NÓG EEN NEDERLANDS EAU DE COLOGNEMERK
IEDERE STAD ZIJN EIGEN GEUR
OPIUM-DUPE VOOR DE DISCO
Kreeg ik vorige week cadeau van kennis uit het dorp op wiens hond – Rally, met de tred en de snuit van een vos – ik af en toe pas. Gekocht bij een tweedehands: Eau de Cologne Supérieure van het merk Valdelis. Slimme naam, want Frans ‘aan elkaar geplakt’: val de lis. Vertaald: dal der lelie. Helaas leeg.
Ik kwam wel leuke oer-Hollandse campagnes tegen van deze Eau de Cologne Supérieure. Lanceringsjaar: 1948. Wel wuft, zo vlak na de oorlog toen bijna alles op de bon was, aan nieuw Nederland werd gebouwd en geluk nog heel gewoon was.
Ik had wel van het merk gehoord. Wist van de Nederlandse link. Dat Nederland ooit méér was dan Boldoot. Na intensief en gedegen Follow the Money-waardig speurwerk kom ik erachter dat het merk is opgericht in Schiedam. Oprichtingsjaar mij nog onbekend. Door de firma Janssen uit dezelfde plaats.
Dat internet, op zoek naar info, nog niet altijd voldoet aan de verwachtingen, en je daarvoor eigenlijk de archieven in moet, blijkt wel uit Valdelis: weinig concrete info present. Echt interessante achtergrondinformatie moet je bij elkaar harken uit berichten waarin miniem wordt gerefereerd aan het eau de cologne-merk (me ondertussen afvragend waarom ik dit soort lokale zijstraten van de parfumgeschiedenis zo interessant vind).
Zoals deze scentimental herinnering van een vrouw (door mij ingedikt): ‘In de kapsalon van onze ouders aan de Korreweg in Groningen was een trapsgewijze stellage op een schoorsteenmantel. Hierop tal van producten voor de verkoop. Tabak, maar ook de nodige cosmetica. Valdelis was vooral belangrijk voor de verkoopcijfers. Soms waren er totaal nieuw artikelen. In 1959 een flesje met een roller erin: de introductie van Odorex (ook geproduceerd door Valdelis).
Volgend bericht kwam ik ook tegen – ik had ‘geur’ en ‘Schiedam’ ingetikt – heeft niets met Valdelis te maken, maar is een goed voorbeeld van citymarketing. Ofwel: iedere stad zijn eigen geur. Te bestellen bij www.wijck.com.
Daarna volgend bericht opgetekend door de kleinzoon van de man die een kwart eeuw meesterknecht was bij Valdelis. ‘Ondanks zijn voor de Rijnmond unieke stedenschoon is Schiedam een beetje grimmig. Dat geeft, om een drankterm te gebruiken, bouquet aan de weerspiegeling van de gevels in de havens. Anders zouden we hier maar een gesuikerd openluchtmuseum zijn en geen stad met een echt innerlijk leven. Die grimmigheid is een essentieel ingrediënt van ons collectieve karakter. Dat heb ik vrijdagavond geleerd. Ik werd met de neus op de feiten gedrukt’.
‘Daarvoor verantwoordelijk: twee studentes fotografie aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam, Maisey van Elmpt en Pamela van Rijswijk. Soms heb je buitenstaanders nodig om tot diepere inzichten te komen omtrent je geboortegrond. Ze werden door hun docenten naar Schiedam gestuurd om het wezen van onze stad in beeld te brengen. Toen ze door de straten liepen, kregen ze een beter idee. Wat je werkelijk intiem kent, kun je ruiken. Ze wilden de geur van Schiedam isoleren. Dan kom je al gauw bij ons beroemdste product uit: moutwijn’.
‘Kun je op basis daarvan een parfum maken met de geur van Schiedam? Hier komt de grimmige Schiedammer naar voren die scherpte geeft aan het karakter van de stad. ‘Dat zal dan wel lekker stinken’, gromt hij. Zo niet Maisey en Pamela. Ze roken juist de charme. Ze schakelden jeneverexperts Rob van Klaarwater en Leo Fontijne in voor de broodnodige kennis en nog een parfumexpert. Ze voegden daar hun vrouwelijk (!) instinct voor het karakter en de kwaliteit van geuren aan toe. Daarmee bliezen zij een vergeten Schiedamse bedrijfstak een sprankje nieuw leven in: de distillatie van eau de cologne en aftershave. Het nog steeds bestaande Fresh Up – nu herinner ik me Valdelis weer! – is van oorsprong een Schiedams product’.
‘De dames ontwierpen geen eau de cologne, maar een parfum waaruit het karakter van Schiedam sprak. Het publiek mocht bij de presentatie de verschillende componenten ruiken voor ze het Schiedamse parfum onder de neus kregen. Allemaal scherpe geurtjes waarvan er een me terugbracht naar mijn jeugdjaren (opmerking Geurgoeroe: een keer wat anders dan de madeleine van Marcel Proust). Zo rook het als ik ‘s avonds van mijn schoolvriendje Bennie Beining naar huis liep over de Sint Anna Zusterstraat en de Noordvest. Zo roken de distilleerderijen’.
‘Toen kwam het echte parfum. Ik rook de totale stad: het verleden, het grimmige, het pittoreske, het graan, het gist, de herenhuizen en de branderijen, de afgebroken brandersknechtenwoninkjes van de Kinderbuurt en het Spinhuispad, het maanlicht dat glimt op natte keien, de minaretten onderaan de Vlaardingerdijk. Het was een krachtige combinatie dit parfum, verleidelijk voor wie karakter heeft. Deze geur trekt bijzondere mensen aan. Dat kan niet anders. Ik zou er wel mee over straat willen gaan. Je mag best ruiken dat ik afkomstig ben uit deze inspirerende stad. Ik ben er trots op’.
Jammer en merkwaardig dat over deze presentatie niets te vinden is op www. Zelfs niet op de Insta-pagina’s van deze twee ‘dames’.
We zetten onze zoektocht naar de oorsprong van Valdelis voort, mocht ik er bij toeval op stuiten. Wel leuk, en soort van jeugdherinnering: Valdelis lanceerde in 1977 Fatal zo blijkt. De geur die ik – toen al – zag als een slechte dupe/fake van in hetzelfde jaar verschenen Opium (ik neem aan later). Fatal was volgens mij een slimme en bliksemsnelle reactie op het immense succes van Yves Saint Laurents schandaalparfum. Ik herinner me een ongepolijste kruidige en harde geur die eerder deed denken aan het een jaar later gelanceerde Magie van Lancôme.
Heel veel meiden op de dansvloer in de lokale disco (Zodiac Enschede) roken ernaar. Dat het een nepper was, merkte je aan de Aziatische, meestal in een roes verkerende vaste bezoeker van dezelfde disco: het leek wel of hij zich overgoot met Opium-parfumconcentraat voor hij in ‘the best disco in Town’ ging dansen op Le freak c’est chic! Now freak! And freak!
GEURENGOEROE 