Lang geleden dat ik zó enthousiast was over een geur, terwijl die niet tot mijn favoriete familie hoort: de gourmand. Delizia Oscura van Calaj. Gelanceerd in 2023. Het was een van de geuren die www.parfumaria.com voor me had klaargezet tijdens een parfumborrel waarop ik een vriend had getrakteerd. Over het merk had Maria me al de oren van het hoofd gepraat. Dit was nou eens een iemand die schijt aan alles had, niet nadacht over trends, modes en consumentengevlei. Zijn eigen smaak, zijn leidraad. Kom daar nog maar eens om!
Zo hoor ik het graag, ware het niet dat zoiets al behoorlijk marketing klinkt. Nu weet ik weer wat me toch tegenhield toen ik voor het eerst van Calaj hoorde: de namen – inmiddels meer dan twintig – van sommige van zijn geuren: Carmen, Gym Rat, Panther Fangs. Zwevend tussen cliché en camp. Kennen we nu wel. Voor ik het vergeet: Flavius Calaj komt uit Roemenië en gezien de naam van een van zijn geuren al Transilvsania heet, zal het me niet verbazen dat Dracula binnenkort aan de beurt komt, gevolgd door Garlic Fangs (kan interessante geuren opleveren wanneer je je als neus erin verdiept).
Teleurstelling bij nader onderzoek: ik dacht – achternaam in het Roemeens betekent volgens GoogleTranslate verstikking – dat Calaj ook de neus was. Maar nee hoor, weer iemand – ook wel creatieve kracht genoemd – die backers van zijn parfumdroom weet te overtuigen en die neuzen nodig heeft om die te realiseren.
Zijn filosofie in een notendop: het omarmen van de schoonheid van de menselijke ziel, kunst en creativiteit, aan hen die de moed hebben om te creëren en iets moois te brengen in deze grijze wereld. Inderdaad gaapgaap.
Flavius Calaj
Neemt niet weg dat Delizia Oscura een verpletterende indruk maakt. Wel een nadeel: door het overheersen van koffie en chocolade, ontgaan je de andere versierders – eigen aan gourmandgeuren. Want de gebrande koffie lijkt versgemalen, de chocolade is in feite een poederregen van stoffige cacao waarin de bloemen – ylang-ylang, viooltje en lelietje-van-dalen die de geur lucht geven – lijken te verdrinken.
Ga je naar zijn site, dan neemt de teleurstelling toe. Alle ‘weetjes’ van de klassieke parfumerie passeren de revue. Zoals: ambachtelijk, limited editions, samenwerking met wereldberoemde parfumeurs, op de meest artistieke wijze gepersonaliseerd, handgemaakt, lokaal, de beste ingrediënten. Inderdaad gaapgaap.
Dat dan weer wel: de andere gourmandnoten – hazelnoot, ‘melk’, karamel, vanille – versterken het patisserie-gevoel. Maar zonder ‘Margriet-tuttig’ en ‘Libelle-lekker’ te worden. Ik ben wel heel benieuwd naar de musk die hier aangenaam opdringerig is. Kan ik dit geval alleen maar een hele ‘vieze’ zijn. Want, raar maar waar: ik kreeg af en toe een poppers-gevoel door de scherpe, bijna elektriserende, ‘rioolachtige’ en ‘achterbuurt’ ondertoon.
Een soort samenballen van donkere diep-animale musksoorten. Fascinerend. Verwarrend. Ik weet alleen niet of de geur is samengesteld door Miguel Matos, door Sophie Behaghel of door Camile Chemardin – de favorieten van Flavius Calaj. Geeft niet, al was het alleen maar om het feit dat de diep-donkere basis van Delizia Oscura 24 uur na sprayen op mijn linkermouw nog aangenaam aanwezig was.
In tijden van alternatieve feiten, samenzweringstheorieën en ‘historisch kersen plukken’, weet ik vaak niet meer of een verhaal nu echt of nep is. Zo dook ik een tijdje geleden online de boeken in om meer te weten over de relatie tussen parfum en antieke beelden – had ooit gelezen dat in de oudheid sculpturen werden besprenkeld met welriekende waters. Zou het waar zijn?
Toch soort van logisch: als er een link bestaat tussen religieuze verering (om goden aan te roepen, tevreden te houden) met behulp van brandend wierook, mirre en welriekende kruiden en houtsoorten dat in golvende slierten richting hemel stijgt – het woord parfum stamt tenslotte af van pro fumo en betekent ‘door rook’ -, kan ik me eveneens voorstellen dat beelden als teken van devotie werden ingesmeerd met parfumoliën – met nóg grotere kans op beantwoording van gebeden.
Stuit ik onlangs op het volgende: een studie uit 2025 (Oxford Journal of Archaeology) werpt licht op deze praktijk. Het blijkt uit geschriften van onder anderen Cicero (106 – 43 v Chr) en Plinius de Oudere (23-79 n Chr). De laatste vermeld in zijn Naturalis historia het parfumeren van beelden van goden en heersers. En de Griekse geleerde Callimachus (c.310 – c. 240 v Chr) merkt bijvoorbeeld op dat een standbeeld van de Egyptische koningin Berenice II (267 – c 266 – 221 v Chr) ‘nog nat was van het parfum’. Ze werd samen met haar echtgenoot als staatsgodin vereerd en als godin op zich aanbeden. Leuk detail betreffende devotie: ze offerde haar eigen haar.
Geur had een diepe betekenis in het leven van de oude Grieken en Romeinen, het is dan niet verwonderlijk dat het ook in de kunst werd geïntegreerd.
We zoeken verder in de Oxfordstudie: beeldhouwers uit de oudheid gebruikten diverse oliën, wassen, bloemen en kruiden om hun werk een olfactorische dimensie te geven, waarbij met name rozenparfum populair was. De werkwijze, die de oude Grieken kosmesis noemden, was als volgt: godenbeelden werden overdadig gedecoreerd met sieraden en textiel, en parfumeren was vaak onderdeel van dit ritueel.
Zo gebruikten gelovigen in de tempels op het Griekse eiland Delos een parfum genaamd myron rhodion, gemaakt van olie, bies en roos. Onder de bijna 3000 stenen inscripties die op dit eiland zijn gevonden, bevinden zich ingrediënten – spons, olie, sodacarbonaat, linnen, was en rozenparfum – voor rituele reiniging van de beelden van Hera en Artemis.
Ruiken en glanzen
De geuren op beelden kwamen ook van bloemenguirlandes (iets wat bij de Hindoes nu nog steeds gebruikelijk is). Hoewel de archeologische bewijzen voor dergelijke versieringen schaars zijn, zijn er in graven en op begraafplaatsen wel replica’s in lood, terracotta en goud gevonden. Een voorbeeld hiervan is het Romeinse festival Floralia, dat vanaf 173 v Chr. jaarlijks werd gehouden ter ere van Flora, de godin van de bloemen en de lente. Bloemen werden neergelegd bij het heiligdom van de godin als offer.
Daarnaast ‘ontstonden’ er geuren door normaal onderhoud: door conservering van beelden die werden ingewreven met was en olie, soms met toevoegingen zoals nardus (muskuswortel) die de beelden tegelijkertijd een ‘goddelijke’ schijn gaven.
