of de klanten – L’Oréal, Shiseido, LVMH, The Estée Lauder Companies, Chanel, Coty, Puig – van deze vier geurgiganten inmiddels niet een te groot marktaandeel hebben. En net zoals Google het de concurrentie extra moeilijk maakt een gezond marktaandeel te krijgen. Zie het monotone en ‘monopolistische’ aanbod van Ici Paris XL en Douglas, en je weet eigenlijk genoeg. Wordt vervolgd.
Ongeveer een jaar geleden kreeg ik ongevraagd mail van een blijkbaar nieuw parfumblog. De naam: A Hundred Million Bottles. Wie erachter zit, weet ik niet en interesseerde me eigenlijk ook niet, gezien bij de mail een vriendelijke ‘koopverplichting’ zat. Het eerste verhaal was free, daarna moest ik lid worden voor meer. Doen we niet. Toch kreeg ik vervolgens het ene na het andere verhaal in mijn postbus.
Een paar dingen stoorden me bij het lezen: het uitventen van zijn/haar/hen kennis plus de veronderstelde interessante en intellectuele invalshoeken die voor mijn gevoel de gemiddelde parfumliefhebber vermoeid doet afhaken (ervaring heeft me dat geleerd).
Wat het meest irriteerde: geen humor. Alles vaardig geschreven dat wel, maar waarbij ik me toch bleef afvragen: ‘Wat wil je nu?’ Indruk maken bij con-cullega’s die met hetzelfde aplomb hun scherpzinnigheid zó (lees: té) literair weten te verwoorden op de internationale online parfumpodia?
Bij een recente post van hem/haar/hen werd het me te kwaad. Wat wil het geval: met terugwerkende kracht én met de kennis en het inzicht van nu een couturier schuld in de schoenen schuiven voor een ooit gelanceerd parfum. A Hundred Million Bottles vond de naam fout, want daarachter schuilde zoveel leed. Sterker, de dus verachtelijke naam verheerlijkte het koloniale verleden van Frankrijk.
Couturier in kwestie: Jean Patou (een van de origineelste couturiers zeker op parfumgebied). Parfum in kwestie: Colony (nooit geroken dit ananas-chypre-leer-parfum). Het verwijt: ‘Toen Colony in 1938 uitkwam was het voor velen duidelijk dat oorlog dreigde in Europa. In die context kunnen Patou’s cocktails aan het strand opgevat worden als een olfactorische reclame voor de koloniale gebieden, waar degenen met geld een toevluchtsoord vonden tegen de naderende storm. Voor die niet konden vluchten, gaf Colony misschien op zijn minst een gevoel van optimisme, een zonnige cocktail van een geur om de naderende duisternis te verlichten’.
Dat is me nogal een, zeg maar ‘woke-verwijt’. De blogger gaat helemaal voorbij aan het feit dat tijdens het interbellum het verschil tussen de klassen nog (soort van) vanzelfsprekend was – ik durf te stellen – in heel de wereld. Dat je als land koloniën had, daar waren de meeste inwoners trots op. Was een vanzelfsprekendheid. ‘Bij ons’ gold toch ook: ‘Indië verloren, rampspoed geboren’.
Je kunt de elite van toen dus niet verwijten dat ze letterlijk vluchtgedrag vertoonden. Als ze dat al aan de dag legden en het konden – wat ik overigens betwijfel. Het feit dat de geabdiceerde Edward VIII met zijn Wallis Simpson in 1940 gouverneur van De Bahama’s werd – toen een niet bepaald te benijden positie – bevestigt onder meer mijn vermoeden in deze.
Even doordenken: een vrouw die een couturejurk in 1938 koopt bij Jean Patou, wat verwijt je haar? Dat ze oppervlakkig is, geen kranten leest, geld in overvloed heeft, haar personeel misschien wel kleineert? Terzijde: wat zou de blogger denken van de Kardashian-clan in deze rumoerige, oorlogsdreigende tijden?
De ‘J’accuse’-aanklacht is nog niet over: Jean Patou, nog beroemder vanwege zijn Joy(‘het duurste parfum ter wereld’ – door de International Fragrance Foundation in 2000 uitgeroepen tot het beste en mooiste parfum van de twintigste eeuw) lanceerde dit in 1930 toen de Grote Depressie toesloeg. A Hundred Million Bottles: ‘Dit kan worden gezien als een gebrek aan sociaal geweten. We zouden Colony in hetzelfde licht kunnen interpreteren; het beeldde een visie op koloniale luxe uit alleen toegankelijk voor de elite. En misschien de lakeien uit de middenklasse die ernaar streefden om als bestuurder of politieagent een stukje van het imperium te proeven’.
