GEURENGOEROE

JUST CAVALLI ROBERTO CAVALLI

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op januari 18, 2013

Geplaatst in: GEURENALFABET J. Getagd: karl lagerfeld, roberto cavalli. Een reactie plaatsen

LOVE AT FIRST BITE

Jaar van lancering: 2013

Laatst aangepast: 18/01/13

Neus: Nathalie Lorson, Fabrice Pellegrin

Model: Georgia May Jagger (en Marlon Texeira)

Fotografie: Mario Sorrenti

Promotieclip: Jonas Akerlund

Heeft natuurlijk niets me de geur te maken. Maar toch. De foto met daarop Roberto Cavalli en het door hem verkozen topmodel (Georgia May Jagger) om zijn nieuwste Just Cavalli te promoten, doet zeer cliché en ouderwets aan. Hij: door zijn gezicht voor eeuwig verborgen achter een zonnebril (of is het tóch Karl Lagerfeld…) tóch de camera in kijken. Zij: door de klassieke ‘verdomd-wat-heb-ik-toch-een-fantastisch-leven’-topmodelhouding.

Knikje in de knie, handje om de schouder van de ontwerper en die professionele glimlach naar de fotograaf. Ook hun commentaar was zeer origineel. Cavalli: ‘Georgia is de juiste persoon, de perfecte vertaling van mijn nieuwe Just Cavalli: vrolijk, sexy, jong en glamourous!’ En zij sprak de verplichte parfumambassadricestandaardzin uit: ‘Het is een geweldige eer om het gezicht van Just Cavalli te zijn, Roberto Cavalli is een geweldige designer en de kans krijgen met zijn wereld kennis te maken is een waanzinnige ervaring’.

Maar ik behoor natuurlijk niet tot de doelgroep. Wel – onder meer – de tiental miljoenen topmodellen ‘in de grondverf’, die om deze begeerde status ook te krijgen wereldwijd meedoen aan Next Topmodel-wedstrijden. Koopt één procent de geur dan kan Cavalli en Coty zeer tevreden zijn.

De lancering was ook origineel: een privéhuis in Soho, New York. Vreemd: naast het team verantwoordelijk voor de geur, geen celebs onder de 200 gasten. Of in ieder geval niet noemenswaardig belangrijk. En wat hebben wij gemist? Verschillende voorstellingen door het huis: toneel, dans en zelfs een waarzegster – moet niet veel gekker worden – die het concept van de geur, Love at first bite, visualiseerden. Het werd gekker: verdieping na verdieping werden de gasten ondergedompeld in de Just Cavalli-wereld dankzij een speciale bite – een Just Cavalli-tattoo met daarin de geur opgeslagen.

En nog gekker-de-dan-gek, want toen de Phyton Club op de bovenste verdieping werd geopend, zetten Caitlin Moe en Mia Moretti een waanzinnige vioolact neer. Later gaf Karmin, volgens de Rolling Stones de beste band van het jaar, een intiem privéconcert. Wat toevallig dat de Rolling Stones dit juist nu vinden. Wie het niet weet: leadschreeuwlelijk van deze band is de vader van Georgia May, de jongste dochter (anno 1992) uit zijn huwelijk met Jerry Hall – die nog steeds geldt als personificatie van het topmodel. Of wordt het invloedrijke muziekmagazine Rolling Stone bedoeld?

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Gelukkig: geen rood fruit dit keer om het jonge meisje te verleiden – hoewel de kleur van de jus het doet vermoeden. Wat de ingrediënten betreft, valt op hoe spaarzaam ze gebruikt worden: slechts neroli, tiaré (foto) en palissander (rozenhout). Maar ik vermoed meer, met name een niet opgevoerde romige toets (vanille, sandelhout) die als het ware een zachte sluier over het geheel legt. Opvallend is de opening. De neroli gebruikt is zeer groen en ‘strak’ van karakter en daardoor voor een ‘meisjesgeur’ onverwacht.

Maar met de daarna ontluikende tiaré zijn de laatste jaren al heel wat meisjes en vrouwen verleid. Deze ‘gardenia van Tahiti’ is zacht, fluwelig, romig en vol met een exotische toets die een beetje doet denken aan kokos. Het rozenhout, dat inderdaad ruikt naar een zoete roos, maar ‘glad gelakt’ – denk aan glimmend palissander – versterkt de romige toets van tiaré.

RUIK & VERGELIJK

Wil je toch een nieuwe Roberto Cavalli, maar je vindt Just Cavalli niet jouw geur? Fijn om te weten dat binnenkort ook verschijnt:

Robert Cavalli Acqua (2013)

MAUVAIS GARCON BRECOURT

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op januari 17, 2013

Geplaatst in: GEURENALFABET M, NICHE. Een reactie plaatsen

EEN HEEL BRAVE, GEWONE JONGEN

Jaar van lancering: 2010

Laatst aangepast: 17/01/13

Neus: Emilie Bouge

Concept & realisatie: Emilie en Marie Eugénie Bouge

Hupsakee, elf geuren in één keer! Mag het ietsje minder? Nee, want er is al weer een nieuwe onderweg. Loopt blijkbaar goed. Zoals al eerder vermeld, ‘viel’ ik voor de flacon, lettertype en sommige namen – Contre Pouvoir – van het in 2010 opgerichte parfumhuis. Meer weten en hoe het beste een geur te kiezen (uit haar collectie vanzelfsprekend): zie mijn beschrijving van Eau Libre.

Mauvais Garçon is dat nou een leuke of een flauwe naam? Ik vind het in ieder geval erg jaren zeventig; zo werd plagenderwijs in die jaren in verlichte Parijse kringen een homo genoemd. Als je in die hoedanigheid in een melige bui was, dan ging je naar de rue des Mauvais Garçons in de ‘stad der verliefden’ waar je je onder het straatbord liet fotograferen – heb ik van horen zeggen.

Ik weet niet of Emilie Bouge uit een beroemd boek citeert, of zelf in een literaire bui was, toen ze het volgende opschreef: ‘Hij dacht dat hij de hele wereld kon verleiden met zijn fysiek en viriele houding. Hij overtuigde mij bijna met zijn slimheid en gelikte uitstraling. Te laat realiseerde ik hij een stoute jongen was’.