Griekse en Romeinse beelden zijn duizenden jaren na hun ontstaan nog steeds ontzagwekkend. Veel exemplaren hebben de tand des tijds ondanks hun ‘gebreken’ doorstaan: zoals het ontbreken van lichaamsdelen en het verdwijnen van kleuren (het besef dat beelden én gebouwen oorspronkelijk polychroom waren, ontstond in de late 18de en 19de eeuw). Vóór die tijd werd aangenomen dat ze waren gemaakt van smetteloos marmer of steen.
Katholiek opgevoed, herinner ik me geen met geuren besprenkelde Mariabeelden, wél overdadig aangekleed en opgesmukt met ladingen sieraden.
Ik heb wel een keer een spirituele, olfactorische ervaring gehad (waarnaar ik niet op zoek was) met oude beelden. Ik moest van een bevriend kunsthandelaar eens een partij Afrikaanse houten ‘voorouderbeelden’ van zijn winkelgalery naar een opslagplaats vervoeren ergens in het Amsterdams havengebied. Het was drukkend warm, ik opende deur van de opslagruimte. Er kwam een golf van geuren over me heen. Allerlei nuances van hout, van droog naar zonnig, van kruidig naar zwoel. Overrompelend, bijna letterlijk adembenemend. Oudh in overdrive. Alsof je een tempel betrad. In één keer kon ik me het aanspreken van de goden tijdens een religieuze processie voorstellen te meer ik het idee had dat ik in een soort trance – een mengeling van verwondering en vervoering – terecht was gekomen die enige tijd aanhield.
Hoewel volgens recente cijfers de belangstelling voor religie groeiende is onder jongeren (met dank aan/met behulp van TikTok), is voor de meeste ouders religie toch verworden tot louter decoratie. Ik kan geen Boeddhabeeld meer zien. En voor de tot slaaf gemaakte consument die geur en ‘ik geloof niet, maar denk wel dat er iets meer is’, spiritueel en welriekend wil ervaren, wil ondergaan en wil beleven, levert de vermaakindustrie inmiddels geurkaarsen in de vorm van antieke bustes en beelden.
Tis maar net waar je je druk om maakt: moet mijn beste vriendin stoppen met hetzelfde parfum te dragen als ik? Het is deze week onderwerp in de rubriek You be the Judge van The Guardian (waar ik me vorige week op abonneerde; wordt direct getrakteerd op een geurgerelateerd artikel). Ik heb de hele tekst door GoogleTranslate gedaan. De cursieve woorden tussen haakjes zijn mijn overwegingen. De reacties van de ‘jury’ spreken voor zichzelf.
Marta wil een unieke geur, maar Elsa vindt dat het kopen van dezelfde geur gewoon een manier is om er ook van te genieten. Ruikt u onraad?
De aanklager: Marta
Mijn individualiteit (belooft niet veel goeds) is erg belangrijk (erg: pas op voor overdrijving als je iets aan de kaak wil stellen) voor me en ik wil mijn stijl en mijn geur uniek houden (twee clichés op rij bedacht door de beautyindustrie). Ik ben altijd al vrij (pas op voor overdrijving) gesteld geweest op mijn uiterlijk (ijdelheid kan een deugd zijn). Ik vind het niet leuk als mensen vragen waar ik iets gekocht heb, omdat ik graag uniek ben (geloof ik niet: je wilt toch óók geprezen worden om je eigenzinnigheid. ‘Wat een lekker parfum ruik ik!’ ‘Bemoei je met je eigen zaken, ja!’).
Mijn vrienden vinden het grappig (hoe interpreteer je grappig in dit geval; bewonderend of smalend?), maar ik vind het belangrijk om je eigen, onderscheidende stijl te hebben (hoe vaker geuit, hoe minder overtuigend). Dit was tot voor kort geen punt van discussie (groot woord voor een klein iets), totdat ik een lekker (discussie!) parfum kocht. Elsa gaf me een compliment en vroeg wat het was, en zei toen dat ze het ook ging kopen omdat ze het zo lekker vond. (Ik zeg meid, wees slim en geef Elsa de naam van een ander parfum: ‘Oh, op jouw ruikt die echt heel anders, grappig hè, zal wel met je huidgraad te maken hebben, blablabla, of zoiets.’)
Ik uitte (tutte als eerste persoon enkelvoud) mijn irritatie daarover, wat volgens mij terecht is (in dit geval onbelangrijk), ook al was Elsa erdoor in de war (dat krijg je dan met uitzonderlijkheid). Mijn redenering is simpel: als ik een unieke geur heb (realitycheck: geen enkele geur is uniek, of je moet er een op maat laten maken) die persoonlijk (dat woord kan ik bijna niet meer horen in verband met ‘kleine keuzes’) voor mij is, wil ik niet dat mijn beste vriendin hetzelfde ruikt. We kunnen niet allemaal hetzelfde parfum dragen; dat is raar (says who? En by the way je hebt trends en hypes in geuren, ook in heel moeilijk verkrijgbare; ga even Tiktokken, dan krimpt je zelfuitverkoren uniciteit vanzelf weer tot dagelijke proporties).
Een persoonlijke geur is iets heel intiems (ja, nu weten we het wel!). Het is niet zoals een trui of zelfs een lippenstiftkleur (kun je ook als intiem ervaren), die je op- en afdoet. Als iemand me knuffelt en zegt: ‘Ik vind je geur lekker’, dan betekent dat iets en is het persoonlijk (hoeft niet perse, kan ook een soort gemakzuchtig fatsoen zijn). Dat Elsa precies hetzelfde parfum wil kopen, voelt als een aantasting van mijn identiteit (hellup, ook weer zo’n te pas en te onpas gebruikt – en aangepraat – begrip), en het voelt ook een beetje lui. Waarom kan ze niet gewoon haar eigen geur vinden? (De meeste consumenten zijn lui. Het blijkt dat heel veel mensen de geur kopen die ze bij de hun behandelende kapper ruiken)
HET FEIT DAT ZE NIET BEGREEP WAAROM IK BOOS WAS, GAF ME HET GEVOEL DAT IK NIET SERIEUS WERD GENOMEN (PFFF, JE KUNT JEZELF OOK TE SERIEUS NEMEN).
Het parfum dat ik heb, is niet van een bekend merk, maar van een kleine Franse website (‘Ah, madame is chic! Marche, marche, marche mademoiselle’). Ik denk dat ik het voor mezelf wil houden omdat ik zelf onderzoek (!) heb gedaan naar iets wat ik echt lekker vind en ik vind dat zij dat ook zou moeten doen (hou je je favoriete kookrecepten ook voor jezelf? Als iemand daarnaar durft te vragen, komt je ‘anders zijn’ daardoor in de gevarenhoek?). Ik vind het niet onredelijk om sommige dingen voor mezelf te willen houden. (Dan zeg je toch met een knipoog: ‘Zoek het lekker zelf uit!)
Ik kopieer Elsa’s kleding of haar kapsel niet – sterker nog, ik vermijd dat actief (wat moet ik me daarbij voorstellen) omdat ik haar individualiteit respecteer (nog een keer: grote woorden voor kleine handelingen). Het feit dat ze niet kon begrijpen waarom ik overstuur (toe maar!) was, gaf me het gevoel dat ik niet serieus werd genomen (ach gossie). Ze noemde me op een grappige manier ‘oppervlakkig’ (beetje uit de context deze opmerking), maar ik vond het niet grappig (ja, nu weten we het wel!). Mijn vriend, Ben, koos ook haar kant, wat me nog meer irriteerde. (Oh, dear you, ik zie een ophanden scheiding, en ik wil niet speculeren, maar…).