Tut. Tut. Tut. Ik stel hier tegenover: Jean Patou was niet wereldvreemd, hij wist dat er meer speelde buiten zijn ‘couture-coterie’ in het eerste arrondissement van Parijs – ik vermoed dat hij ook wel eens sprak met zijn modinettes. Hiervan getuigt – olfactorisch gesproken – het in 1936 gelanceerde Vacances dat de door de vakbonden bedongen doorbetaalde vakanties van werknemers vierde.
Dit soort commitment/humor is tegenwoordig bij luxemerken ondenkbaar – Dior die ‘de gele hesjes’ sponsort met een parfum en hen aanmoedigt voort te gaan met de strijd?
Ondenkbaar. Luxemerken ondersteunen voornamelijk fotogenieke popsterren, modellen, acteurs, sporthelden en tot tranen toe sentimentele goede doelen die het qua ‘like’, ‘respect’, ‘humble’, ‘grateful’ verdomde goed doen op de socials.
Door filosoferend met het verwijt van A Hundred Million Bottles indachtig: zoveel parfums zijn terugblikkend zo verschrikkelijk fout. Open de patrijspoorten! Neem – we beginnen met de opkomst van de moderne parfumindustrie – Eau de Cologne Impériale van Guerlain. Uit 1853. Een ‘eaubade’ op de vrouw (keizerin Eugénie de Montijo) van Napoleon III die het jaar daarvoor middels een staatsgreep aan de macht was gekomen. Foei!
Of pak al die parfums op maat gemaakt door Guerlain, Creed, Houbigant, Atkinsons en andere huizen die voor leden van een koninklijk huis – driewerf foei! Zouden de onderdanen het beter hebben gehad als deze customized geuren níet waren geproduceerd?
Come to think of it: met Opium (1977) was ook heel veel mis. Daar moest zelfs een rechter ingeschakeld worden – kort door de bocht: de Chinese gemeenschap voelde zich beledigd – die uiteindelijk in het voordeel van Yves Saint Laurent besloot.
Hoe te eindigen? Heb ik geen leuke uitsmijter? Misschien deze: hoe verder we verwijderd van het origineel raken, des te platter, armoediger (in lifestylekringen heet dat dan minimalistisch) klassieke geuren over het algemeen worden gepresenteerd. Zie de werdegang van Colony.
Maar misschien ze we de geur (en andere Patou’s) binnenkort in al zijn (hun) oude glorie (of treurige ‘nieuwe zakelijkheid’) terug. Patou heeft zijn deuren als modemerk (onderdeel geworden van LVMH) weer geopend. Dan moeten de geuren ook wel volgen – daar wordt het geld uiteindelijk mee verdiend.
Patou presenteert zich nu nog bescheiden: de luxe consument wordt langzaam voorbereid. Het luxeconglomeraat heeft binnenkort wel een nieuwe ster nodig, aangezien Dior (heeft net de ontwerper van Loewe binnengehaald) nu wel over zijn hoogtepunt heen is en Loewe (ook LVMH) minder ‘Gucci’ schittert dan verwacht, en concurrenten als Valentino (daar heeft de ontwerper van Gucci net plaatsgenomen), Balenciaga (die is net verhuisd naar Gucci en die van Valentino is net binnengekomen) en met name Schiaparelli de meeste aandacht opeisen.
Ik dacht onlangs nog – hoe kom je er in hemelsnaam op, kun je je ook afvragen – hoe zou het met Crabtree & Evelyn gaan? Ik had ooit een mooie rozengeur van dit van oorsprong Amerikaanse merk (anno 1971).
Zoals: bevindt de winkel zich nog in de Kalverstraat? Check: Nee, zit nu op de Hogehilweg 7M in Amsterdam. Alleen kantoor vermoed ik. Dubbel check: maakt het nog geuren? Afgaande op hun huidige site: not really. Voornamelijk bodyproducten en allerhande ‘waarom-in-hemelsnaam’-accessoires. De werkelijkheid blijkt weer ernstiger: de oprichters verkochten de keten in 1996. Daarna meerdere malen doorverkocht, zoals aan de Nan Hai Corporation (Hongkong).
Parfumpech onderweg: de fysieke winkels werden minder winstgevend – talrijke sluitingen in 2009. In 2018 alle retail- en groothandelsactiviteiten stopgezet. En toen: in 2019 gelanceerd als online-only retailer. En toen: de Amerikaanse en Europese websites stopten 2022 met alle verkopen. Zo kan het dus gaan. Wat resteert is een vage ‘Aziatische’ verkoopsite: www.crabtree-evelyn.com.