Ach gut, snik, tranen met tuiten. Bouge lijkt wel zo’n treurige vijftigplus-ster die op zoek naar een beetje genegenheid en aandacht (seks zou mooi meegenomen zijn) in een financiële afgrond terechtkomt omdat ze is gevallen voor de charmes van een aardige jongeman die ze had ontmoet op… ‘Hoe heette die datingsite ook al weer?’, vroeg de politieagent. ‘Fiftysomething.com’, antwoordde ze met het schaamrood op haar kaken. Zelf had ze er niet zoveel voor gevoeld, maar het waren haar getrouwde vriendinnen die er zo op hadden aandrongen… Jeetje, dit lijkt wel het begin van een nieuwe rip off van die geilheid bevorderende bestseller Vijftig kleuren grijs. Of waren het er veertig, of dertig…

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Toch: aan de geur kleeft niets ‘mauvais garçonnerig’. Aan de geur kleeft niets niche. Deze beheerst zwoel-kruidige oosterse blend, kun je al decennialang in de ketenparfumerie kopen. En zelfs in de onderste lagen van de parfumerie (de drogist), schrikt geen man er meer van op.

Dan zouden het de topkwaliteit van de ingrediënten moeten zijn waardoor de geur zich onderscheidt en dus niche wordt. Ook niet het geval, dat wordt wel duidelijk met de vaag omschreven ‘witte bloemen’. Altijd een teken van ‘vage’ kwaliteit. Mauvais Garçon gooit direct alle charmes in de strijd. Met andere woorden: je ruikt direct de klassieke kaneel-vanille-combi waarvan de kruidige zoetheid wordt versterkt elemi-hars, tonkaboon en nootmuskaat.

Dit alles krijgt een mannelijke ondersteuning door sandel- en cederhout en patchoeli. Maar dat mag je van mij ook ‘wit hout’ noemen, want met name de specifieke noot van ceder-en sandelhout ruik ik in velden of wegen. Geldt ook voor bergamot: die geeft toch altijd een mooi fris-bloemige opening aan een geur. Idem voor alsem: ik ruik die bittere groenheid niet. Lavendel dan wel weer, als de sensuele noten een beetje tot rust zijn gekomen.

Eigenlijk is Mauvais Garçon een brave, gewone jongen op het saaie af. En daarvan zijn er wereldwijd nog steeds meer dan genoeg. Zelfs in nichekringen, want ook de gemiddelde mannelijke connaisseur kiest voor veilig.

RUIK & VERGELIJK

Zo kan het ook. When Tom Ford gets bad, he’s becomes better…

Tom Ford Noir (2012)

L’OMBRE DANS L’EAU DIPTYQUE

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op januari 16, 2013

Geplaatst in: GEURENALFABET L, NICHE. Een reactie plaatsen

DE KRACHT VAN EEN TOT EEN VERBEELDING SPREKENDE NAAM:

SOUVENIRS DES JOURS HEUREUX

Jaar van lancering: 1983

Laatst aangepast: 16/01/13

Neus: Serge Kalouguine

Er zijn geuren die je eigenlijk direct lekker moet vinden. Alleen al om de prachtige naam. Vaak het begin van een reis die je zelf maakt door de associaties die je met een zo tot de verbeelding sprekende naam hebt. Dan maakt het niet uit hoe de geur gepresenteerd wordt. Is het smaakvol – mooi meegenomen. Maar lelijk of saai hoeft een prettig genieten ook niet in de weg te staan. Dan is de inspiratiebron eigenlijk overbodig. Wat ik me bij L’Ombre dans L’Eau voorstel: een jeugdherinnering.

Ik als klein kind alleen of met broers, zussen en/of vriendjes in de door zuring, gras, boter-, dotter-, scherm- en pinksterbloemen begroeide sloot aan de overkant van mijn huis zat te vissen naar stekelbaarsjes, salamanders, dikkopjes en snoekjes. Ja, die waren er toen nog – midden jaren zeventig van de vorige eeuw – in overvloed. Vissen? Het was meer een kwestie van een emmer in het water stoppen, omhoog halen en kijken wat er in zat.

Bijna altijd raak. ‘Mamma, was is dit?’ Bleek een rat te zijn – de schaduw in het water. En dat terwijl de zon hoog aan de hemel scheen en wolken af en toe een prachtige stilte legden over dit pastoraal genieten. De herinnering die de inspiratie vormde voor L’Ombre dans L’Eau is vanzelfsprekend anders, maar even prettig: ‘recalls a lush garden at water’s edge and a brief glimpse of life, captured in the memory of a friend of the three founders of Dyptique. One day, he was gathering roses and blackcurrant, and suggested to work on this accord, one of potent originality’.

Als je de geur in zijn tijd plaatst, dan valt pas op hoe origineel L’Ombre dans L’Eau inderdaad is en daarom terecht geldt als een nieuwe klassieker. Want de blockbusters van toen deden je naar adem snakken – Giorgio van Giorgio of Beverly Hills (1981), Poison van Dior (1985) – of waren een overrompelende ode op de eeuwige vrouwelijkheid: Paris van Yves Saint Laurent, Diva van Emmanuel Ungaro (beide 1983) en Givenchy’s Ysatis (1984). Of oosterse elixers: Coco van Chanel (1984), Obsession van Calvin Klein (1985).

In vergelijk met deze barokke schilderijen is L’Ombre dans L’Eau een licht en transparant aquarel. Bescheiden, schetsmatig en pittoresk een ‘alternatieve’ stemming oproepen. Niche dus, toen deze bedrijfstak in de parfumerie nog in zijn kinderschoenen stond en het begrip nog niet echt met parfums werd geassocieerd.

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Een kenmerk van nichegeuren in den beginne: less is more. Dus met zo weinig mogelijk, zoveel mogelijk oproepen een handje geholpen door de fantasie. ‘De schaduw in het water’ doet het in feite met drie duidelijk overheersende smaken waarbij op de achtergrond wat ‘basics’ de geur vasthouden. Zwarte bes, zwarte besblad en roos. Prachtig die groene en levendige opening – scherp, kruidig en beetje stroef alsof je de achterkant van het blad met zijn nerven voelt en fijnwrijft. Dan lijkt alsof er emmers gevuld met zwarte bes worden leeggegooid. Zoet, donker met een fluwelige toets en toch fris. Denk crème de cassis.