Ze hebben dit snel afgeschilderd (ik zou het anders omschrijven) als onzekerheid van mijn kant, maar ik vind dat niet terecht (kommer en kwel nu weten we het wel). De behoefte (dingen die je vanzelfsprekend doet, zijn niet behoeftes) om me te onderscheiden betekent gewoon dat ik de kleine dingen waardeer die ons maken wie we zijn (ik begin me af te vragen of deze brief niet door AI is geschreven; wat een opeenvolging van platitudes). Algoritmes sturen ons online naar dezelfde dingen, waardoor we allemaal minder uniek worden, dus het is steeds belangrijker om onze individualiteit te behouden (zonder het in de gaten hebben, wordt ze zelf ook gestuurd door algoritmes. Doet me denken aan mensen die zeggen dat als ze op vakantie geen toeristen zijn en niet – willen – weten dat ze gewoon ook onderdeel zijn van dezelfde mondiale, commerciële industrie).
IK PROBEER HAAR HELE IDENTITEIT (HEB JE HET WOORD WEER) NIET TE KOPIËREN (GOED ZO!). VRIENDEN MET DEZELFDE SMAAK DELEN GEWOON DE VREUGDE (EEN MOOI, STREVENSWAARDIG UITGANGSPUNT).
Het verweer: Elsa
Ik vind het grappig dat Marta denkt dat zij en ik niet hetzelfde parfum mogen hebben. Parfum is geen privébezit – het is een product dat in winkels aan het grote publiek wordt verkocht (niet relevant ter verdediging). Het idee dat zodra Marta een parfum draagt, het verboden terrein wordt voor de rest van haar sociale kring (de cleaning lady, als ze die heeft, mag die wel?) voelt absurd.
Door de jaren heen is Marta nogal defensief (!) geweest als het gaat om mensen die haar stijl kopiëren (hoe zou dat in zijn werk gegaan?). Toen ik een topje kocht (als je echt een ‘identiteit’ hebt, keur je topjes geen blik waardig… zo ordi) dat zij ook heeft, zonder het haar eerst te vertellen, werd ze boos (je kunt een vriendschap ook beeindigen). Ze vindt het niet leuk als mensen vragen waar haar spullen vandaan komen (waar zijn de verkennende small talks als je voor het eerst op bezoek komt; don’t mention her interior, and don’t you dare to mention: ‘Do I detect a roomspray?’), omdat ze haar eigen spullen wil beschermen (koopt ze alleen maar museumwaardige spullen die per direct verzekerd moeten worden?). Ik vind het grappig, maar een paar keer hebben onze gemeenschappelijke vrienden zich beledigd (how very dare you!) gevoeld toen ze probeerde dingen voor hen verborgen te houden (dit geloof ik niet, hoe is dat in zijn werk geggaan – kan dit verfilmd worden? Trouwens, als je gemeenschappelijke vriendengroep groot genoeg is, kun je de vriendschap met die geurzeur opzeggen).
WE ZIJN BESTE VRIENDINNEN, DUS IS HET ECHT ZO ERG OM EEN PARFUM TE DELEN (NOPE)?
Ik vind het ook een beetje kinderachtig (beetje? Heel erg!). Als iemand je hele identiteit kopieert (niet doorschieten, het is geen science fiction, doet me denken aan Gary Numans nummer Replicas) dan is het terecht om geïrriteerd te raken. Maar als het alleen om een parfum of een kledingstuk gaat, wat is dan het probleem (I couldn’t agree more)?
Toen ik naar het parfum vroeg, werd Marta afstandelijk en koel (drama!). Uiteindelijk vertelde ze me het merk (kan dit eveneens verfilmd worden?), maar ik had het gevoel dat ik per ongeluk (dat lijkt me nu niet) een grens had overschreden. Toen ik aandrong (wordt een hele spannende film), zei ze dat ze niet wilde dat ik het kocht. Ik moest lachen, maar later besefte ik dat ze het meende. Haar reactie gaf me het gevoel alsof ik iets van haar had gestolen, terwijl ik haar alleen maar bewonderd had (drama, drama).
Bovendien ruikt parfum bij iedereen anders (told you!). Lichaamschemie, zeep en wasmiddel beïnvloeden allemaal hoe een geur zich verspreidt, dus het idee dat we hetzelfde zouden ruiken klopt gewoon niet. En zelfs als dat wel zo was, wat dan nog? We zijn beste vriendinnen, dus is het echt zo erg om een geur te delen (helemaal niet)?
Vrienden beïnvloeden elkaar constant, en ik heb wel eens dingen gekocht die Marta me aanraadde en ze leek er nooit aanstoot aan te nemen – maar misschien komt dat omdat ze het zelf niet zo lekker vond en het daarom niet erg vond om te delen (hoe meer ik lees, hoe onaardiger Marta wordt).
Het feit dat we dezelfde parfum lekker vinden, betekent niet dat ik haar wil zijn. Het betekent dat we een vergelijkbare smaak (laat Marta het niet horen!) hebben, wat na veertien jaar hechte vriendschap waarschijnlijk heel normaal is. Parfum is bedoeld om van te genieten, niet om te bewaken (wie bewaart zijn parfums in een safe?). Ik denk dat het delen van plezier veel belangrijker is (absoluut!) dan het bewaken van uniciteit omwille van de uniciteit (nog één keer: te grote woorden voor een te klein probleem) zelf.
Moet Elsa tot bezinning komen en haar eigen parfum zoeken?
De jury van Guardian-lezers aan het woord.
Emily, 35
Marta is niet de eigenaar van het parfum, en haar identiteit reduceren tot een geur is absurd. De meeste mensen zullen het niet eens merken – niemand denkt zoveel aan ons als wij denken dat ze aan ons denken!
Laura, 62
Geuren behoren tot de meest subtiele zintuiglijke elementen, natuurlijk of niet. Ik begrijp Marta wel – ze besteedt veel aandacht aan haar imago en investeert er veel tijd en moeite in. Maar ze heeft Elsa wel verteld waar de geur vandaan kwam. Nu kan ze troost vinden in het feit dat ze een ‘influencer’ is.
Josh, 42
Sorry Marta, tenzij je dat parfum zelf hebt geëxtraheerd of gemengd, is je claim erop nogal zwak. Het hipsteridee van ‘authenticiteit’ – het kopen van obscure en nicheproducten ‘voordat ze cool waren’ – is net zo consumentistisch als elke algoritmische trend.
Victoria, 25
Het lijkt me dat Marta haar individualiteit koestert en haar individuele consumentenkeuzes als een integraal onderdeel van haar identiteit beschouwt. Dit is altijd een wankele combinatie, want als je je identiteit koopt, kan iemand anders die ook kopen. Identiteit zou moeten voortkomen uit wat je doet, niet uit wat je koopt. Misschien moet Marta een hobby zoeken?
Ani, 71
Zodra een product op de markt is, is het beschikbaar voor iedereen. Suggereren dat het onderdeel is van de identiteit van een individuele koper is een illusie. Als Marta uniek wil zijn, zal ze moeten betalen voor een parfum op maat en ervoor zorgen dat het recept haar eigendom wordt.