Next thing you know, sta ik bij de kassa in een tweedehandswinkel (Kampen), zie ik een aantal afgedankte geuren. Toch maar gekeken, toch maar gekocht. Comme une Evidence van Yves Rocher, 50ml edp € 3,50. Vintage (!) Vent VertBalmain, 30ml edt €1,00. Deze twee waren te lezen zonder bril.
Bij de andere twee zag ik alleen Somerset Meadow (60ml edt € 3,50) en Eau de Cologne (100ml € 2,95) op de flacons. Ik kon ter plekke dus alleen maar ruiken. Somerset Meadow: niet verkeerd zoals dat heet. Goede kwaliteit. Groen, voorjaar, knisperend, lentewei. Dat gevoel. Eau de Cologne: eerder een mist op basis van petitgrain en zoete sinaasappelachtige sensaties.
Met de bril op thuis bleek de eerste dus van Crabtree & Evelyn, de tweede wéér een voor mij nog onbekende eau de cologne van Nederlandse makelij: Acoh Wijk bij Duurstede 100ml € 2,95.
Somerset Meadow stamt uit 2013 en omschreven als een bloemig-fruitige geur voor vrouwen. Het is een soort van idylle. Stel je voor: ontspannen dwalend door met ‘wilde’ bloemen begroeide weiden en zachtgroene velden. De drie ijsheiligen hebben we gehad, de aarde is herboren. Opvallende noten: klimop, teder-ruw maar hardnekkig en zijdezachte waterlelie. Ze vormen de kern, het geraamte, present van begin tot eind waardoor het een licht maar toch verkwikkende, groen getinte bloemenstructuur krijgt.
Maar eerst een opening met pittige citrusvruchten; laat het groen sprankelen, terwijl braam fruitigheid toevoegt. Een briesje waait om ons heen terwijl we verder door het zachte gras lopen begroet door bloemige noten.
Klassiekers in dit geval: een robuuste roos barstend uit haar knop, vergezeld door jasmijn geaccentueerd met hints van sering en narcis. Mooi hoor. En als je het dieper op je laat inwerken bespeur je viooltje. Hoewel het groene gevoel blijft, met de bloemen die komen en gaan, is de afronding puur, licht. Een mooie balans tussen musk en hout zonder dat het grasachtige groen verloren gaat.
Fascinerend om te zien dat sommige bedrijven/geuren toch voor altijd verloren gaan in het grote niets doordat ze niet door het www zijn opgenomen, vermeld, gesignaleerd. Geldt dus voor de Eau de Cologne van Acoh (Wijk bij Duurstede). Schakel je Google hiervoor in dan kom je bij de lokale Albert Heijn terecht, en AI Overview stelt: ‘Acoh staat waarschijnlijk voor ‘Algemeen Christelijk Onderwijs Hilversum’, maar dit is niet gevestigd in Wijk bij Duurstede. Wijk bij Duurstede is een gemeente in de provincie Utrecht, bekend om zijn rijke geschiedenis als Dorestad en de huidige trekpleisters zoals de vesting, de Kromme Rijn, en de omliggende dorpen Cothen en Langbroek’. Nou moet ik zeggen dat er niet veel verloren is gegaan met deze eau de cologne. Ik ben het bedrijf wel één keer tegengekomen op www.delper.nl.
Tenslotte de Vent Vert is goed gebleven, en hoe! De galbanum spettert je geweldig tegemoet – doet bijna pijn aan je ogen – verweeft zich duidelijk maar sierlijk met de bloemen. Is voor mij weer een bevestiging dat dit een van de beste parfums aller tijden is.
Scherp, niet aanstellerig-pleasing maar soort van op proef stellend, de gebruiker uitdagend. Ik durf alleen niet aan de nieuwste versie te ruiken. De hele parfumafdeling van Balmain is trouwens gerestyld.
Ziet me er allemaal te gelikt, te monotoon, te ‘Kim Kardashian’ uit. De drie key-notes van Vent Vert zijn nu: groene mandarijn, jasmijn, zwarte bes. Hellup! Come again? Absurde prijzen ook hier weer: 50ml € 190,00. Donder op! Refill 150ml € 400,00. Fuck you! Drie maal € 190,00 is € 570,00. € 170,00 korting! Joepie!
En de andere klassiekers – Jolie Madame,Monsieur Balmain, Miss Balmain – zijn in het vuilnisvat gestopt – Carbone, Ivoire, Ébène gelukkig niet maar zullen ook aangepast zijn – en vervangen door nieuwkomers met nietszeggende clichénamen: Rouge, Blue Infini en Sel d’Ambre. Niet zo vreemd: de licentie is in handen gekomen van The Estée Lauder Companies; deze naam is inmiddels helaas een garantiebewijs voor inwisselbare Kim Kardashian glam-esthetiek geworden.