In deze frisse zoetheid komt de roos – niet in volle bloemen, maar als losgeplukte blaadjes – naar boven drijven… zacht, bloemig maar eigenlijk meer een ‘geraniumroos’ dan een echte roos, wat stoerder, en robuuster. Eigenlijk, als je goed doorruikt dekt de naam de lading niet. Of zou de zwarte bes voor de schaduw staan, of juist de zachte amberachtige basis (met een beetje musk) die als een wolk over de geur verschijnt. Wat frappant blijft: de waterachtige toets van het geheel.

Ook knap: de natuurlijke impressie van Ombre dans L’Eau – er zijn mensen voor wie de geur ook een wandeling door een lentewei oproept – want ik vermoed dat die is opgebouwd uit bijna louter synthetische geurmoleculen – neem alleen al zwarte bes. De geur kun je niet extraheren. Zowel niet het blad als de vrucht. De waternoot idem. Musk idem. En dat geldt ook voor heel veel groene noten.

RUIK & VERGELIJK

De eerste keer dat ik werd getrakteerd op de sensatie van zwarte bes (vrucht plus gebladerte), blijft voor mij gedenkwaardig. Dat je met zoveel zoetheid toch een groen, fris en knisperend gevoel weet op te roepen. Gebeurde met onderstaande geur. Ik dacht altijd dat het de eerste geur was waarin de ‘ribes nigrum’ als alternatief voor de klassieke citrusfrisse opening werd voorgesteld. En toen kende ik Dyptique alleen nog maar van naam. Zwarte bes is nog steeds populair. Worden nu zelfs ‘hele’ geuren rondom gecomponeerd.

Hermès Amazone Eau de Fraîcheur (1996)

Jo Malone Blackberry & Bay (2011)

DOOLCIIISSSIMO – PROFUMO E GUSTO IN LIBERTA – HILDE SOLIANI

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op januari 15, 2013

Geplaatst in: GEURENALFABET D, NICHE. 1 reactie

DE GEUR VAN TABAK EN ANDERE (NAAR)GEESTIGE PARFUMPROBLEMEN

Jaar van lancering: 201?

Laatst aangepast: 15/01/13

Neus: Hilde Soliani (foto)

Concept en realisatie: Hilde Soliani (foto)

Stond gisteren op de NRC-site (verscheen ook in nrc.next): een spoedcursus over omgaan met collega’s die niet lekker ruiken. Het gaat niet over bewust (of juist niet) snel een rijk met parfum besprenkelde collega voorbij lopen. Het zijn de ergernissen – en hoe die aan te kaarten, want zoiets ligt heel gevoelig – over ‘wat overdadig uit oksels en mond van mensen klotst en geurt’. Zitten leuke tips tussen. Zoals ‘verbijsterd uitroepen dat het rond je bureau verdomd veel naar Artis ruikt’. En dat laatste is blijkbaar geen kwestie van smaak. Door onze ‘ver-breeze-de’ samenleving waarin alles clean en fris moet ruiken, vinden ‘we’ dat een dierentuin stinkt, sterker meurt. Komt volgens mij van het Franse werkwoord mourir – sterven – je meurs, tu meurs, il meurt… Vind ik dus niet.

Niet dat ik me graag wentel in de drollen van olifanten en wolven, een zekere vorm stank kan zeer aangenaam zijn, zij het met mate opgediend. Ik had ooit een collega die me toevertrouwde – pas toen we op heel intieme voet met elkaar stonden – dat als ze een scheet liet in bed, altijd haar hoofd onder het laken deed om te achterhalen of die nu wel of niet lekker was. En geef mij maar de geuren die je opsnuift in een hertenkamp. Vermengd met de vochtige aarde verspreiden de uitwerpselen een muskachtig, zoet-weeïg parfum.

Fascinerend lekker, en dat weten ‘we’ al duizenden jaren: de geur van echte civet, castoreum en musk (afkomstig uit de geslachtsklieren van respectievelijk de civetkat, bever en muskushert) verspreiden een aroma dat ruikt naar ‘uitwerpselen’ en waarvan een minuscule hoeveelheid een parfum net die ‘ouderwetse’ zo geliefde en daadwerkelijke erotische opwaardering geeft.

Tabak en rook ook zo’n ding. Sinds de ‘roken moet niet mogen’-campagne door de wet is verplicht en waardoor openbare gebouwen, het openbaar vervoer en de horeca terecht vrij zijn paffende medeburgers, lijkt het of we per decreet hebben besloten dat de geur ervan ook vies is. Weer een kwestie van smaak. Ik mis af en toe de geur van kringelende nicotinewolkjes in een café of restaurant. Van sigaretten en/of sigaren. Het moment waarop de tabak in vuur en vlam wordt gezet en hierdoor zijn aroma vrijlaat: donker, zwoel, zoete honingaccenten. Heerlijk.

‘Jezus, wat een lang verhaal om tot Doolciiisssimo van Hilde Soliani te komen’. Inderdaad, maar leest en geniet: het vormt met Acquiilssssima, Saaliiisssiimo en Freschiiissimo onderdeel van het kwartet Profumo e Gusto in Libertà dat is geïnspireerd op haar liefde voor de culinaire traditie van de Italiaanse hoge keukenkunst. Elk parfum is een ode op een specifieke geursensatie. Acquiilssssima: water. Saaliiisssiimo: zout. Freschiiissimo: fris. En Doolciiisssimo staat voor zoet, zeeeeeeeeer zoet.

Uitgangpunt: la crema catalana – de Spaanse variatie op de Franse crème brulée. Heb ik nog nooit gegeten, maar al ruikende aan de geur krijg je het idee dat je het toetje daadwerkelijk oraal verorbert. Gourmand dat zeker, maar door de toegevoegde tabaksnoot wordt Doolciiisssimo meer parfum, minder toetje, en daardoor meer draagbaar. Je hebt niet het idee dat je, bezweken door de zoooooeeeeeetste noten, flauwvalt in de ‘toetjesafdeling’ van Hilde Soliani’s favoriete Milanese restaurant. En dat restaurant voegt blijkbaar een tabaksnoot toe, want het wordt niet opgevoerd als basisingrediënt van la crema catalana.