De lezers kunnen zelf ook oordelen. Hoe?
Vertel ons in onze online poll: moet Elsa haar parfum veranderen?
Ik vroeg een fifty something-verkoopster (wenst anoniem te blijven) in een Ici Paris XL-winkel (‘liever niet’) wat voor een geur zij mij zou adviseren. Ze nam me serieus op van top tot teen. Ik zag er redelijk fatsoenlijk uit met mijn visgraatbroek, net gepoetste laarzen, indigoblauw Raw Denim-jacket, vintage kasjmiersjaal plus bontmuts gemaakt van wasbeer (ooit in Canada cadeau gekregen). Het moest volgens haar iets geprononceerds zijn, duidelijk en ‘anders’. Gaat de goede kant op, dacht ik. ‘Wat dacht u van een leergeur?’ Potjandorie! Compliment. Ze zat direct aan mijn favoriete parfumtak. Mensenkennis? Ik complimenteerde haar.
Het werd dus Ombré Leather. Uit 2018 alweer. Ik nam de planken gevuld met Tom Ford in me op, en dacht: ‘Hij kan alleen al met zijn geuren een parfumerie openen: alle takken van de parfumboom goed vertegenwoordigd’. Doet hij natuurlijk niet en kan hij nu ook niet meer gezien hij in 2022 zijn hele zakelijke hebben en houden heeft verkocht aan The Estée Lauder Companies (die al zijn parfums in licentie produceerde) voor bij drie miljard dollar. Chapeau! Respect!
Ik had natuurlijk al van de geur gehoord met name omdat ik de verantwoordelijke neus een tijdje volgde op Instagram omdat ze mij ook een tijdje volgde: Sonia Constant. Ze presenteert zich online als een mengeling van te succesvolle actrice en dito topmodel die de regie over haar perfume personality strak in handen houdt (die op een gegeven moment gaat vervelen vanwege het inwisselbare, dus afgehaakt).
Anyway, de geur werd onderscheiden met – for what it’s worth – Best Unisex Fragrance MarieClaire Frankrijk. Ik liet me rijkelijk twee keer onderspuiten (wat de verkoopster verbaasde) en zei dat ik de geur op me zou laten inwerken. Als ik weer in keer in buurt was, zou ik het haar vertellen.
Nou, hier komt-ie. De opening: de leer knalt direct door een licht elektriserend frisgroen heen. Duidelijk kardemom, dat is niet moeilijk. Leer zoals ik het lekker vind: ruig, ruw. Maar dan neemt de geur vervolgens met mijn neus een loopje. Ik ruik bloemige, fruitzoetige tonen die geleidelijk scherper worden voor mijn gevoel – kan toch niet alleen sambacjasmijn zijn?
Dit wil ik niet: het leer speelt vals spel en transformeert me (iets te) snel naar een suède-achtig gevoel. Braaf, gepolijst, saai. Moet dat nou Tom Ford? Het wordt me allemaal te zoet. Ombré Leather gaat flitsend van niche-exclusief richting ketenparfumerie.
Dan toch iets grappigs, onverwachts: een mix zwevend tussen zeep (van Nonchalance) en klassieke haarlak. Jaren zeventig massmarket chic. Ik moet denken aan aldehyden. Maar is dit nu positief omdat ik dit associeer met mijn moeder voor ze naar de koorrepetitie ging toen ik klein was? Het was toch een leergeur?
Het suède is inmiddels ook verdwenen in de nasleep. Ik meen een melange van witte musk en ambroxan waar te nemen. Maar volgens de ingrediëntenlijst moet dat amber, mos en patchoeli zijn. Geloof er niets van. Of de amber is ambroxan en de patchoeli is wit en mos staat er louter ‘om de chic’.
Na een uur is er weinig meer over. Teleurstellend, maar ik vermoed ook een ‘verborgen agenda’. Dat wil zeggen; steeds meer eigentijdse geuren maken in de opening een ‘verpletterende’ indruk (‘wow!’, ‘echt anders!’, ‘jeetje!’, ‘ech nie normaal!’). In dit geval leer om vervolgens snel over te gaan in een veilig en vertrouwd aanvoelende comfortzone op basis van allerlei amber- en witte musk-variaties – we zijn weer thuis.
En daar is precies waar de parfumindustrie de massaconsument wil hebben. Doorsneechic. En daarom zullen heel veel mensen de geur lekker vinden. Trouwens, voor hetzelfde geld had de compositie óók in een flacon van Narciso Rodriguez gestopt kunnen worden, gezien Sonia Constant verantwoordelijk voor veel van zijn geuren verantwoordelijk is. Misschien heeft ze zich vergist.
Over het parfumextract dat in 2024 verscheen zei Tom Ford: ‘De meeste van mijn geuren weerspiegelen expliciet aspecten van mijn leven. Bij Ombré Leather is elke noot verbonden met het Amerikaanse westen van mijn jeugd. Het bouwt voort op de wilde, ongeremde sensualiteit van de originele geur… het is een versterkte expressie’ – leest als AI dat nog in de stijgers staat.
Ligt het aan mij? De campagnefoto (de lippen van haar zijn wel erg full blown; hij is more natural) en het fragrance-filmpje vind ik erg van dik hout zaagt men planken. De parfumwereld zit nog steeds vast in de Calvin Klein-parfumesthetiek.
Geur en herinnering: een mooi, serieus te nemen gegeven. Maar sinds parfum een vast, vanzelfsprekend onderdeel is geworden in de ‘belevingswereld’ van Jan en Jannie Modaal – 1980 zie ik als het startpunt van het ‘democratiseringsproces’ van parfum – wordt het te pas en onpas commercieel gebruikt, verkracht.
Geur en herinnering is verworden tot een cliché, een misleiding. Meestal bedacht, ofwel ‘opgelegd’ door de persoonlijke herinneringen van marketingteams. En die vliegen wat dat betreft nogal eens uit de bocht.
Excellent voorbeeld: het inmiddels van de markt verdwenen Love Story van Chloé. Oorspronkelijk ooit bedacht door wellicht een oprechte anonieme romanticus: hij had een ‘liefdesslot’ als herinnering aan een verliefdheid vastgesleuteld op de Pont des Arts in Parijs. Deze ‘privéboodschap’ werd door social media snel opgepikt.
Resulterend in, dat all over the world bruggen bijna bezweken onder het gewicht van liefdesslotjes. ‘Zó leuk, zó hartverwarmend, zó inspirerend, dit ga ik voorstellen als inspiratiebron voor de nieuwe Chloé-geur’ – sprak de creative consultant. En als het hele concept in kannen en kruiken is meldt het persbericht trots: Love Story is geïnspireerd op de Parijse romantiek en de liefdesslotjes op de Pont des Arts; zowel campagne als flesontwerp verwijzen hiernaar. Nepherinnering, nepemotie, nep alles. Geruststellend: Love Story is geflopt.
En dit brengt me tot Oxygène. Daar heb ik fijne herinneringen aan. Puur de naam, niet de geur. Want zo heet ook het debuut van Jean Michel Jarre. Uit 1976. Als tiener was ik heftig onder de indruk – al die voor mij nieuwe klanken en sferen. Grijsgedraaid. En dan die hoes, een in staat van ontbinding zijnde aardkloot met daarachter een doodshoofd verschijnend. De boodschap is duidelijk, althans die ik erin zag: als we geen zuivere lucht kunnen inademen, en de aarde wordt verkloot door venijnige dampen in atmosfeer, dan kunnen we het wel shaken.