Ik heb een zwak voor uitdrukkingen en gezegden. Spitsvondig of dom, maakt me niet uit. Als er maar een soort levenswijsheid in zit verborgen. Neem deze, eeuwenoude uit het Duitse taalgebied die ik geregeld prevel wanneer ik iets verneem waarvan ik nog nooit eerder had gehoord: ‘Mann wird alt wie eine Kuh und lernt immer noch dazu’. Hoewel dat tegenwoordig voor de meeste koeien niet meer geldt, is de boodschap duidelijk.
Ik had het onlangs met de siererwt/reukerwt (lathyrus). Een van mijn favoriete parfumblommekes: zacht, lieflijk met poederige ondertoon. Symbool voor zomer en sentimentaliteit.
Zit zo: tot mijn stomme verbazing en oh heerlijke vreugd hebben sommige van de vorig jaar gezaaide lathyrus de winter overleefd. Opvallend: van de rijke diversiteit aan kleuren, resteren nu alleen wit en paars. En die zag ik reeds, enigszins jaloers, bij onze overburen jaar in, jaar uit terugkeren (ik woon dit jaar ‘al weer’ negen jaar op het platteland). Nu dus eindelijk in mijn eigen tuin. Hierbij moest ik een teleurstelling incasseren: deze overwinteraar ruikt niet noemenswaardig. Je ruikt iets vaags, maar niet echt de kenmerkende poederzachte bloemennoot.
Naar Hollands muisje
Hoe kan dat nou? Ik begon een beetje te mijmeren en een beetje te googelen. Bracht me tot de volgende conclusie: als de lathyrus orodatus de winter overleeft dan transformeert hij tot de reukloze lathyrus tuberofus. En als je de laatste gaat googelen, dan kom je interessante ‘alte Kuh’-info (ofwel Aha-Erlebnis) tegen.
Hiervoor gaan we terug in de tijd. ‘In de volksmond’ wordt de lathyrus tuberofus aardaker genoemd. Maar het zijn niet de bloemen waarom hij toen geliefd was, maar de knolletjes – die stonden eeuwen geleden al op het menu. Dat valt af te leiden uit de Nieuwe Herbarius van J. Fuchs (1543) en het Cruijdtboeck van Rembertus Dodonaeus of Dodoens (1608).
Hierin wordt de aardaker al vermeld, maar ook onder andere fantasievolle namen. Zoals eerdamandelen, muijsen met steerten, Zeeuwse castanien en eerdvijghen. In Zeeuws-Vlaanderen werd ze aardmuis genoemd, in Vlaanderen meisjes en jongens, en bloemkorfkens. In de Betuwe was ze bekend als muizen-met-staarten en aardnoot. De Van Dale neemt de aardaker voor het laatst in het Groot Woordenboek der Nederlandse Taal (8e druk, 1961) op, zij het ‘als onkruid in de bouwlanden en slechts bij uitzondering aangekweekt’. Het zij zo.
Via www.permacultuur.org leer ik dat vroeger (zonder tijdspecificatie) de aardakker als groente werd gegeten en – we zijn weer thuis – er parfum uit werd gewonnen. Geteeld in de omstreken van Bergen op Zoom, op Overflakkee en de Zeeuwse eilanden, en geëxporteerd naar Frankrijk.
Je kunt je iets bij de naam voorstellen
Vandaar de naam: Hollands muisje. De knolletjes kook je als aardappels of pof je als tamme kastanjes. Daarnaast wordt vermeld dat de bolletjes tot plantaardige olie verwerkt kunnen worden. De bloemen, jonge scheuten en zaadpeultjes zijn ook eetbaar – dat verbaast me niets: ze zijn namelijk verwant aan peultjes/doperwten.
Ik moet volgens mij nog een paar seizoenen wachten eer ik zoveel knollen kan oogsten dat ik ze kan serveren. Maar de omschrijving van de smaak, maakt nieuwsgierig: zweemt naar die van amandelen.
Terzijde: vertaal je Hollands muisje in het Frans dan krijg je ‘souris hollandaise’. Google je dat vervolgens dan begint de zoekmachine te haperen en verschijnt alleen maar ‘sauce hollandaise’ op het menu. Of… beschuit met muisjes. Als je dan er dieper op ingaat, kom je via de Franse Wikipedia erachter dat ‘souris de Hollande’ een ‘gesse tubéreuse’, dus een plantensoort is. Geen link met zijn rijke, voedzame verleden.