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Maar wat is Doolciiisssimo heerlijk. Alsof ik ruik in de oude Delftsblauwe tabakspot met koperen deksel van een van mijn talrijke ooms. Je ruikt tabak met die aangename zoete hooiachtige noot. In overdosis. Stoer en mannelijk zoals dat heet – droog, aards – maar het krijgt een prachtige zoete, honingachtige verfijning. Hilde Soliani doet het met tonkaboon die zowel een droog-stroefe hooinoot als een rumnuance verspreidt.

Op de achtergrond borrelt een volle vanillenoot besprenkeld met amandel: zoet, taart, eten, maar mooi in balans gebracht door de tabak. De opgevoerde kers, ruik ik alleen niet echt. Ik bespeur ook een sterke, aangename patchoeli-toets maar die wordt niet vermeld.

Dit is een security blanket-geur, maar kan me tegelijkertijd voorstellen dat – terwijl je Doolciiisssimo in overdosis hebt aangebracht – collega’s bij de koffiemachine zullen vragen ‘of je niet gestopt was met roken?’ Met andere woorden: je ruikt niet lekker. Een subtiele hint die niet wordt aangevoerd in de spoedcursus van nrc.next.

RUIK & VERGELIJK

Zei ooit een ‘tafeldame’ tegen Winston Churchill tijdens een banket: ‘If I were your wife, I would poison your tea’. Zijn antwoord: ‘I would drink it!’ Misschien was het parfum dat hij droeg dat misschien zoveel afkeer wekte, want Churchill rook niet aan de band lopende sigaren, hij rook er ook naar. Zijn favoriete parfum was erop ook gebaseerd: Tabarome uit 1875 van Creed, die een moderne interpretatie kreeg in 2000. Heeft een aantal moderne follow-ups gekregen:

Antonio Visconti Tabarom (2005)

Tom Ford – Private Blend – Tobacco Vanille (2007)

Thierry Mugler A*Men Pure Havane (2011)

SWEET MUSC FARMACIA SS ANNUNZIATA DAL 1561

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op januari 11, 2013

Geplaatst in: GEURENALFABET S, NICHE. Getagd: VANILLE. Een reactie plaatsen

MUSKPOEDER

Jaar van lancering: 2012

Laatst aangepast: 11/01/13

Neus: onbekend

Concept & realisatie: Farmacia SS Annunziata

Na mijn vorige beschrijving Musc Tonkin (2012) van Parfum d’Empire, dacht ik: ‘En zoek nu dan maar eens een musk die juist het tegenovergestelde is van animaal en een gezouten huid’. Ik had Sweet Musc nog liggen. Afgaande op de naam en beschrijving verwachtte ik een mierzoete witte muskgeur.

Alleen voldoet deze geur uit het trio Xllence (2012) – de andere zijn Talc Gourmand en Vetyver Incenso (laatste ook besproken) – van Farmacia SS Annunziata gelukkig niet aan het cliché van een schone, katoenpluizerige geur. Daarvoor is Sweet Musc te verfijnd. Want witte musk heb je in verschillende kwaliteitsoorten en hebben de rest van de ingrediënten natuurlijk ook wat in te brengen.

Opvallend: door de bloemen heen ruik je toch een licht, maar toch waarneembaar ‘viezig’ animaal spoor die doet denken aan ‘echte musk’. Eén bezwaar, of beter gezegd één horde die je moet nemen, mocht dit je absolute muskgeur blijken te zijn: alleen verkrijgbaar in een 250ml flacon met peerverstuiver. En wat ik bij Vetyver Incenso ook al vermeldde: niet alle nicheliefhebers zitten echt te wachten op dergelijke megaflacons. Bij Guerlain werden de maten van de neo-nichelijn Une Parfum, Une Ville van 250ml al naar 100ml teruggebracht. En Chanel levert sinds 2010 Les Exclusifs naast 200ml ook in een 75ml-variatie.

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Wat een poederigheid komt je tegemoet. Het lijkt of de ‘sweet musk’ werd ‘versneden’ met het fijnste poedersuiker gemaakt van vanille, amber en patchoeli. Alleen zijn deze drie heel geraffineerd. De vanille (foto) lijkt beplakt met amandelpoeder en heliotroop waardoor die minder gourmand wordt. De amber is ‘droog’ en met voor mij een tolubalsem-nuance (die van zichzelf ook een musknoot heeft). En de patchoeli is ontdaan van zijn bossige en stroeve kamfernoot.

En hierdoor dwarrelen jasmijn en roos als een licht, sensueel briesje. Maar lieflijk zoet blijft de geur en doet dus de naam recht.

RUIK & VERGELIJK

Qua poederige zachtheid en verfijning moet ik denken aan:

Reminiscence – Les Classiques – Musc (1970)

Mona di Orio – Les Nombres d’Or – Musc (2010)

MUSC TONKIN PARFUM D’EMPIRE

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op januari 10, 2013

Geplaatst in: GEURENALFABET M, NICHE. 2 reacties

ELEGANT GEIL

Jaar van lancering: 2012

Laatst aangepast: 10/01/13

Neus: Marc-Antonio Corticchiato

Concept & realisatie: Marc-Antonio Corticchiato

Te koop bij: www.perfumelounge.nl

Als geneesmiddel en lustopwekkend middel werd musk volgens historici al 2300 jaar geleden ontdekt en gebruikt in Azië. Europa maakte via de Zijderoute rondom 400 na Chr. kennis met de substantie afkomstig uit de klieren van het mannelijke muskushert (foto) dat – ook nu nog, zij het minder talrijk – leeft net onder de sneeuwgrens van het Himalayagebergte. Ze verspreiden een zwak amoniakachtige, maar sterk zoet-weeïge lucht die je kunt omschrijven als ‘dierentuin’ en die in moderne parfums in minimale hoeveelheid (meestal een procent van de totaalcompositie) werd verwerkt om die (net zoals bevergeil, civet en ambergris) een sterk erotische ondertoon te geven.

Daarnaast is musk, ook wel ‘zoetruikende navel’ en ‘slangengif’ genoemd, een perfect fixatief; het houdt de andere ingrediënten goed ‘vast’ en veredeld hun specifieke parfum. Het effect van pure musk is niet mis te verstaan: veel kapiteins die ‘vroeger’ handel uit het Verre Oosten verscheepten naar Europa weigerden het als vracht mee te nemen omdat ze bang waren dat het de andere goederen zou impregneren.