Une fois Oxygène
En toen verscheen de geur Oxygène op de drempel van het nieuwe millennium. 2001. Naam goed getroffen. Simpel maar met voldoende symboliek: een hoopgevend begin voor de komende 1000 jaar. Maar omdat Lanvin als couturehuis in Nederland – toen! – bijna tot niemand iets zei werd het niet gelanceerd. In een van de grote warenhuizen in Parijs heb ik er wel een paar keer aan geroken.
Was er niet kapot van. Gewoon aangenaam aromatisch fris met groene ondertonen, niet veel verschillend van de tientallen toen populaire aquatische mannengeuren. Amerikanen zouden de geur omschrijven non-offensive office wear. Vind ik nooit een aanbeveling: give me any colleague who uses a very offensive perfume.
Ik had het kunnen weten: de parfumeur is Alberto Morillas, want ik rook in eerste instantie iets in Oxygène dat me deed denken aan Lanvins L’Homme (1997). Ook van zijn hand. Ketenparfumerie verpakt in een chic-clean aura. Internationaal is de geur ook niet aangeslagen – zou het ‘daar’ ook aan de beperkte naamsbekendheid hebben gelegen?
Als je de moeite neemt door te ruiken, dan ruik je meer dan doorsnee: een doorgronde groene, houtachtige sfeer (cipres, koriander, cederhout) vermengd met ijle (mirte, sparhars, jeneverbes) ondertonen. Eigenlijk is het een ‘omgedraaide’ geur: op een basis van witte musk groeien alle bovengenoemde ingrediënten. Niet slecht voor 2001.
En wat geur en herinnering betreft: bij oxygène denk ik nu zowel aan Jarre als aan Lanvin. In ieder geval, doe me een lol: koop de geur. Voor de geef nu. Doet het zeker goed als cadeau voor een familielid, vriend of collega met weinig verstand en/of interesse in geuren maar die toch wel ‘vaderdagvriendelijk’ wil ruiken, en het leuk vindt om op dit gebied gecomplimenteerd te worden. Let wel: op dit moment worden er in de ketenparfumerie soortgelijke geuren aangeboden, alleen zijn die nog niet geflopt.
Een freelance collega-vriend (specialiteit beauty voor mannen) ‘klaagde’ eens bij mij over zijn beperkte onderwerpkeuze: ondanks het overstelpende geuraanbod kwam het er vaak op neer dat hij alleen maar beproefde recepten mocht opsommen in zijn ‘stukjes’.
Dat betekende dus heel vaak voor mannen: houtgeuren, dus vetiver. Vond ik ook jammer, want naast de hoeveelheid shit – al van het verschijnsel shitification gehoord? – verschijnt er nog steeds veel moois, veel heftigs en veel ‘verschrikkelijks’ (in de goede zin van het woord).
Maar toch moet ik ‘bekennen’: ik kom na omzwervingen regelmatig terug bij vetiver. Nu gebeurt er op dat gebied nu niet veel spannends. Dacht ik. Tot ik weer eens bij www.parfumaria.com kwam (had een vriend getrakteerd op een afspraak). Zoals gewoonlijk bij haar: eerst overvallen door een depressief gemoed door het ‘intimiderende’ aanbod, werd ik allengs enthousiast. Mijn voornemen om ‘lekker veilig’ Bandit te kopen, toch een van mijn all time favorites, lonkte naar mij na een paar door Maria voorgestelde geuren (kom ik op terug) Parfum d’Empire. Ze had me dus niet verteld dat de neus achter dit merk Marc-Antoine Corticchiato zich al in 2022 over deze edele wortel had gebogen.
Ik doe de dop van de fles, spray Vétiver Bourbon op mijn linkerpols en… godverdomme, wat een geweldige opening: aarde, ruw, vochtig mos, donker, rokerig, puur, natuur en ‘ongemanierd’. Vetiver in al zijn diverse aardse kracht. Ik sluit me bij de maker aan: ‘Vetiver hier omarmt zijn inherente robuustheid. En sterker nog: zijn mannelijkheid. Hoewel al decennialang een vaste waarde in herengeuren, betreft het meestal een beleefde, verfijnde en ingetogen vorm. Vétiver Bourbon bevrijdt de vetiver van zijn al te beschaafde manieren om zijn oorspronkelijke elegantie te herstellen. Een ingrediënt dat in zijn ruwe staat een geur op zich is, uniek en contrastrijk’.
Klopt als een bus. Want wordt bij veel vetivergeuren de frisse kant ervan benadrukt door het te begeleiden met veel frisse noten, Corticchiato lijkt het met aarde en al uit de grond te hebben getrokken. Niks geen beschaafd getut. Eerst even de muskachtige noot van engelwortel (hier kruidig licht honingachtig), die wordt gesmoord door Bourbon en Haïtiaans vetiver die samen een aards, donkergroen spoor trekken.
Prachtig versterkt door de iris die als het ware de ‘aards-vochtige’ ondertoon versterkt: stoer en elegant tegelijkertijd. Ook goed waarneembaar: kruidnagel. Geeft een zwoel-droge toets. Strak en beheerst. Ambrette (hier dierlijk, zoet, leer- en likeur-achtig) maakt de geur wat losser en sensueler, maar stelt zich niet aan, door de milde dosering. Hier wil ik wel een bodysplash op water-oliebasis (had ik ooit van Guerlains Vetiver) van. Of twee. Of drie.
Ik vond een tijd lang dat geuren alleen gemaakt mogen, moeten worden door nog in leven zijnde couturiers, ontwerpers of wat voor een beroepsgroep dan ook (de echte parfumhuizen niet meegerekend). Uitzonderingen daargelaten: dode couturiers, dode ontwerpers of wat voor een beroepsgroep dan ook die klassiekers op hun naam hebben staan en waar nog steeds vraag naar is.
Ach, wat was ik toch een coeur simple, ofwel een eenvoudige ziel. Deze jeugdige, ongefundeerde gedachte kwam naar boven borrelen bij het bericht dat Jil Sander met nieuwe geuren op de markt is gekomen. Ik dacht dat zij inmiddels parfumtechnisch ‘klinisch dood’ was verklaard. Wil zeggen: Jil Sander leeft nog, is met pensioen en heeft haar boel verkocht (aan de Prada-groep volgens mij).
Haar laatste licentiehouder wat geuren betreft was Coty (waarin Lancaster, haar eerste parfumproducent was opgegaan). En die heeft het merk nog even flink uitgemolken. Gemakzuchtigheid gepresenteerd als serieus minimalisme – het kenmerk van de ontwerpster. Moet gezegd: met af en toe eenvoud-esthetische flacons als resultaat, maar voornamelijk gevuld met oninteressante fast forward fragrances.
En nu, voor mij, onverwacht een sextet. Natuurlijk helemaal in lijn met de huidige parfumcodes: fluïde, botanisch, het gebruik van het woord Series, upcycle en – terug van weg geweest – ‘ouderwetse’ aldehyden (denk Chanel N° 5). Wat doen de zes stuk voor stuk? Ik lees: ‘geurnoten van aldehyden snijden dwars door natuurlijke ingrediënten waardoor elke geur unieke vormen en volumes krijgt’ – de laatste vijf woorden zijn natuurlijk marketingblabla. Geldt ook voor: ‘Lichtflitsen schieten door de geuren heen, versterken de belangrijkste noten en de harmonieën van de hoofdingrediënten, waardoor elk natuurlijke grondstof de juiste exposure en nieuwe expressiemogelijkheden krijgt’.