Musk is volgens de Islam goddelijk en werd daarom ‘vroeger’ verwerkt in het metselspecie bij de bouw van moskeeën: tientallen jaren later kwam met het opkomen van de zon de geur nog steeds vrij. En de eerste vrouw van Napoleon Bonaparte, Joséphine de Beauharnais, sprong zo kwistig met musk om dat volgens overlevering, haar privévertrekken in het Louvre en Versailles, jarenlang na haar vertrek er nog naar roken.

In 1973 is het gedaan met deze parfumpret: het muskushert wordt op de lijst van bedreigde diersoorten geplaatst en het doden van ervan om de musk te verkrijgen verboden. Volgens Jean-Paul Guerlain liegen de straffen er niet om. Lees je in zijn My journeys in the world of perfume (2002): een gevangenisstraf van vijf jaar plus fikse boete. Word je als stroper in Tibet – voorheen een belangrijke handelplaats van de echte musk – ‘caught in the act’ dan kan je arm er zo maar afgehakt worden.

Sindsdien heeft de parfumindustrie synthetische musk in allerlei soorten en maten ontwikkeld. Alleen geven de meeste variaties niet de rauwe, dierlijke noot die je als Tarzan naar Jane geil doet schreeuwen, of andersom. Sterker, musk is in de loop der jaren steeds schoner en cleaner gaan ruiken, uitmondend in het enorme populaire witte musk. Het tegenovergestelde van erotisch en sensueel.

Maar wat te doen als je als neus toch die pure dierlijke noot in een geur wil stoppen? De natuur zelf biedt voldoende alternatieven. De beste oplossing: hars van de styraxboom die volgens de officiële nomenclature styrax tonkinense heet. Het adjectief slaat op de oorspronkelijke habitat Tonkin, de oude benaming voor Vietnam. Voeg je hier de pure hars van cistus labdanum toe dan krijg je in feite een getrouwe kopie van musk, alleen zonder het fecale (poep!) aspect.

Marc-Antonio Corticchiato heeft dat ook gedaan toen hij werkte aan zijn ‘facsimile van natuurlijke musk’. Zijn Musc Tonkin is voor mij parfumperfectie en ‘zo ontzettend niche’ omdat Corticchiato ons trakteert op zijn visie (de essentie van parfum openbaren) en hij niet lekker makkelijk de trend volgt – had hij dat gedaan dan had hij de zoveelste oud-geur gelanceerd. Musc Tonkin zal voor velen in eerste instantie niet ‘lekker makkelijk’ zijn omdat ‘ze’ het niet – meer – gewend zijn.

Maar het is voor mij de ware sensatie van een zinnelijk parfum: je ruikt de geur van twee (drie of vier, who cares!) in elkaar verstrengelde lichamen. Het is geil, het is animaal, het is sensueel, maar tegelijkertijd ook intiem en fragiel. Doet me denken aan de Franse, weliswaar bevooroordeelde ‘overtuiging’ dat een vrouw dan wel man pas lekker ruikt als ze/hij ruikt naar een twee weken niet verschoond bed. Daarom zal in Amerika Musc Tonkin minder enthousiast ontvangen volgens mij: daar is witte, ‘schoongewassen’ musk juist de opmaat geworden voor een nacht – eerst douchen – gezellig ronddollen tussen de lakens.

Nu nog even de omschrijving van Corticchiato: ‘Krachtig, verslavend met een erotisch aura… de geur van een warme huid, zonnig, vilein, subtiel leder. Dit elixer plaatst in een modern kader een van de zachtste en meest strelende parfumnoten, aanbeden voor eeuwen’.

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Musc Tonkin opent als een ouderwets stuk ‘vintage’ parfumzeep – Maja – dat jarenlang ongeopend in zijn verpakking is blijven zitten. Dit zo ooit klassieke Moederdaggeschenk doet in eerste instantie niet denken aan ‘effe lekker wassen’, maar aan een huid die lekker naar huid ruikt.

Dan komt de musknoot langzaam opgang. Ik schrijf langzaam omdat je tegelijkertijd heel subtiel ook bloemige en poederige noten waarneemt. Een raamwerk van roos en jasmijn, iris en heliotroop? Die verdwijnen tijdelijk omdat vervolgens de styraxessence (foto) en cistus labdanum zich ‘full blown’ openbaren: zwoel, leer, dierlijk, noot-accent, ‘vettig’, honing. Heel – ik haat de omschrijving – verrassend is de toevoeging van een zoutnuance die voor mij een ‘huid in extase’ verbeeldt.

Eigenlijk is Musc Tonkin als een huid die geen zin heeft om ‘zich’ te wassen, die wil genieten van zijn eigen geur. Hoe langer op de huid, hoe minder ‘zweterig’, zachter Musc Tonkin wordt, alsof je per ongeluk een poederdoos – in je bed – hebt laten vallen. En wil je ontdekken hoe vintage-versies van klassiekers hebben geroken, layer ze met Musc Tonkin en het effect is daar.

RUIK & VERGELIJK

Onderstaande roepen ook heel knap natuurlijke musk op. Alleen Musc Tonkin gaat in zijn gedrevenheid net een stap verder.

Alyssa Ashley Musk (1968)

Serge Lutens Muscs Koublaï Khan (1999)

L’Occitane – Voyage en Mediterranée – Labdanum de Séville (2009)

HOTHOUSE FLOWER INEKE

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op januari 9, 2013

Geplaatst in: GEURENALFABET H, NICHE. Getagd: estée lauder, gardenia, INEKE, marc jacobs, white linen. Een reactie plaatsen

GEEN EUROPESE MAAR AMERIKAANSE GARDENIA

Jaar van lancering: 2012

Laatst aangepast: 09/01/13

Neus: Ineke Ruhland (foto onder)

Concept & realisatie: Ineke Ruhland

Te koop bij: www.perfumelounge.nl

Het mooie van de gardenia: haar fragiliteit. Wil je de bijna narcotisch-zwoele, botersmeuïge, fluweelachtige en (soms) koppig-kruidige geur live ruiken, met andere woorden: pak je de pot waarin de plant zich bevindt en breng je die naar je neus, grote kans dat de sierlijke blaadjes direct loslaten en – hoe treurig – ten dode zijn opgeschreven.

Voor mij staat de gardenia dan ook symbool voor breekbare schoonheid die je moet koesteren en verzorgen om het tot volle wasdom te laten komen. Ga je er – te – nonchalant mee om, dan kwijnt het weg, sterft en merk je pas dat je het mist juist wanneer je er zo’n behoefte aan hebt. Ineke begrijpt dat ook, vandaar dat ze de gardenia laat opbloeien in een plantenkas: daar alleen wordt haar natuurlijke habitat zo goed mogelijk nagebootst en weet ze zich omringd door zorgvuldige handen, bloeit op tot perfectie.

Opvallend: Ineke geeft met Hothouse Flower aan de gardenia een ‘Amerikaanse’ invulling; ze krijgt niet de chique Europese ‘couturetoets’, maakt haar dus niet vol en sensueel. Haar gardenia is ‘crisp’, groen en voorjaar. Alleen kun je je afvragen of het wel nodig was nog een ‘dergelijke’ gardenia te lanceren.

Of zijn we inmiddels – to name a few – de twee van Marc Jacobs vergeten, die ook deze bloem genoemd naar de Amerikaanse botanicus Alexander Garden (1730-1791) in een fris-groen spectrum plaatsten en een eigenlijk ook een soort van niche waren, want gemaakt toen hij nog onderdeel was van de Estée Lauder Company (nu zit de licentie bij Coty).

Over de laatste gesproken: heb volgens mij al eerder opgemerkt dat Ineke en Lauder – met name door de variaties op White Linen – een overeenkomst hebben in het benaderen van geuren: ongecompliceerde en luchtige bloemenluxe met prachtig uitgebalanceerde composities.

Hothouse Flower is de achtste geur van Ineke’s ‘alphabetical series’ en wordt door haar omschreven als ‘a hothouse elegance wrought from an overindulgence of gardenia’. Ligt het aan mij, maar ik heb een negatieve associatie met een hothouse, een plantenkas. Als ik op een citytrip ga, probeer ik altijd een stad te bezoeken met een hortus botanicus – inclusief kas.

Wat een genot om in hun ‘natuurlijke omgeving’ bloemen te zien bloeien en ze te kunnen ruiken. Zoals de gardenia die het best gedijt in een (sub)tropisch klimaat. Maar de droogte of vochtige atmosfeer werkt letterlijk en figuurlijk drukkend op het gemoed. Ik hou het er nooit lang uit.

Ineke laat de gardenia daarentegen bloeien in een hothouse waar constant een frisse nevel wordt verspreid waardoor ze groen, bedauwd, fris, helder en ‘schoongewassen’ ruikt en de geur voor mij in de opening een cologne-effect heeft. Door deze onschuldige ‘toon’ heeft Hothouse Flower voor mij ook een ‘daar komt de bruid’-associatie: in smetteloos wit gesierd met een guirlande van gardenia’s schrijdt ze richting altaar… En wat is hierop uw antwoord zei de pastoor: ‘I do’.

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Dit zijn ingrediënten die de gardenia een hot house-effect geven: groene noten, cipres, alsem, galbanum, vijg, wierook, guaiac, musk en – ta-da! – volgens mij voor het eerst gebruikt in een geur: mais.

De opening is opvallend groen en fris, maar behoorlijk scherp. Wat ik voornamelijk ruik in eerste instantie: de zoetzachte weelde van gardenia rijkelijk besprenkeld met witte musk.

Wanneer Hothouse Flower ‘inzinkt’ ruik je vervolgens ‘vage’ groene noten. Maar ik kan cipres, alsem en galbanum niet echt stuk voor stuk determineren. Wel de vijg. Samen zorgen ze er in ieder geval wel voor dat de gardenia wordt ‘geïnfuseerd’ met groene lucht.

Ook de wierook en guaiac ontgaat me. In feite is Hothouse Flower een ‘som der delen’-geur die voor het ‘lush’-effect zorgt. Een groen, knisperende gardenia. Heel aangenaam, maar al vaker geroken. En wat de bijdrage van mais is? Volgens mij treedt die op als extra zachtmaker voor de witte musk en de scherpte ervan tempert.

RUIK & VERGELIJK

Echt waar:

Marc Jacobs Marc Jacobs (2001)

Marc Jacobs Essence (2003)

Marc Jacobs Gardenia (2008)

ROSE 31 LE LABO

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op januari 8, 2013

Geplaatst in: GEURENALFABET R, NICHE. Een reactie plaatsen

KOM MIJN ROOS, WORDT EEN KOMIJNROOS

Jaar van lancering: 2006

Laatst aangepast: 08/01/13

Neus: Daphne Bugey

Concept & realisatie: Fabrice Penot, Eddie Roschi

In Arabische contreien zullen ze er waarschijnlijk om glimlachen: rozen voor mannen – de kreet waarmee Le Labo Rose 31 introduceert op hun site. Als een Arabier een rozenparfum draagt, dan vindt hij niet dat hij – volgens Le Labo – ‘a symbol of voluptuousness and unqualified femininity in perfume’ draagt. Een rozenparfum mag van hem naar alles ruiken: als een chypre, zoet, bloemig, poederig, houtachtig, dierlijk, als ze maar een roos blijft. Daar is niets verwijfd aan. In de westerse wereld wordt daar grosso modo nog steeds anders over gedacht.

Moet maar eens veranderen vond in 2006 Le Labo, het jaar waarin het nichehuis werd geopend. De bedoeling: ‘de beroemde Grasse-roos transformeren naar een assertieve en viriele mannengeur’. Het effect: ‘wat typisch vrouwelijk, typisch mannelijk is met behulp van de centifoliaroos veranderen in een verontrustende ambiguïteit’.

Het moet gezegd: Daphne Bugey (die voor Le Labo ook Bergamote 22, Neroli 36 – beide ook uit 2006 – samenstelde) doet het voortreffelijk. Want het idee dat wij westerlingen van een rozengeur hebben – zoet, lieflijk, onschuldig dus vrouwelijk – gooit ze vol overgave overboord. Ze presenteert een roos bedolven onder kruiden, geschraagd door hout, vilein gemaakt door animale noten. Het resultaat: een roos die zoet is, maar door de droog-kruidige en animale nasleep het tegenovergestelde is wat wij westerlingen van een rozenparfum hebben.