Nu wordt het helemaal erg: ‘Echo’s van persoonlijke herinneringen, van plaatsen en voorwerpen die dierbaar zijn. Het alledaagse verheven tot een esthetische ervaring’. Waar kennen we dit van? Is de creative consultant van Replicas (Maison Margiela) gejobhopt naar Jil Sander? En van wie zijn deze herinneringen aan Leaf, Miel, Black Tea, Earth, Coffea en Smoke? Van Jil Sander, de creative consultant, zijn of haar buurvrouw, zijn of haar werkster of van een doelgroepsmaakpanel?
Ben ik alleen die het ziet? De ‘omdoos’ van de te simpel voor woorden flacons lijkt op een tepel- en/of speen (tenminste al glijdend over de foto’s op Sanders site). De composities zijn interessant, alleen weet ik niet wat ik me bij upcycled kaneel, iris, limoen en roos moet voorstellen. Klinkt in ieder geval erg ‘bij de tijd’. Ik heb ze niet geroken, maar moet qua eenvoud en puurheid denken aan de inmiddels van de markt gehaalde Parco Palladiano-reeks van Bottega Veneta – daar zaten echt, schrijf het niet vaak, juweeltjes tussen – vooral de geur gebaseerd op eikenboomschors: een bodemschat!
En dan de prijs. Ook erg ‘bij de tijd’. Er wordt nu veel geklaagd dat de prijzen van luxemerken nog steeds een stijgende lijn vertonen, en dat geuren voornamelijk worden aangeboden in 100ml. Jil gaat hierin mee: € 230,00. Er bestaat kans op een vervolg, want het sextet wordt gepresenteerd onder de naam Olfactory Series 1.
Nog steeds een vreemd verhaal: Opium van Yves Saint Laurent uit 1977 zou in 2009 van samenstelling zijn veranderd doordat van een aantal ingrediënten het gebruik werd beperkt of verboden vanwege vergrote kans op gezondheidsklachten – denk huidirritaties. Geldt niet alleen voor Opium – in de loop der jaren heeft de Europese Unie veel natuurlijke ingrediënten verplicht laten vervangen door hypoallergene synthetische geurstoffen.
Elk groot parfummerk heeft er mee te maken. De meesten vermelden dit niet (een vriendin van me huilde bijna toen bleek dat Coco (1984) was verkracht, zoals zij het omschreef). Guerlain had zelfs een tijd lang een parfumeur speciaal aangesteld die klassiekers moest aanpassen vanwege het verbod op teveel eikenmos.
Grappig in dit geval: ik hoorde ooit bij Parfumerie Vendôme in Welvegem (België) – met een directe lijn naar Guerlain Parijs – dat als je echt de originele formule van Mitsouko (1919) wou hebben, en bent bereid was ervoor te betalen, dat dan iets te regelen viel. The power of money, the power of addiction, the power of recognition of quality, the power of snobbery – love it!
Tegelijkertijd ging er de mare dat de aanpassingen puur economisch ingegeven waren – de ingrediënten waren gewoon te duur geworden (in 2005 was de originele formule van Opium trouwens al aangepast omdat Mysore-sandelhout niet meer leverbaar was; inmiddels weer). Opvallend was wel dat de verandering van ‘Le Parfum de Scandale’ juist gebeurde een jaar nadat L’Oréal de rechten van Yves Saint Laurent-parfums had gekocht.
Twee dingen. Een: dat huidallergieën afnemen door beperking van natuurlijke grondstoffen is questionable, en dat geldt eveneens voor synthetische afvalstoffen die in het milieu verdwijnen en apart of als cocktail hun vernietigende uitwerking op ons gestel hebben.
Misschien denk ik te simpel in dit geval: spray geur op je kleding niet op je lichaam. De huid tussen mijn linkerduim en wijsvinger, waar ik al decennia geuren op test, verschilt nog steeds ‘qua kleur en samenstelling’ niet met de rest van mijn lichaam. Wat er onderhuids plaatsvindt is onduidelijk; misschien ontwikkelt zich er al een kanker. So be it. De vrienden, kennissen, buren en ‘van-horen-zeggen’-mensen die hier inmiddels aan zijn overleden – en niet bekend stonden om excessief parfumgebruik – is schrikbarend.
Twee: het vervangen met synthetische vervangers was volgens mij tevens aanleiding formules helemaal door de mangel te halen, en daardoor dus nóg goedkoper in productie werden. Jammer maar helaas: de uiteindelijke consumentenprijs ging niet mee in deze strategie. Sterker, de prijsstijging van de laatste jaren is sort of schrikbarend. Ik kan me herinneren dat de eerste Etro-geuren rond 89,00 euro waren. Inmiddels geldt voor dezelfde, inmiddels ook aangepaste versies: vanaf 130,00 euro. Nu is vaak het ‘excuus’: de alsmaar stijgende grondstofprijzen én nog erger: de steeds vaker plaatsvindende rebranding, restyling en upgrading van een merk (waar de gemiddelde consument niet echt om vraagt).
Iets anders: dat een parfum te duur kan zijn, is natuurlijk een absurde aanname. Wie bepaalt dat, wat zijn de uitgangspunten? Ik geloof wanneer je dit als merk duidelijk communiceert, consumenten er geen moeite mee hebben. Helemaal anno nu: geld speelt bij een steeds groter wordende groep absoluut geen rol. Sterker, het is voorwaarde geworden voor de aanschaf van een geur hoor ik in weldoorgeruikte kringen. Waardoor je je nu vaker kunt afvragen of parfum wordt gekocht om de prijs & naam in plaats van de inhoud.
Waarom al dit geurgezeur? Volgend jaar is het 50 jaar geleden dat ‘de wereld zich overgaf aan’ Opium – een vaak gebruikte slogan. Over de geschiedenis, de herinneringen en wat het voor de parfumwereld betekende, daaraan kun je een parfumpodcast wijden. Aan de verandering en de teleurstelling daarover trouwens ook (neem alleen de reactie van Estée Lauder).
In ieder geval, ik denk een crowdfund-actie te starten en/of petitie aan L’Oréal aan te bieden voor een (eenmalige) originele versie vanwege dit jubileum. De onlangs gekochte vintage halfgevulde eau de toilette-versie op Marktplaats doet me sterken in dit voornemen.
Niet om mezelf op de schouders te kloppen, maar in mijn serie die ik ooit voor Skins maakte zat een upcycle-versie van Opium genaamd (PS)Perfume State als knipoog naar toen op zijn hoogtepunt zijnde IS (Islamic State). Één koper vond dat die beter was dan het origineel. Trots, maar te veel eer.