Maar om dit nu te classificeren als een mannelijke roos? Het is voor mij eerder een treffend voorbeeld van een ‘niche-roos’. En dat is een roos die de consument verrast, haar ‘opdient’ als wat hij in eerste instantie niet verwacht. Rose 31 is noch vrouwelijk, noch mannelijk, wél zeer attractief voor alle rozenparfumliefhebbers die eens willen genieten van een nieuwe visie op roos.

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Nog even de handelswijze van Le Labo. De naam van een geur verwijst naar het hoofdingrediënt, het getal naar het aantal gebruikte ingrediënten. Dat wil dus niet altijd zeggen dat je een geur krijgt die ruikt naar het belangrijkste ingrediënt (probeer maar eens Tubereuse 40 uit 2006). Met Rose 31 ontmoet je een roos die besloten heeft anders te ruiken. Wat mij boeit aan de geur: de extreem droge nuance.

Alsof een schilder een roos op het doek heeft vastgelegd, maar niet tevreden met het resultaat ‘haar’ bedekt met nieuwe, donkere lagen – kruiden dus. Maar toch, even in het begin straalt de ‘vrouwelijke’ roos. Opgeroepen met een druppel aldehyden die een flits van frisheid geeft, maar vervolgens snel kopje ondergaat in kruidenbouillon van komijn (foto), peper, kruidnagel en nootmuskaat. Maar het is vooral de kruidige komijn die de toon bepaalt, die de roos droog en ‘alternatief’ poederig maakt (in vergelijk met de iris). En dat ‘droge’ wordt versterkt door de houttonen in de basis: een melange van wierook (is ook hout in feite), cederhout, guaiac, oud en vetiver.

‘Ter compensatie’ worden sensuele zoetmakers – amber, cistus labdanum (verantwoordelijk voor het animale effect) – toegevoegd die garanderen dat Rose 31 niet te stoer, niet te ‘mannelijk’ wordt. Met andere woorden: deze roos is ook zeer geschikt voor vrouwen.

RUIK & VERGELIJK

Andere rozengeuren die niet typisch vrouwelijk ruiken. Opvallend: afkomstig van nichehuizen voor wie het verschil tussen mannen- en vrouwengeuren een gepasseerd station is.

The Different Company Rose Poivrée (2001)

Motnale Black Aoud (2006)

Byredo Rose Noir (2008)

Olivier Durbano Pink Quartz (2010)

IDOLE LUBIN

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op januari 7, 2013

Geplaatst in: GEURENALFABET I, NICHE. Een reactie plaatsen

RUM, SAFFRAAN EN LEER. OFWEL, HET GEURGENOT VAN EEN NICHEPARFUM

Jaar van lancering: 2005/2011

Laatst aangepast: 07/01/13

Neus: Olivia Giacobetti

Flaconontwerp: Serge Mansau

Concept & realisatie: Gilles Thévenin

Als je googelt naar de betekenis van idool, dan kom je niet direct bij woordenboekensites terecht, wel bij die refereren aan het tv-programma Idool (of de Amerikaanse variant Idols): het opstapje van echt en gespeend van talent naar wel of niet een eendagsvliegcarrière in showbizland. Naar de oorspronkelijke betekenis moet je verder zoeken: afgod, afgodsbeeld (bij oude culturen) in plaats van die het door deze talentenjachten heeft gekregen: persoon die een grote bewondering ten deel valt.

Lubin (anno 1798) brengt met Idole geen ode aan talent, maar aan geheimzinnige beelden die symbool staan voor een puur religieus oerbesef en waaraan vaak toverkrachten worden gehecht met de werking van een talisman of voodoo. De eerste keer dat Lubin een parfum onder deze naam op de markt bracht was in 1962 (nooit geroken). De tweede keer in 2005 (eau de toilette), de derde keer in 2011 (eau de parfum). Ik heb de eau de toilette-versie verscheidene keren geprobeerd, maar voor mij gebeurde er telkens te weinig ‘spannends’, had geen zin me er in te verdiepen.

De nieuwe versie doet wat een nicheparfum moet doen en met veel meer overtuiging: het is intens, het is mysterieus, het is complex. Je ruikt dat je met geen doorsnee-geur te maken hebt. Laat maar dat aan de neus over, want geef je Giacobetti de vrije hand dan duikt ze helemaal in het idee om er het beste uit te halen.

Het idee: het volgen van de oude, nautische specerijroutes (tijdens die goede oude koloniale tijd). Dus vanuit Europa via Kaap de Goede Hoop oversteken naar Madagaskar dan de zeilen uitzetten richting Zanzibar en vervolgens het ‘beloofde land’ van de exotische kruiden binnen varen: de Indonesische archipel.

Als het goed is, zie je dat terug in de flacon. Die is geïnspireerd op de zeilen in volle wind van een traditionele felucca (die je nog steeds op de Nijl kunt zien) waarvan de dop is versierd met een Afrikaanse masker voorstellende een idool. Komt het duidelijkst naar voren in met eau de toilette). Zo omschrijft Giacobetti het: ‘Set the jungle on fire with a woody liqueur rich in scorching spices, as sweet as sugar cane, and as warm as leather’.

Vreemd alleen, dat gezien de ingrediënten – met name voor de rum en het suikerriet – Lubin een verkeerde koers heeft gezet. Werkte het parfumkompas niet echt, want rum werd bij mijn weten ongeveer vier eeuwen geleden voor het eerst gemaakt van het suikerriet dat op het eiland Barbados groeide in het Caribisch gebied. Andere kant op dus.

Deze ‘bajan’ viel in de smaak bij Engelse zeevaarders die deze (vanzelfsprekend) geroofde rum meenamen als bewijs dat ze echt, maar dan ook echt aan de andere kant van de Atlantische Oceaan waren geweest. De erkenning van Barbados als de oorspronkelijke geboorteplaats van rum kwam officieel in 1703, toen Mount Gay Rum begon met het distilleren van ‘s werelds oudste merk rum.

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Idole in één woord: broeierig. Prachtig de drie ‘nichenoten’ die je direct in opening ruikt: rum, saffraan (foto) en leer die vervolgens hun eigen weg gaan. Wat de rum betreft: het lijkt of Giacobetti een vaatje heeft gepakt dat onder het vuur heeft gezet en vervolgens het is gaan upgraden. Zoals met de schil van de bittere sinaasappel. Wat de saffraan betreft: die garandeert dat de over-zoetheid van de rum ‘in samenwerking’ met komijn (beide hebben een gedroogde, gepoederde kruidige nuance) een beetje getemperd wordt, droger wordt gemaakt.

Op de een andere manier heeft Idole een beetje een Serge Lutens-link door de gekonfijte vruchten: de schil van de bittere sinaasappel, de dadel van de ‘Doum’-palm (die groeit in Egypte). Heel elegant vind ik de afronding. Hoewel nog steeds bespeurbaar, neemt de vol-warme rum-nuance af, wordt in feite harmonieus gebalanceerd door een ambernoot, net name door cistus labdanum om ruim baan te geven aan het leerakkoord. En die wordt stoer gemaakt door de houtachtige noten van ‘rood’ sandelhout en ‘gerookt’ ebbenhout (palissander). Dat gerookt moet je niet letterlijk nemen, dat komt volgens mij door de toevoeging van wierook.

En deze ‘mannelijke’ afronding garandeert ook dat de geur niet te veel gourmand, te veel ‘ach vader lief toe drink niet meer’ en dus een echt parfum wordt.

RUIK & VERGELIJK

Rum de nieuwe vanille? Rum de nieuwe tonkaboon? Feit is, dat de wereld van rum steeds meer (met name) nichehuizen inspireert. Proef je ook in (allemaal door mij besproken):

L’Artisan Parfumeur Batucada (2011)

Olfactive Studio Still Life (2011)

Frapin Speakeasy (2012)

Royal Crown Habanos (2012)

EAU DE PARFUM REEM ACRA

Geplaatst door Erik Maarten Jeroen Zwaga op januari 6, 2013

Geplaatst in: GEURENALFABET A, GEURENALFABET E. Een reactie plaatsen

GLAMOUR & SOPHISTICATION FOR THE MOST SIGNIFICANT MOMENTS

Jaar van lancering: 2011

Laatst aangepast: 06/01/13

Neus: Pierre Negrin

Model: Crystal Renn

Fotografie: Tom Munro

Geurengoeroe zit niet echt in het ‘trouwwezen’, maar afgaande op de site van Reem Acra, concludeert hij: Vera Wang heeft er een concurrent bij. Haar landgenoot Elie Saab ook. Reem is de voornaam, Accra de achternaam van een vrouw – bereid je wat voor een dosis understated zelfverheerlijking – wiens ontwerpen ‘epitomize global glamour by offering women her innate fashion sense, European style and understanding of what looks and feels beautiful. Interlaced with her sense of luxury, her regal designs are developed with a modern aesthetic. The ready-to-wear and bridal collections evoke an ethereal quality, which appeals to a discerning clientele including personalities, royalty, and style setting women from’. De usual suspects dus: Angelina Jolie, Halle Berry, Beyonce Knowles, Catherine Zeta-Jones en Eva Longoria. Ook blauw bebloeden, maar wensen in dit verband anoniem te blijven.

Haar achtergrond: ‘Acra studied at The Fashion Institute of Technology (New York) and Esmod (Paris). A short stint as interior designer was followed by her return fashion, working in Hong Kong and New York. In 1997 Acra launched her bridal collection that became recognized for its elegance and impeccable design. This led to the introduction of ready-to-wear six years later – featuring meticulously constructed designs ranging from understated chic to ornate. It is distinctly modern marked by rich colors, lush fabrics, flawless construction and playful patterns’. Kun je allemaal het beste bewonderen in haar flag shipstore (14 East 60th Street off Madison Avenue New York).

Haar claim to fame: ‘An ornately embroidered silk organza gown Acra made from her mother’s dining room tablecloth’. Haar filosofie in een notendop: ze mengt ‘traditional and classic with modern fashion needs of today’s woman of style who looks for glamour and sophistication for the most significant moments’. En zo’n vrouw gun je natuurlijk ook een parfum voor de mooiste dag en alle doordeweekse dagen: Eau de Parfum.

WAT RUIK IK EIGENLIJK?

Eau de Parfum is zeer klassiek. Bijna conservatief. Acra zegt er over in een wwd-interview: ‘It’s special because it’s not a made-up story. It’s my life story. Amber has been part of me since I was a little kid – we used to collect it in Lebanon. Peonies are my favorite flowers and every morning I drink orange blossom, steeped in hot water, to relax’.

Geurengoeroe vraagt zich af waar ze die amber verzamelde, want bij mijn weten staat de kust van Libanon niet bekend om de amber die daar aanspoelt. Anyway, vanaf het begin ruik je al die ambernoot die eerst nog wordt gemaskeerd door een flinke oranjebloeseminjectie (tekening) begeleidt door bergamot, pittig gemaakt door gember. Dan beginnen de bloemen te bloeien: helder jasmijn, fris lelietje-van-dalen en zoete pioenroos omlijst door een perziknoot en in de basis warm-sensueel gemaakt door amber, patchoeli en musk. Aangenaam, maar braaf.

RUIK & VERGELIJK

Toeval of niet? Hoewel warmer en voller, heeft Eau de Parfum door zijn oranjebloesemnoot een overeenkomst met:

Elie Saab Le Parfum (2010)

Daarnaast doet Eau de Parfum denken aan enkele Givenchy Harvest-geuren van Organza (1997) waarin extra dosis oranjebloesem werd toegevoegd:

Givenchy – Harvest – Organza Fleur d’Oranger Nabeul (2007)

Givenchy – Harvest – Organza Fleur d’Oranger (2009)

GEURENGOEROE

P.O.P: POPE OF PERFUMES

JUST CAVALLI ROBERTO CAVALLI

MAUVAIS GARCON BRECOURT

L’OMBRE DANS L’EAU DIPTYQUE

DOOLCIIISSSIMO – PROFUMO E GUSTO IN LIBERTA – HILDE SOLIANI

SWEET MUSC FARMACIA SS ANNUNZIATA DAL 1561

MUSC TONKIN PARFUM D’EMPIRE

HOTHOUSE FLOWER INEKE

ROSE 31 LE LABO

IDOLE LUBIN

EAU DE PARFUM REEM ACRA

Meest recente berichten

Archief

Categorieën

Meta