Wat te doen tot die tijd? Een bestelling doen op www.fragrancerevival.com? Opgericht in 2008 opgericht onder de naam Scentmatchers – een familiebedrijf dat inmiddels meer dan 210.000 flessen (!) ‘uitgefaseerde’ parfums verkocht. Teaser: ‘Onze ervaring stelt ons in staat elk parfum te proberen; sommige van onze grootste successen werden als onmogelijk beschouwd’. Klinkt veelbelovend, maar toch. Ondanks dat de prijsverlaging van 119 naar 98 dollar (100ml), durf ik het niet. Geloof ik het ook niet, gezien het bedrijf bijna alle verdwenen geur zogenaamd weet te hercreëren. Ik wacht eerst af wat mijn geplande acties gaan opleveren ;->
Nog even: de sensatie van vintage Opium. Je ruikt nog zo goed, nog zo mooi de klassieke rolverdeling in geuren, de verschillende lagen. Hoe meer je je erin verdiept (vaak gedaan) hoe meer je de verschillende noten eruit haalt en hoe mooi ze op elkaar reageren en met elkaar jongleren. En als de basis naar verdwijnen neigt, dan ruik je het wonder, het wonder van parfum in het algemeen. Dat zoveel ingrediënten harmonieus weten te versmelten en zoiets onvoorstelbaars en ongrijpbaars weten op te roepen – een bevestiging dat ‘echte’ parfumcreatie een kunstvorm an sich is.
Van de taltijke, eenmalige variaties verschenen op Opium, is me Fraîcheur d’Orient uit 1998 (toen de parfumindustrie op velerlei gebied aan het doordraaien was) bijgebleven: een zonnig thema toegevoegd zonder dat de sensuele warmte werd opgeofferd. In gedachten zie ik een door de zon goudgerande oase waar de Shamal golven in de zandvlakte tekent. En moet denken aan David Bowie’s The Secret lift of Arabia – wat parfum al niet vermag.
Er zijn mensen die de 2009-versie (bijna) even geweldig vinden als het origineel. Tja. Ik zeg dan: ‘Wat je niet (echt) hebt gekend, mis je ook niet (echt)’. Geldt tegenwoordig voor zoveel. Ik noem slechts één: ‘vroeger’ roken lente- en zomerweiden anders dan nu – heb je het gehoord Caroline van der Plas met je nog maar drie zetels, maar toch? Opgegroeid in de landelijke omgeving van Enschede, gevolgd door een leven in Amsterdam en Brussel, woon ik sinds tien jaar op het Drentse platteland, dus weet ik waarover ik het heb.
In een van de vorige posts beloofd: een verkenning / onderzoek naar de relatie tussen Tiktok en parfum. Niet echt zin in, gezien de hysterie waarmee alles wordt aangeprezen op dit kippenhokportaal: ‘OMG!’ dit, ‘OMG’ dat, ‘amazing’ en ander nietszeggend geheig dat doorgaan moet gaan voor wat. Ja voor wat eigenlijk?
Kennisoverdracht? Informatieuitwisseling? Kweenie. Door de überdrijving is het niet makkelijk de geurbespreking van een influencer te laten zinken als het bij esclamaties blijft, en by the way: geuren omschrijven is niet echt makkelijk tenminste als je verder wilt gaan dan adjectieven in overdrive met denkbeeldige uitroeptekens in drievoud.
Is het dan alleen infotainment die verkooppraatjes koppelt aan commercie wat TikTok zo populair maakt? Dat zeker. Maar hoe dat nu precies werkt, is me nog onduidelijk. Ik bedoel: als, let wel, áls Chanel je als influencer een doos geuren toestuurt wat doe je dan? Na eerst ‘the unpacking’ – evenaart vaak de spanningsboog van porno inclusief gegil; ‘what’s behind the zipper?’ – volgen the usual suspects van superlatieven.
De pech / het toeval / het lot wilde dat ik via een artikel in van Perfumer & Flavorist (een onlinevakblad over ontwikkelingen en trends in parfum en smaak) op de hoogte werd gebracht van de parfumpremière van Michelle Visage. Afgaande op de bijgeleverde foto dacht ik: travestiet die zijn beste dagen heeft gehad en met loads of make-up nog een beste überversie van zichzelf poogt neer te zetten. Waardoor ik níet direct doorklikte: het bijschrift van de geur, genaamd Monday, anti vanilla.
Benieuwd. Leuk. Michelle Visage googelen. Staat van dienst: vijftignogwat televisiepersoonlijkheid, zangeres, broadcaster, producer en actrice.
Ik zat er niet ver naast, haar naam en faam dankt ze grotendeels aan Ru Pauls Dragrace Show – Visage zat/zit in de jury. Nu ik een keer: ‘OMG!’ Als er iemand is die ik niet kan waarderen dan is ‘zij’ het wel. Hou me ten goede: ik heb niets-nada-niente tegen travestieten – heb zelf ook wel eens gezongen als Marlene Dietrich, in smoking welteverstaan – maar dat xxxl-en van alles bij Ru Paul (vooral dat valse-bitchy verondersteld lollige afzeiken) bezorgt me the creeps.
‘Geurengoeroe, zit je in neerwaatse spiraal? Kan het niet wat optimistischer, zo van ‘Jeetje, fantastic, wat fijn dat iemand de moeite doet om parfum op huis-, tuin- en keukenniveau uit te leggen, het te doen ontdoen van zijn ‘onbereikbare’ status?’
Spijt me, lukt me niet: ik wil niet door zo’n perfume personality geadviseerd worden. Blijkbaar honderduizenden anderen wel. Want Michelle Visage’s laatste bijdrage aan het economisch bestel: perfumeinfluencer op TikTok met 557,7 K volgers en 5,1 miljoen likes. I bow to her!
Haar eerste geur wordt echter nog niet echt über-bejubeld door anderen: 468, 964 en 3607 likes zie ik in de snelligheid. De laatste ‘shower’ is van Arielle Shoshana, eigenaar van nicheparfumerie Scented Luxuries in Washington (anno 2015) die ook de producent van de geur is die valt in een serie die de dagen van de week vult. Voor elke dag een ander parfum – Wednesday en Thursday zijn nog niet ingevuld.
Ik dus naar Michelle Visage op TikTok. Het eerste filmpje dat ik aanklik gebeurt volgens mij in samenwerking met Penhaligon’s. Geblinddoekt haalt ze een stopper omhoog, op het plateautje ligt… ‘pistachios, my god I love pistachios’. Ze zegt, schreeuwt dat ‘pistachios fragrances just have to smell like that!’ Gôh, wat toevallig Penhaligon’s Fortuitous Finley loopt ‘fortuitous’ over van pistache. Dus vraag ik op z’n Keuringsdienstvanwaarde-wantrouwig: heeft dit merk (dat goedkoop meelift op dierenkoppen-trend ingezet door Zoologist) haar de zijden blinddoek (Hermès?) voor of na het zien van de nu zo hippe, maar steeds duurder wordende noten omgedaan? Anyway: 195.6k keer geliket.
Volgende filmpje. Geurengoeroe in zichzelf: ‘No, amazing, this can’t be true!’ TikTok deelt mee dat Michelle Visage is overleden. Zou het echt? Ik vraag Google. AI antwoordt: ‘No, she’s is not dead; she is actively working as a judge on RuPaul’s Drag Race and posting on her social media, with her latest posts from late 2025 promoting Season 18 of Drag Race. Rumors of her death are false, likely confused with tributes she’s made for others in the Drag Race family.’
Gewoon verder: ‘Hé, babies, mama is here!’ – ik wil niet zo aangesproken worden. Visage is bezig met haar favorite thing: smelling perfume. Dat wisten we nog niet. Wederom mogelijk gemaakt door Penhaligon’s. Zo interessant: ze ontdekte de winkel toen ze een keer in Londen was. Vervolgens na veel promotieparfumgepruttel eindigend met dat ze verliefd is op het merk en het ging kopen. Ze heeft er al tien! ‘It’s so unapologetically Brittish’ – blablabla. 8205 likes.
Nog eentje. Drie geuren van Lush (waarvan de flacons wel érg lijken op ByRedo). Sticky Dates gaat Visage blenden met Brazilian Crush van Cheirosa 71(een mist van gekaramelliseerde vanille & macadamia). Haar conclusie: ‘That’s so good, that’s so delicious!’ Gevolgd door: ‘What a smart girl I am’, omdat ze het in een spray-flacon weet te gieten. 105.5K likes. Maar ze was toch anti vanilla?
Omdat het uit journalistiek oogpunt ( ;->) echt moet: toch maar naar haar eigen TikTok-pagina. Even scrollen: op de kapstoel – terwijl vloeibare pancake rijkelijk over haar gezicht wordt gesmeerd – bespreekt ze een geur, meegebracht door haar hairdresser Stephen – ‘Where did you get them, the Scent Room?’ En toen was ze weg. In ieder geval niets gezegd over de geur.
Nog een keer. 2755 likes dit keer. Terwijl ze weer wordt verzorgd door in dit geval twee ervaren make-upartiesten – lachen en gillen met elkaar, she’s so involved with the hairdressers community! – vindt Michelle Visage dat er een lekker ruikt. ‘You smell so good! It smells horny. And you know what it is? Chanel Le lion.’
Nu thuis in haar perfume closet: omdat ze een gek is, zoals ze zelf zegt, koopt ze nog steeds geuren die niet lang houden. Zoals Nightclubbing 200ml van Céline. Sigaretten, sigaren, alochol. ‘I like smelling like I’ve been partying all the time. It’s one of my favorite fragances of all time’ – hoe lang is die rij die dan wel niet? Ik ga het niet rechercheren – ik zelf kan er ook wel 200 noemen als het moet.
Anyway, het moet haar van het hart: ‘There’s no sillage, there’s no stay. But I’m obsessed with it.’ Niemand ruikt het op haar, ook zo iets, maar ze is zo stom om telkens weer een flacon te kopen. Ondanks dat ze weet dat By he Fireplace en Jazz Club (Replica Margiela) misschien beter zijn – they seem cliché but they are two of my favorites – komt ze steeds terug bij Nightclubbing.
Nu een openbaring met 3417 likes: ‘I think I’m a closeted rose fan!’ De geur in kwestie: Reine de Nuit van ByRedo. ‘Which I love. It’s a rose bomb. It’s a weird thing, this is the shocker of the day: I don’t hate it. It’s a dark rose. I even sprayed it on myself. It’s actually gorgeous! If you’re a rose lover, this is for you. If you’re a rose hater, like me, I love this – mind blown!’
Ik wou bijna afhaken, tot dat Visage vertelt dat ze proefjes heeft besteld bij Lucky Scent en dat ze van sommige merken de hype niet begrijpt en dat ze van andere juist direct een flacon wil kopen. Maar vermoeiend vind ik het wel om het allemaal aan te horen. Uiteindelijk is alles geweldig, buitengwoon, marvelous, one of my favorites of all the time en ga zo maar. Drie op een dag. Max. En dat beschouw ik als straf.
De pech / het toeval / het lot: door haar volgend, kom ik ook andere hysterische parfumpromoters tegen die, hoewel in eerste instantie weerstand oproepend, toch soort van prikkelen. Ben benieuwd of ik ooit nog een serieuze analist zie die zonder opgeklopte slagroomvlokken, ‘über-stated’ make-up en glitterregens, kan vertellen waarom een geur goed is, en mocht die slecht zijn, dan ook. Nou, zo kan-ie wel weer.
Soms zie je bij dumpshops merken waarvan je denkt: ‘Gôh, bestaan die nog?’ En: ‘Maken ze nog steeds geuren? Ik heb het in dit geval over French Connection United Kingdom (anno 1972). Afgekort beter bekend: FCUK. Ik droeg tijdens mijn onschuldige jaren prachtige, strakke lichtblauwe jeans met twee hippe ritsen op de kontzakken toen het merk zijn naam nog voluit schreef. Mijn eerste kennismaking. Mijn tweede: de lancering van hun eerste, tweede of derde geurduo. Weet het niet meer.
Wel de slogan: ‘scent to bed’. Gecombineerd met de merknaam die velen echter lazen als fuck – waaronder ik. Dat pastte zo 2003, 2004, 2005 goed-geil in de porno-chictrend (aangewakkerd door Tom Ford ten tijde van Gucci). Ik had tot voor kort een tastbaar bewijs van de geuren: het kdootje bij het persbericht: twee groot uitgevallen kussenslopen met op de een ‘scent to bed for him’ en op de ander ‘scent to bed for her’. Pas vorig jaar vanwege doorslijten in de textielbak gestopt.
Bij die Grenze – filiaal Hoogeveen – zag ik dus FCUK Friction Oud. Lekker ouderwets: een voor hem, een voor haar. Prijs: ramsjcategorie. Vijf euro nog wat. 100 ml. Ik ruiken, ruiken en nog eens ruiken. De rij bij de kassa was lang genoeg om me erin te verdiepen – als je hiervan kunt spreken. Oud was in geen velden of wegen te bekennen. Ik rook iets vaags donker dat op hout lijkt begeleidt door veel synthetisch, iets groens, iets kruidigs en iets oosters (want oud).
De klassieke, overrompelende sensatie die ook mainstream-oudh kan hebben – denk Montale – dat niet. Ik moest aan een eenpersoons uitgelekt theezakje denken dat de smaak van zijn inhoud al lang heeft prijsgegeven en dat je nog een keer – uit pure armoe – in een mok met heet water dompelt hopende dat…
Zijn mijn neusgaten verstopt? Want ik lees op www.beautybase.com dat ‘geïnspireerd door de rijkdom van oud, het diepe, houtachtige, kruidige en oriëntaalse noten combineert voor een warm en sensueel aroma’. Voorafgegaan door een ‘pittige kick van zwarte peper en citrus, gevolgd door aromatische lavendel en aards oud. De basis is rijk en verleidelijk met warm amber, musk en romige vanille’. Volgens mij moet ik met parfumpensioen.
Komt niet vaak voor dat Fragrantica een geur niet vermeldt. Ik vermoed dat de lancering zo rond 2020 zal zijn geweest. Want FCUK is en/of was altijd een merk dat wat parfums betreft altijd achter de laatste trends aanholt. Dat dan weer wel: de eerste geur van FCUK die Friction heet, stamt uit 2012. Bij het zien vraag je je wel af waar Dries van Noten ter inspiratie is gegaan voor zijn parfumflacon.
In ieder geval: de geur is waardeloos, als luchtverfrisser op het toilet nog te dulden. Dit is een ‘oud’ die achter in de rij moet gaan staan en eigenlijk uit schaamte ongezien moet verdwijnen. U zult het begrijpen dat ik me me hierdoor niet aangespoord voelde FCUK Friction Oud Her te proberen.
GEURENGOEROE 